Η πρόσφατη εμφάνιση του Κυριάκου Μητσοτάκη στα Καλάβρυτα, «ντυμένη» με δύο από τα πιο αναγνωρίσιμα μοτίβα της ψηφιακής κουλτούρας το trend «μου είπαν να διαφημίσω…» και την άμεση απάντηση σε ειρωνικό ή αρνητικό σχόλιο, δεν είναι μια τυχαία στιγμή «χαβαλέ» στα social.

Είναι ένδειξη ότι το Μέγαρο Μαξίμου επαναφέρει, πιο ώριμα και πιο επιθετικά, μια στρατηγική που είχε δοκιμαστεί ήδη από το 2019 και επανασχεδιάστηκε το 2023: «λιγότερο βάθρο, περισσότερη οθόνη», με στόχο τη νεολαία, τους “αδιάφορους” και τους περιστασιακούς ψηφοφόρους που ενημερώνονται κυρίως από TikTok και Instagram. Το Μέγαρο Μαξίμου ποντάρει  στην άμεση επικοινωνία του πρωθυπουργού με κοινά που δεν παρακολουθούν πολιτική από τηλεόραση ή sites, αλλά από το feed τους.

Η αποδόμηση του «ξύλινου» λόγου και το trend του «Αφεντικού»

Στο βίντεο με το trend «μου είπαν να διαφημίσω», όπου ο Πρωθυπουργός μιμείται τη διεθνή τάση των εργαζομένων που διαφημίζουν άβολα την επιχείρηση επειδή «τους το είπε το αφεντικό» το βασικό δεν είναι ο καφές του χιονοδρομικού είναι ότι ο πρωθυπουργός ποντάρει στο “de-formalization” στην αποεπισημοποίηση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπαίνει στο «παιχνίδι» της πλατφόρμας και μιλάει με τρόπο που θυμίζει χρήστη, όχι πολιτικό. Δεν το κάνει με ύφος «ελάτε να σας εξηγήσω», αλλά με το ελαφρύ, ειρωνικό “deadpan” που δουλεύει στο TikTok. Αυτό είναι το ζητούμενο: να δείξει ότι δεν στέκεται απέναντι από την κουλτούρα των social σαν κάτι ξένο, αλλά ότι μπορεί να την παρακολουθήσει και να την χρησιμοποιήσει.

View this post on Instagram

A post shared by Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων (@kalavritaskiresort)

Το δεύτερο στοιχείο η απάντηση  «Γύρνα το σε snowboard» σε χρήστη που τον “φωτογράφισε” με ειρωνεία για την παρουσία του στα Καλάβρυτα είναι μικρή, κοφτή, meme-friendly και πάνω απ’ όλα ανθρώπινη. Διεθνώς, πολιτικοί και celebrities χρησιμοποιούν αυτή την τακτική για να δείξουν ότι είναι «ακομπλεξάριστοι»

Η διεθνής τάση “replying to hate comments” δεν είναι απλώς ένας τρόπος να «απαντήσεις στον κακό». Είναι ένας τρόπος να πάρεις ένα αρνητικό μήνυμα και να το γυρίσεις υπέρ σου: είτε με χιούμορ είτε με ψυχραιμία είτε με μια έξυπνη ατάκα. Όταν ένας πολιτικός απαντά και ειδικά όταν απαντά γρήγορα, με μικρή δόση αυτοσαρκασμού, κερδίζει κάτι που στα social έχει αξία: δείχνει παρουσία. Αυτό το micro-interaction χτίζει παρακοινωνική οικειότητα, το αίσθημα ότι «ο άλλος είναι εκεί» και “μπαίνει στη συζήτηση”. Στις πλατφόρμες τύπου TikTok και instagram , τέτοιες στιγμές συχνά αποδίδουν περισσότερο από μια τέλεια σκηνοθετημένη ανακοίνωση. 

Αυτό το «τσαλάκωμα» εξυπηρετεί έναν διττό στόχο:

Αφοπλίζει τον αντίπαλο: Όταν αυτοσαρκάζεσαι για τη φήμη του «γκαντέμη» ή του απομακρυσμένου ελιτιστή, αφαιρείς το όπλο από τα χέρια των επικριτών σου.

Viral Potential: Ο αλγόριθμος του TikTok επιβραβεύει την αλληλεπίδραση (engagement) και το αυθεντικό περιεχόμενο, κάνοντας το μήνυμα να ταξιδέψει οργανικά σε κοινά που δεν βλέπουν ειδήσεις των 8.

Η λογική πίσω από αυτές τις αναρτήσεις είναι καθαρή: τα νεανικά κοινά δεν «αγοράζουν» εύκολα επίσημη επικοινωνία, αλλά ανταποκρίνονται σε αυθεντικότητα, αυτοσαρκασμό, ταχύτητα και γλώσσα πλατφόρμας. Η σχετική έρευνα για το TikTok δείχνει ότι οι πολιτικοί επιχειρούν να κατασκευάσουν “αυθεντικότητα” μέσω αμεσότητας, συνέπειας και οικειότητας και όχι μέσω θεσμικού κύρους. Στην ελληνική περίπτωση, η ανάλυση της δραστηριότητας των ηγετών στο TikTok και στα social στη διπλή εκλογική χρονιά του 2023 επιβεβαιώνει την κεντρικότητα της οπτικής αφήγησης και της προσωποποίησης. 

Η κληρονομιά του 2023: Από το πείραμα στην εδραίωση

Για να κατανοήσουμε τη σημερινή στρατηγική, πρέπει να κοιτάξουμε πίσω. Η καμπάνια του 2023 θεωρείται πλέον case study στην ελληνική πολιτική επικοινωνία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ένας πολιτικός με προφίλ τεχνοκράτη και αστική καταγωγή, κατάφερε μέσω του TikTok (με τα ντολμαδάκια, τα backstage, και τον σκύλο του τον Peanut) να γίνει relatable (οικείος).

Η έρευνα δείχνει ότι η Gen Z  και οι Millennials έχουν αλλεργία στον «ξύλινο λόγο». Το TikTok του Πρωθυπουργού λειτούργησε ως “humanizer”. Μετέτρεψε έναν πολιτικό που φάνταζε απρόσιτος, σε μια φιγούρα που μπορεί να περάσει από το feed σου ανάμεσα σε συνταγές μαγειρικής και χορευτικά trends. Η εκλογική επιτυχία του 2023 απέδειξε ότι αυτή η στρατηγική δεν φέρνει απλώς likes, αλλά ψήφους, ειδικά σε ηλικίες που παραδοσιακά απείχαν ή ψήφιζαν αντισυστημικά.

Γιατί τώρα;

Η πρόσφατη δραστηριότητα στα Καλάβρυτα δεν είναι μεμονωμένη. Εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που τρέχει ο διευθυντής ψηφιακής επικοινωνίας του πρωθυπουργού, Νίκος Ρωμανός σχεδιασμός που βλέπει τα social media όχι ως συμπλήρωμα, αλλά ως κεντρικό πυλώνα της πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των επόμενων αναμετρήσεων. Οι πληροφορίες  αναφερουν ότι το επόμενο στάδιο της στρατηγικής περιλαμβάνει την αξιοποίηση του βίντεο και για την καταπολέμηση των Fake News. Σε ένα περιβάλλον πληροφοριακού χάους, η δυνατότητα του ηγέτη να βγαίνει στην οθόνη του κινητού σου και να αποδομεί μια ψευδή είδηση σε 60 δευτερόλεπτα, παρακάμπτοντας τους δημοσιογράφους, είναι ένα ισχυρότατο πολιτικό εργαλείο.

Αυτή η τακτική προσφέρει τρία πλεονεκτήματα:

• Ταχύτητα: Η αντίδραση είναι άμεση.
• Έλεγχος Ατζέντας: Το Μαξίμου επιλέγει ποια θέματα θα αναδείξει.
• Εικόνα Διαφάνειας: Δημιουργείται η ψευδαίσθηση μιας προσωπικής συζήτησης με τον πολίτη.

Το ρίσκο

Σε όλα αυτά φυσικά υπάρχει και το ρίσκο. Το “cool” είναι εύθραυστο. Αν η μίμηση των trends μοιάσει κατασκευασμένη, το κοινό θα το τιμωρήσει με το πιο σκληρό όπλο: την κοροϊδία. Αν οι απαντήσεις σε σχόλια επιλεγούν άγαρμπα, μπορεί να φανεί ότι ο πρωθυπουργός «μαλώνει» πολίτες ή ότι παίζει επικοινωνία πάνω σε ατυχήματα και αρνητικά γεγονότα. Και αν το “anti-fake news” γίνει μονότονο, θα καταντήσει αντίστροφη διαφήμιση του ίδιου του ψεύδους. Η λεπτομέρεια έχει σημασία. Τα social μπορούν να χτίσουν εικόνα αυθεντικότητας, αλλά μπορούν και να την γκρεμίσουν πολύ γρήγορα αν κάτι «δεν κουμπώσει».

 Σε κάθε περίπτωση ο  πρωθυπουργός επανέρχεται στη «μάχη της προσοχής» με όρους πλατφόρμας και αυτό, σε μια περίοδο που θα πυκνώσει ο προεκλογικός θόρυβος, είναι πολιτικό εργαλείο ισχύος. Αρκεί να θυμάται κάποιος τον βασικό κανόνα του TikTok: δεν κερδίζει όποιος μιλάει περισσότερο, αλλά όποιος ακούγεται φυσικός. Ο στόχος των επιτελών του Μαξίμου που ασχολούνται με τα ψηφιακά μέσα είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης στα μάτια της Gen Z, να φανεί όχι μόνο ως ο  Πρωθυπουργός που κυβερνά, αλλά και ο τύπος που καταλαβαίνει τα αστεία τους. Και στην κάλπη, αυτό το «συναισθηματικό κεφάλαιο» συχνά μετράει περισσότερο από τα κυβερνητικά πεπραγμένα

Και  κάποιες φορές ο πιο αποτελεσματικός  λόγος για να προσεγγίσεις κοινά  είναι μια φράση πέντε λέξεων. «Γύρνα το σε snowboard».    

Νέα Αριστερά: Κλωτσούν το τενεκεδάκι της ρήξης πιο κάτω – Πίσω απ’ τον συμβιβασμό, παραμένει η στρατηγική διαφωνία για συμμαχίες και Τσίπρα

Στο ραντάρ του ΠΑΣΟΚ στελέχη για την διεύρυνση – Σκανδαλίδης: “Δεν νομίζω ότι η Κασιμάτη έχει πληγώσει το ΠΑΣΟΚ”

Κυβέρνηση: Επιχείρηση απεγκλωβισμού από το τρακτέρ με παροχές και εξαγγελίες – Συνεδριάζει το υπουργικό