Τίτλος ταινίας: «Sirat»

Σύνοψη: Ένας πατέρας αναζητά τη χαμένη του κόρη, σε ένα ρέιβ πάρτι, στην έρημο Σαχάρα. Περιπλανώμενος ανάμεσα στους «χαμένους ταξιδιώτες» αναπτύσσει σχέσεις μαζί τους, οι οποίες συσφίγγονται κάτω από την πίεση έκτακτων συνθηκών. Η κατάσταση εξελίσσεται σε ένα ταξίδι επιβίωσης, που μοιάζει να οδηγεί στον χαμό.

Σκηνοθεσία: Όλιβερ Λάσε

Παίζουν: Σέρχι Λόπεζ, Μπρούνο Νούνιες Αρχόνα, Στεφάνια Γκάντα

Αραβική η προέλευση της λέξης του τίτλου («Sirat»), που σημαίνει «γέφυρα πάνω από την κόλαση», λεπτή σαν τρίχα και κοφτερή σαν σπαθί, αλλά σε διεσταλμένη χρήση αποτελεί και μια ποιητική αναφορά στον Θεό. Πράγματι, ο όχι και τόσο γνωστός σκηνοθέτης Όλιβερ Λάσε -αν και τέταρτη ταινία του -περνάει με τη δημιουργία του τη γέφυρα της κολάσεως και προσπαθεί να φτάσει στο αύριο του πλανήτη, αλλά και στην απουσία του Θεού στην απέναντι πλευρά.

Σε αυτό το «ρέιβ» ταξίδι των ηρώων, ο σκηνοθέτης ανακαλύπτει έναν πλανήτη, ο οποίος παίζει τα ρέστα του, μοιάζει με το τρένο του τελικού πλάνου, με επιβάτες-φαντάσματα και προορισμό το πουθενά. Ανάμεσά τους και ο πατέρας που ψάχνει τα παιδιά του, ένα είδος «ξοφλημένου» Θεού. Τον ερμηνεύει ο παλιός γνώριμος του ισπανικού κινηματογράφου, ο Σέρχι Λόπεζ, κάποτε ωραίος και νέος, τώρα γερασμένος και υπέρβαρος. Έξοχη η φυσική αντιστοίχιση προσώπου και συμβολισμού, άλλο τόσο έξοχη και η ερμηνεία του σημαντικότατου ηθοποιού. Είναι αυτός που αναμειγνύεται σ’ ένα ρέιβ πάρτι, στη μέση του πουθενά, στην έρημο Σαχάρα του Μαρόκου, αναζητώντας τη χαμένη του κόρη. Είναι παράδοξο, αλλά ασυνήθιστα γερασμένοι και κουρασμένοι είναι και όσοι συμμετέχουν λικνιζόμενοι στο πάρτι, παρά το γεγονός ότι τέτοιες μουσικές, διαδραστικές φιέστες, απευθύνονται σε νεαρά άτομα.

Το περιβάλλον μια τραχειά και όχι αμμώδης περιοχή της έρημου Σαχάρα, αφού σε ανάλογα σημεία στον πλανήτη πραγματοποιούνται τέτοιες πολυήμερες δραστηριότητες. Η ρέιβ, ψυχεδελική μουσική, σε διάφορες εκδοχές, κινεί τα σώματά τους μηχανικά, σχεδόν χωρίς ζωή, ένα είδος κινούμενων ζόμπι, ακόμη και με αναπηρίες. Κι εκεί ανάμεσα φυτρώνει ένας πατέρας με τον γιό του, για να ξεκινήσουν όλοι μαζί το ταξίδι της επιβίωσης. Ένας παγκόσμιος πόλεμος (δεν τον βλέπουμε, δεν τον ακούμε, τον αισθανόμαστε) υποχρεώνει σε φυγή και περιπλάνηση στο πουθενά. Γύρω στρατιώτες και ολοκληρωτισμός, στη μέση η πορεία τριών βαν. 

Ακριβώς αυτή η πορεία, το road trip, δίχως προορισμό και δίχως αύριο, είναι που αναδεικνύει τη σκηνοθετική ικανότητα του Ισπανού Λάσε, καθώς συνδέει τους χώρους και τα πρόσωπα, με αυτό το αόρατο νήμα-γέφυρα Sirat. Αυτή η κλωστή από την οποία κρέμεται η ζωή του πλανήτη, έτοιμη να σπάσει από έναν πόλεμο, μια οικολογική καταστροφή, ανά πάσα στιγμή. Άνυδρο το τοπίο, τραχειά έρημος και αγριεμένα βράχια συνθέτουν το σκηνικό.

Η μουσική, ανάλογα «στεγνή», μεγαλοφυής ωστόσο, συνοδεύει τους ταξιδιώτες, λιτά και υπογραμμιστικά. Δικαίως αποσπά βραβεία, όπως αυτό στις Κάννες και ίσως ανάλογα δίκαια να κατακτήσει και το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας και ηχοληψίας. Σύγχρονη και παλιά, ταυτόχρονα, η μουσική σε ρυθμό και στα ίχνη αρχέγονων τελετών. Ουσιαστικά είναι αυτή που ανοίγει την πόρτα για την είσοδο του θεατή σε τούτην τη δυστοπικά έκταση, όπως συνήθως αποκαλείται ένα σκηνικό, το οποίο παραπέμπει σ’ ένα αφιλόξενο μέλλον.

Για να επιτευχθεί η σύνθεση του σκηνοθέτη, συνδράμουν και κάποιες παραμελημένες κινηματογραφικές ειδικότητες. Το μοντάζ (κι αυτό άξιο για πολλά βραβεία), η μοναδική ηχοληψία, σαν εισιτήριο εισόδου στο ρέιβ πάρτι και στις λιτές, σταράτες νότες του και φυσικά η διεύθυνση φωτογραφίας: άπλετο φως στα ημερήσια πλάνα, στα όρια του ημίφωτος τα νυχτερινά. Όλα αυτά βυθίζουν τον θεατή στο φυσικό σκηνικό της απειλής και της καταστροφής, το «νοιώθει» στο πετσί του.

Όσο η ώρα περνάει, μαζί με τη σχεδόν προθανάτια αγωνία των ηρώων, αρχίζει και η εξόντωσή τους, με σκηνές κινηματογραφημένες σαν σε θρίλερ. Μόνον που τώρα δεν είναι αυτά τα ανθρώπινα ζόμπι που τρομάζουν τον θεατή, μα το νεκρωμένο τοπίο, το ίδιο που απειλεί και τους ταλαίπωρους ταξιδιώτες. Για όσους έχουν γερή μνήμη, το φιλμ παραπέμπει στην ταινία «Δρόμος», του Τζον Χιλκόουτ, τη βασισμένη στο εμβληματικό βιβλίο του Κόρμακ Μακ Κάρθι.

Εκεί η τεχνοτροπία είναι κλασικού αμερικανικού κινηματογράφου, εδώ το ευρωπαϊκό σινεμά δείχνει τη δυνατότητά του να καταπιαστεί με δύστροπα θέματα, τελικής καταστροφής. Το πραγματοποιεί με λιγότερο φανταχτερά μέσα και με περισσότερο ρεαλισμό. Το ταξίδι των «ταπεινωμένων και καταφρονεμένων» αυτής της γης δεν ολοκληρώνεται ποτέ, το τρένο τους μοιάζει σαν περιπλανώμενο φάντασμα χωρίς προορισμό. Σα να ταξιδεύει ένας ολόκληρος πλανήτης πάνω του, το ίδιο «ταπεινωμένος και καταφρονεμένος».

Αξιολόγηση: ****

Διαβάστε επίσης:

To TikTok εκτοξεύει στα charts τον Τζεφ Μπάκλεϊ 29 χρόνια μετά τον θάνατό του

Μελάνια Τραμπ: Αδιάφορο το κοινό για το ντοκιμαντέρ της

Βραβεία Tony 2026: Ανακοινώθηκε η ημερομηνία της 79ης τελετής