Τον κώδωνα του κινδύνου για την ανεξέλεγκτη διόγκωση των φοροαπαλλαγών κρούει το ΙΟΒΕ, επιβεβαιώνοντας αυτό που βιώνουν εδώ και χρόνια οι πολίτες: ένα φορολογικό σύστημα όλο και πιο περίπλοκο, λιγότερο δίκαιο και τελικά πιο ακριβό για όσους δεν έχουν «παράθυρα» και εξαιρέσεις.

Μετά την Τράπεζα της Ελλάδος, και το ΙΟΒΕ έρχεται να βάλει στο μικροσκόπιο τις λεγόμενες φορολογικές δαπάνες – δηλαδή τα έσοδα που το κράτος επιλέγει να μην εισπράξει, μέσω απαλλαγών και εξαιρέσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Και τα νούμερα που παρουσιάζονται μόνο αθώα δεν είναι.

Σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία, οι φοροαπαλλαγές ακολουθούν σταθερά ανοδική πορεία εδώ και μια δεκαετία. Από 3 δισ. ευρώ το 2014, υπερδιπλασιάστηκαν το 2017 και έφτασαν το 2024 στα 22,9 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ποσό-μαμούθ, που αντιστοιχεί σε πάνω από το ένα τρίτο των συνολικών φορολογικών εσόδων.

Με απλά λόγια: για κάθε 100 ευρώ φόρων που θα μπορούσε να εισπράξει το κράτος, τα 34 «χαρίζονται» μέσω απαλλαγών. Και κάπου εδώ γεννάται το εύλογο ερώτημα: ποιος πληρώνει τη διαφορά;

Η απάντηση είναι γνωστή. Τη διαφορά την καλύπτουν όσοι δεν έχουν πρόσβαση σε εξαιρέσεις, ειδικά καθεστώτα και «παραθυράκια». Οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι, οι μικρομεσαίοι που φορολογούνται στην πηγή και δεν έχουν τη δυνατότητα φορολογικού σχεδιασμού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι φοροαπαλλαγές αυξάνονται ταχύτερα από τα ίδια τα φορολογικά έσοδα. Ο λόγος τους προς τα συνολικά έσοδα εκτινάχθηκε από 6,6% το 2014 στο 26,6% το 2021 και στο 34,2% το 2024 – ποσοστό πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ΙΟΒΕ αποδίδει την απότομη άνοδο κυρίως στις αλλαγές στις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων και στην αύξηση του αφορολόγητου ορίου για γονικές παροχές και δωρεές στις 800.000 ευρώ. Με απλά λόγια, όσο ανέβαιναν οι αξίες των ακινήτων, τόσο αυξανόταν και το «κόστος» των απαλλαγών – κυρίως υπέρ όσων διαθέτουν ακίνητη περιουσία.

Δεν προκαλεί εντύπωση, λοιπόν, ότι σχεδόν το 40% των φοροαπαλλαγών αφορά τη φορολογία κεφαλαίου, δηλαδή ακίνητα και μεταβιβάσεις περιουσίας. Ακολουθούν οι επιχειρήσεις και τα νομικά πρόσωπα, ενώ μόλις το ένα πέμπτο αφορά τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων.

Με άλλα λόγια, το μεγαλύτερο κομμάτι των «φορολογικών δώρων» δεν κατευθύνεται στην κοινωνική πλειοψηφία, αλλά σε περιουσιακά στοιχεία και επιχειρηματικά εισοδήματα. Κι όλα αυτά σε μια χώρα που εξακολουθεί να εμφανίζει σοβαρά προβλήματα είσπραξης βασικών φόρων, όπως ο ΦΠΑ.

Το ΙΟΒΕ υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα υστερεί σημαντικά σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην είσπραξη ΦΠΑ, τόσο λόγω φοροδιαφυγής όσο και λόγω εξαιρέσεων. Κι όμως, αντί το σύστημα να απλοποιείται και να γίνεται δικαιότερο, φορτώνεται συνεχώς με νέες απαλλαγές.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: όσο το κράτος επιλέγει να «χαρίζει» φόρους σε συγκεκριμένες ομάδες, τόσο θα περιορίζεται ο δημοσιονομικός χώρος για πραγματική κοινωνική πολιτική. Και όσο δεν αγγίζεται το καθεστώς των φοροαπαλλαγών, τόσο ο λογαριασμός θα επιστρέφει στους γνωστούς «υποζύγιους».

Γιατί, τελικά, όταν το κράτος δεν εισπράττει από τους λίγους, εισπράττει περισσότερα από τους πολλούς. Και αυτό δεν είναι ούτε μεταρρύθμιση ούτε ανάπτυξη. Είναι απλώς αναδιανομή… από τα κάτω προς τα πάνω.

Διαβάστε επίσης:

Η «παγίδα» της αρνητικής αποταμίευσης: Τα ελληνικά νοικοκυριά ξοδεύουν από τα έτοιμα

ΙΟΒΕ: Κρούει καμπανάκι για διεθνή θύελλα και αμφισβητεί την ετοιμότητα της ελληνικής οικονομίας

Συντάξεις Φεβρουαρίου 2026: Σήμερα το δεύτερο «κύμα» πληρωμών – Ποιοι θα δουν χρήματα το απόγευμα (video)