Η εκκίνηση της διαδικασίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση φέρνει στο προσκήνιο πρόσωπα με πολιτικό βάρος, συμβολισμό και νομική επάρκεια. Η επιλογή του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, να αναθέσει τον κομβικό ρόλο του Εισηγητή της Πλειοψηφίας στον βουλευτή Ροδόπης και έμπειρο νομικό και συνταγματολόγο Ευριπίδη Στυλιανίδη, δεν είναι τυχαία.

Προέκυψε ύστερα από την χθεσινή  κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο ανδρών στο Μέγαρο Μαξίμου, διάρκειας μίας ώρας, αλλά και μετά από μια ευρύτερη σύσκεψη που έγινε νωρίτερα με τη συμμετοχή του  κ. Γεραπετρίτη  και άλλων στελεχών.

Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης αναλαμβάνει το δύσκολο έργο όχι απλώς να διεκπεραιώσει μια κοινοβουλευτική διαδικασία, αλλά να «χτίσει» γέφυρες σε ένα πολιτικό τοπίο που συχνά χαρακτηρίζεται από ένταση. Σκέφτεται θεσμικά, θέλει να λειτουργήσει ενωτικά και θέτει ως πρωταρχικό στόχο την αποφυγή του «συνταγματικού λαϊκισμού».

Η επιλογή του «Εισηγητή» και το νομικό βάρος

Η θέση του Εισηγητή, όπως προκύπτει από τον σχεδιασμό, κρίθηκε ουσιαστική για τον κ. Στυλιανίδη. Ενώ ο Πρόεδρος της επιτροπής θα έχει την ευθύνη της διαδικαστικής επίβλεψης της διαδικασίας , μια θέση που επίσης χρειάζεται πρόσωπο κύρους και ευρύτερης αποδοχής, ο Εισηγητής φέρει το βάρος της νομικής τεκμηρίωσης, της παρουσίασης των θέσεων, της σύνταξης προσχεδίων άρθρων και της ουσιαστικής διαπραγμάτευσης.

Ο κ. Στυλιανίδης, έχοντας την εμπειρία της προηγούμενης αναθεώρησης (όπου πιστώθηκε τη μετατροπή 49 διαφωνιών σε 9 συγκλίσεις), αντιλαμβάνεται τον ρόλο του ως «αρχιτέκτονα» των διατάξεων. Στόχος του είναι να παρουσιάσει μια τεκμηρίωση που θα αντέχει σε νομική και πολιτική κριτική, ειδικά σε μια εποχή που η απαίτηση για αιτιολόγηση είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

Η στρατηγική της «Ευρύτατης Συναίνεσης» και οι Πρώην Πρωθυπουργοί

Το κεντρικό δόγμα του νέου εισηγητή είναι ότι η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν αποτελεί πεδίο αντιπαράθεσης Κυβέρνησης και Αντιπολίτευσης, αλλά κορυφαία στιγμή του Κοινοβουλίου. Όπως ο ίδιος λέει, την αναθεώρηση την συζητάει και την αποφασίζει η βουλή.  Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Στυλιανίδης προτίθεται να κινηθεί με εξωστρέφεια και θεσμική ευγένεια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδιάζει να έχει ένα κύκλο επαφών και διαβουλεύσεων όχι μόνο με τους αρχηγούς των κομμάτων της αντιπολίτευσης, αλλά και με τους πρώην Πρωθυπουργούς της παράταξης, τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά, αλλά και με τον Αλέξη Τσίπρα. Η κίνηση αυτή δεν είναι επικοινωνιακή, αλλά ουσίας: επιδιώκει να ενσωματώσει την εμπειρία τους και να εξασφαλίσει τη μέγιστη δυνατή  συναίνεση  και αποδοχή.

Το παιχνίδι των αριθμών: 151 ή 180;

Ο ρεαλισμός χαρακτηρίζει τη στρατηγική Στυλιανίδη. Γνωρίζει καλά ότι η παρούσα Βουλή είναι η προτείνουσα. Αυτό σημαίνει ότι ο βασικός στόχος είναι η συγκέντρωση των 151 ψήφων για να καθοριστεί το ποια άρθρα θα πάνε προς  αναθεώρηση. Ωστόσο, το «ιερό δισκοπότηρο» παραμένει ο αριθμός 180.

Αν σε συγκεκριμένα άρθρα επιτευχθεί πλειοψηφία 180 βουλευτών στην παρούσα Βουλή, η επόμενη (αναθεωρητική) Βουλή θα μπορεί να τα κυρώσει με απλή πλειοψηφία 151, ανοίγοντας τον δρόμο για άμεσες αλλαγές. Ο εισηγητής της ΝΔ εκτιμά ότι σε ορισμένα θέματα,  ίσως όχι στα «καυτά» όπως το Άρθρο 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ή το άρθρο 86 για τον νόμο περί ευθύνης υπουργών, αλλά σε ζητήματα θεσμικού εκσυγχρονισμού – π.χ. θέματα τεχνητής νοημοσύνης – η συναίνεση με το ΠΑΣΟΚ ή άλλα κόμματα είναι εφικτή.

Ο κίνδυνος του «Συνταγματικού Λαϊκισμού»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Στυλιανίδης στην προστασία του Συντάγματος από συγκυριακές πιέσεις και λαϊκισμούς. Είναι κατηγορηματικά αντίθετος σε αλλαγές που θα μπορούσαν να διαταράξουν την κοινωνική συνοχή, όπως μια βίαιη αλλαγή στις σχέσεις Κράτους-Εκκλησίας ή πειραματισμούς στη Δικαιοσύνη (π.χ. εκλογή ηγεσίας δικαστών από τους ίδιους τους δικαστές χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο). «Το Σύνταγμα πρέπει να είναι αφαιρετικό για να είναι ανθεκτικό», υποστηρίζει, τονίζοντας ότι πολλές λεπτομέρειες πρέπει να αφήνονται στον κοινό νομοθέτη και όχι να συνταγματικοποιούνται, κινδυνεύοντας να ξεπεραστούν από τις εξελίξεις.

Ο παράγοντας Βενιζέλος και ο φόβος των εκλογών

Ένα ζήτημα που απασχολεί τον εισηγητή είναι η χρονική συγκυρία και ο κίνδυνος των διπλών εκλογών που θα μπορούσαν να «κάψουν» την αναθεώρηση. Ωστόσο, επικαλούμενος απόψεις κορυφαίων συνταγματολόγων όπως ο Νίκος Αλιβιζάτος, αλλά και ερμηνείες που φαίνεται να υιοθετεί  και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, εκτιμά ότι υπάρχει η «νομολογία» και  η ερμηνεία  που χρειαστεί μεταξύ πρώτων και δεύτερων εκλογών να μεσολαβήσει βουλή μιας μέρας.

Παρά την κριτική που άσκησε πρόσφατα ο Ευάγγελος Βενιζέλος για το αν είναι δόκιμη η αναθεώρηση σε περίοδο έντασης, ο κ. Στυλιανίδης πιστεύει ότι ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη εξέλιξη της καθώς οι απόψεις του, ακόμη και ως αντιπολιτευόμενου, έχουν ειδικό βάρος που μπορεί να αξιοποιηθεί δημιουργικά.

Εν κατακλείδι, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης ξεκινά έναν μαραθώνιο με στόχο όχι απλώς την αναθεώρηση διατάξεων, αλλά τη διαμόρφωση ενός Συντάγματος που θα κοιτάζει την επόμενη γενιά και όχι τις επόμενες εκλογές. Δεν παρουσιάζει την αναθεώρηση ως πολιτικό τρόπαιο. Τη βλέπει ως διαδικασία τεκμηρίωσης, επιλογών και πλειοψηφιών, όπου ο ρεαλισμός – 151 πρώτα, 180 όπου γίνεται – πάει μαζί με μια επιθετική αναζήτηση συνεννόησης. Το στοίχημα είναι αν η πολιτική θερμοκρασία θα επιτρέψει θεσμική ψυχραιμία.

Διαβάστε επίσης

Κικίλιας για Χίο: Υιοθετεί πλήρως την εκδοχή του Λιμενικού – Μιλάει για αιφνίδιο ελιγμό του φουσκωτού

«Μικρό καλάθι» κρατά η Αθήνα για τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν

Νέος «πονοκέφαλος» για το ΠΑΣΟΚ η υπόθεση του Παναγόπουλου της ΓΣΕΕ