Μία συζήτηση που υποτίθεται ότι ήταν ταμπού, καθώς αφορά στον εκλογικό νόμο τον οποίο διαβεβαιώνει δεν θα αλλάξει στα ουσιαστικά του στοιχεία, ανοίγει η κυβέρνηση.

Η κίνηση ενδεχομένως έχει νόημα, καθώς ο στόχος είναι η συμμετοχή περισσότερων αποδήμων και με κίνητρο μία πιο «ευθεία» από τη μέχρι τώρα ισχύουσα πρόβλεψη, εκλογή εκπροσώπων στο εθνικό κοινοβούλιο.

Ωστόσο το εύλογο ερώτημα και ο συνειρμός που προκύπτει είναι εάν το Μαξίμου και το υπουργείο Εσωτερικών έχουν κατά νου, ανοίγοντας αυτή τη συγκεκριμένη συζήτηση, «επεκταθούν» στην πορεία και σε άλλες, πιο κομβικές αλλαγές.

Άλλωστε υπάρχει ήδη στην εσωκυβερνητική και εσωκομματική προβληματική το ενδεχόμενο (με πολλές πιέσεις από βουλευτές μάλιστα) να αυξηθεί το όριο εισόδου των κομμάτων στη Βουλή από το 3% στο 5%. Το σενάριο αυτό έχει αποκλειστεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη με κάθε ευκαιρία, αλλά το «αίτημα» παραμένει, όπως και ο «πειρασμός», με δεδομένο ότι η πολυδιάσπαση και ο κατακερματισμός του πολιτικού σκηνικού θέτουν μετ’ επιτάσεως το θέμα και, κατ’ ορισμένους και τον κίνδυνο, της πολιτικής αστάθειας.

Τι λέει το σχέδιο

Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση και το υπουργείο Εσωτερικών, υπό τον υπουργό Θοδωρή Λιβάνιο, επεξεργάζονται το τελευταίο διάστημα ένα νομοσχέδιο που αναμένεται να κατατεθεί πριν από το Πάσχα. Το σχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στην επέκταση της επιστολικής ψήφου και στις εθνικές εκλογές, αλλά περιλαμβάνει και μία θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο εκπροσώπησης του απόδημου Ελληνισμού.

Συγκεκριμένα, έχει ήδη διαμορφωθεί ρύθμιση για τη δημιουργία ξεχωριστής εκλογικής περιφέρειας «απόδημου Ελληνισμού», από την οποία θα εκλέγονται τρεις βουλευτές. Με το νέο σύστημα, οι Έλληνες του εξωτερικού δεν θα ψηφίζουν πλέον το ψηφοδέλτιο Επικρατείας, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα, αλλά ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο αποδήμων, στο οποίο θα συμμετέχουν υποψήφιοι από όλο τον κόσμο. Οι ψηφοφόροι θα επιλέγουν τόσο κόμμα όσο και συγκεκριμένο υποψήφιο με σταυρό προτίμησης.

Το ψηφοδέλτιο αυτό θα είναι κοινό για όλους τους απόδημους, ανεξαρτήτως χώρας διαμονής. Έτσι, ένας Έλληνας που ζει στις ΗΠΑ θα μπορεί να ψηφίσει υποψήφιο που κατοικεί στην Ευρώπη, την Αυστραλία ή την Ασία, εκλέγοντας ουσιαστικά «δικό του» εκπρόσωπο στο ελληνικό Κοινοβούλιο.

Μέχρι σήμερα, η εκπροσώπηση του απόδημου Ελληνισμού γινόταν έμμεσα, μέσω των ψηφοδελτίων Επικρατείας των κομμάτων, όπου υποχρεωτικά υπήρχε τουλάχιστον ένας απόδημος υποψήφιος. Ωστόσο, η επιλογή του προσώπου ανήκε αποκλειστικά στο κόμμα και όχι στον ψηφοφόρο του εξωτερικού. Η νέα ρύθμιση αλλάζει ριζικά αυτή τη λογική, δίνοντας στους απόδημους τη δυνατότητα άμεσης επιλογής των εκπροσώπων τους. Στην κυβέρνηση θεωρούν ότι η αλλαγή αυτή θα ενισχύσει τη συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού και θα εμβαθύνει τους δεσμούς τους με την Ελλάδα, καθώς θα αποκτήσουν άμεση κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.

Και πρόβλεψη για να είναι συνταγματικά «οκ» η ρύθμιση

Για να υλοποιηθεί το σχέδιο χωρίς να αλλοιωθεί η συνταγματικά κατοχυρωμένη πληθυσμιακή αναλογία των εκλογικών περιφερειών, προβλέπεται η εκλογή των τριών αποδήμων βουλευτών μέσω του θεσμού των βουλευτών Επικρατείας. Ωστόσο, για να ισχύσει η ρύθμιση από τις αμέσως επόμενες εθνικές εκλογές, απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία 200 βουλευτών. Σε διαφορετική περίπτωση, θα εφαρμοστεί από τις μεθεπόμενες εκλογές, γεγονός που ανοίγει πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης.

Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι η αντιπολίτευση, και ιδίως το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, τα οποία διατηρούν διαχρονικά ισχυρά ερείσματα στον απόδημο Ελληνισμό, θα δυσκολευτούν να αιτιολογήσουν ενδεχόμενη άρνησή τους στη δημιουργία του ψηφοδελτίου αποδήμων, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εκληφθεί ως απόρριψη της εκπροσώπησης μιας «άλλης Ελλάδας» που ζει στο εξωτερικό. Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι με τη ρύθμιση αυτή ο απόδημος Ελληνισμός ενισχύεται θεσμικά, αποκτά άμεση φωνή στη Βουλή και συμβάλλει στη συνολική ενδυνάμωση των σχέσεων της χώρας με το εξωτερικό.

Την ίδια στιγμή, στο Μέγαρο Μαξίμου αναγνωρίζεται ότι η ανακατανομή των εδρών Επικρατείας πλήττει δυσανάλογα τα μικρότερα κόμματα. Ενώ για ένα μεγάλο κόμμα η απώλεια μίας έδρας Επικρατείας θεωρείται διαχειρίσιμη, για τα μικρότερα υπάρχει ο κίνδυνος να χάσουν ακόμη και τη μοναδική τους έδρα, η οποία θα μεταφερθεί στο ψηφοδέλτιο αποδήμων. Έτσι, η μείωση μπορεί να είναι αριθμητικά ισότιμη, αλλά πολιτικά ασύμμετρη, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει εντονότερες αντιδράσεις.

Επιστολική και στις εθνικές

Σύμφωνα με την «Καθημερινή», η κυβέρνηση εξετάζει και ρύθμιση για επέκταση της επιστολικής ψήφου στις εθνικές με το ίδιο μοντέλο που εφαρμόστηκε στις ευρωεκλογές, ώστε να μπορούν να την αξιοποιούν και οι ψηφοφόροι εντός Ελλάδας.

Το ρεπορτάζ αναφέρει:

Η «κάλπη» του εξωτερικού έχει δείξει πως είναι αρκετά πιο μικρή από αυτό που θα μπορούσε να είναι βάσει του αριθμού των αποδήμων Ελλήνων και το βασικό μέλημα της κυβέρνησης, μέσω της συγκεκριμένης ρύθμισης, είναι να τη μεγαλώσει ακόμα περισσότερο.

Στις εθνικές εκλογές του 2023, που δεν υπήρχε επιστολική ψήφος, αλλά οι Ελληνες του εξωτερικού προσέρχονταν στα προξενεία για να ψηφίσουν παραδοσιακά, είχαν εγγραφεί συνολικά 22.857 Ελληνες του εξωτερικού που μπορούσαν να ψηφίσουν στις εκλογές του Μαΐου 2023.

Στις ευρωεκλογές του 2024 έγινε μια συντονισμένη προσπάθεια διευκόλυνσης των αποδήμων, που έφερε αποτελέσματα, καθώς στην πλατφόρμα για την επιστολική ψήφο εγγράφηκαν περίπου 50.204 απόδημοι και τελικά ψήφισαν 36.645.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ είναι τρία κόμματα που έχουν λάβει σημαντικά ποσοστά στον απόδημο ελληνισμό και ως εκ τούτου, και για καθαρά εκλογικό όφελος, θα δυσκολευτούν να απορρίψουν την πρόταση.

Στην κυβέρνηση, πάντως, θεωρούν δεδομένο πως το ΚΚΕ θα την απορρίψει για τους δικούς του λόγους. Αντιθέτως, πιστεύουν πως η συζήτηση με ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να καρποφορήσει. Η «ένταξη» στις εγχώριες εξελίξεις και η «αξιοποίηση» ενός πολύ μεγάλου πλούτου για τη χώρα, όπως είναι ο απόδημος ελληνισμός, αποτελεί εδώ και πολλές δεκαετίες ένα μεγάλο στοίχημα.

Διαβάστε επίσης:

Νίκος Παπανδρέου: Το συνέδριο να ψηφίσει για τις συνεργασίες κατόπιν εκλογών, ο ίδιος ο αρχηγός βάζει θέμα εάν στις εκλογές δεν πάει καλά

Άννα Διαμαντοπούλου: «Πολιτικά και ηθικά δεν μπορούμε να συνεργαστούμε με τη ΝΔ, αποφάσεις μετά τις εκλογές με βάση το συμφέρον της χώρας»

Από τον εξώστη στην αυλή του ΠΑΣΟΚ τρέχουν οι διεργασίες στην κεντροαριστερά – Γέφυρες σε ΣΥΡΙΖΑ και Χαρίτση