«Θλιβεροί» αναλυτές σε Ελλάδα και Τουρκία θεωρούν ότι η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν πραγματοποιείται κάτω από το εικαζόμενο βάρος της άφιξης του Προέδρου των ΗΠΑ στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ (Άγκυρα, Ιούλιος 2026).

Οι ταχύτατες εξελίξεις απαιτούν συμπεριφορές υψηλής πιστότητας την εποχή που παραμερίζονται κοινά αποφασισμένες αρχές και αξίες σε ένα πολύ εύθραυστο διεθνές περιβάλλον. Οι ΗΠΑ, αποδεχόμενες τον ηγεμονικό και καθοριστικό τους ρόλο:

● Συλλαμβάνουν τον Μαδούρο με την κατηγορία του διεθνούς ναρκέμπορου, αδίκημα που διώκεται διεθνώς.

● Πιέζουν την Ουκρανία να προχωρήσει σε εδαφικές παραχωρήσεις στον εισβολέα για να αποφύγει τα χειρότερα.

● Παρεμβαίνουν στη Γάζα ασκώντας πίεση σε Ισραήλ και Χεζμπολάχ για ανακωχή με την αποδοχή του ΟΗΕ. Στη συνέχεια κράτη – μέλη της Ε.Ε. διαφωνούν με το Συμβούλιο Ειρήνης όπως το δημιουργεί ο Πρόεδρος Τραμπ.

● Κινητοποιούν μεγίστη δύναμη πυρός για να πειστεί το Ιράν να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Αποτροπή με μετακινήσεις δυνάμεων και λεκτικό υψηλής εντάσεως πιθανώς να φέρει αποτελέσματα όταν ο αποδέκτης δεν βρίσκεται εγκλωβισμένος στο δίλημμα αντιμετώπισης της διεθνούς πίεσης, αλλά και των εσωτερικών εξεγέρσεων, που στοχεύουν στην ανατροπή του καθεστώτος και τη διάλυση δομών όπως οι Φρουροί της Επανάστασης.

● Δημιουργούν συμμαχίες, ενώ η Τεχεράνη χάνει συμμάχους.

● Προκαλούν δυνατότητα συνεργασίας Σαουδικής Αραβίας, Κατάρ, Τουρκίας με σαφέστατη διαφοροποίηση από τις πρακτικές της Τεχεράνης.

● Παρέχουν ως μοναδική διέξοδο για την Τεχεράνη τις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά με τον Πρόεδρο Τραμπ, που κατά την πρώτη του προεδρική θητεία ακύρωσε, με αποχώρηση, τη συμφωνία (GATSA) και ό,τι είχαν δημιουργήσει ο Πρόεδρος Ομπάμα και η Ε.Ε.

Εκτονωμένο περιβάλλον διαλόγου

Οι εύθραυστες ισορροπίες ανά τον κόσμο ενεργοποιούν πολιτικές δυνάμεις στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς επίσης και τη θεσμική έκφραση της Ε.Ε. Η Αθήνα πρωτοβούλως αναλαμβάνει διαμόρφωση πολιτικών που συμπληρώνουν τις ευρωατλαντικές γεωστρατηγικές στοχεύσεις ακόμη και πέρα από το πλαίσιο Ένωσης – ΝΑΤΟ.

Η επικείμενη συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Πρόεδρο της Τουρκίας θα πραγματοποιηθεί στη βάση μίας ουσιαστικής ημερήσιας διάταξης με προτεραιότητα στις διεθνείς εξελίξεις.

Οι διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας οριοθετούνται αναμφισβήτητα από την ευρωατλαντική πραγματικότητα των δύο χωρών. Η διπλωματική εμπειρία μάς οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κοινή ενασχόληση με τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις δημιουργεί εκτονωμένο περιβάλλον διμερούς διαλόγου. Οι δυνατότητες παραγωγικών συνομιλιών ενισχύονται από τη Διακήρυξη των Αθηνών, τη θετική ατζέντα, την ομαλή εξέλιξη των εργασιών για το Μνημόνιο Κατανόησης σε θέματα άμυνας, όπως επιλέγεται από τις δύο χώρες.

Οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στην Ελλάδα με τη δημιουργία εξειδικευμένων παρατηρητηρίων εξωτερικής πολιτικής και άμυνας προσθέτουν εσωτερικό προβληματισμό και επιβεβαιώνουν την αδήριτη ανάγκη ποιοτικής ενημέρωσης των Ελλήνων πολιτών, αλλά και του εξωστρεφούς ιδιωτικού τομέα, που στρέφεται κατά προτεραιότητα στην ανατολική Μεσόγειο και την περιοχή ΜΕΝΑ.

Κοινώς αποδεκτές διαπιστώσεις

Για αποτελεσματικότερη διπλωματία ανανεώνεται η αναζήτηση της πολιτικής υπεραξίας που προσκόμισαν στην Ε.Ε. το Μάαστριχτ και οι Συνθήκες που ακολούθησαν σε Άμστερνταμ και Λισσαβώνα ολοκληρώνοντας την Οικονομική Ενοποίηση, το Ενιαίο Ευρωπαϊκό Νόμισμα, τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο.

Την αργή, με πολλές παλινδρομήσεις και καθυστερήσεις, ευρωπαϊκή ολοκλήρωση επιτάχυνε η διαφορετική αντίληψη για αποτροπή, όπως εκδηλώθηκε με τη στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και το ασυνήθιστα «άναρχο», πιεστικό λεκτικό των ΗΠΑ έναντι πάντων. Οι διαπιστώσεις για τις αλλαγές στον κόσμο, όπως τις εισάγουν οι τρεις υπερδυνάμεις, δεν αποσκοπούν σε εξαπόλυση κατηγοριών (blame game), αλλά σε κατανόηση όσων εξυφαίνονται διεθνώς και στην περιοχή μας.

Η Τουρκία δεν αποτελεί εκτεταμένο βραχίονα των ΗΠΑ ή της Ρωσίας στην περιοχή μας, αλλά σύμμαχο, ο οποίος με ενσυναίσθηση επιλέγει την ολισθηρότητα της διεθνούς έντασης. Ο Πρόεδρος Ερντογάν διαισθάνεται την επικινδυνότητα των γεωστρατηγικών επιλογών του και εναγωνίως αναζητά αποκατάσταση όσων καταστρέφει με τη συμπεριφορά έναντι Ε.Ε., ΝΑΤΟ και ΗΠΑ.

Η Ελλάδα από κοινού με συμμάχους και εταίρους δεν παραβλέπουν τη σημασία της Τουρκίας για την Ε.Ε. και τη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Επίσης αρκετές χώρες της Δύσης συμφωνούν ότι στην ευρωπαϊκή άμυνα η Τουρκία έχει μία θέση. Για την ελληνική κοινή γνώμη οι διαπιστώσεις ξεπερνούν τα όρια των αποδεκτών επιλογών στρατηγικής και διπλωματίας, παρότι διαμορφώνουν τη νέα περιφερειακή και διεθνή πραγματικότητα.

Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών επιμένουν, αναλαμβάνοντας το οποιοδήποτε πολιτικό κόστος, στον δημιουργικό και ορθολογικό σχεδιασμό με συμμάχους και εταίρους για να προσφερθεί η μέγιστη υπηρεσία στη χώρα.

Με τη συνεπή συμπεριφορά του υπουργού Εξωτερικών η χώρα μας συγκρατεί ακόμη τα πολιτικά, γεωστρατηγικά, επενδυτικά ενδιαφέροντα. Αναγνωρίζεται διεθνώς η σημασία της Ελλάδας και η υπεραξία για τον δυτικό σχεδιασμό που προσθέτει η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. (2004) διευκολύνοντας αμεσότερη επαφή της Ε.Ε. με την ευρύτερη περιοχή ΜΕΝΑ.

Ταυτοχρόνως οι διεθνείς θεσμικοί συνομιλητές, πολιτικοί, επενδυτές, οίκοι αξιολόγησης θεωρούν ότι

● ο διάλογος Ελλάδος – Τουρκίας που αναθεωρήθηκε με τις αποφάσεις Μητσοτάκη – Ερντογάν στο Βίλνιους,

● η εκλογή της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και η Κυπριακή Προεδρία στην Ε.Ε. δημιουργούν προϋποθέσεις σημαντικών αλλαγών προς όφελος όλων, με αντανάκλαση στις προϋποθέσεις μεγαλύτερης διεθνούς σταθερότητας.

Η Άγκυρα δυσκολεύεται

Στην Ελλάδα έχουμε αναλύσει μέχρι «εξαντλήσεως» κάθε αποτυχία της πολιτικής μας, κάθε σφάλμα που επέφερε κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό κόστος. Η εποχή μας απαιτεί να μελετάμε συμπεριληπτικά ό,τι ιστορικά προηγήθηκε, καταγράφηκε, ταπείνωσε τους Έλληνες πολίτες, αλλά και όλα όσα πολιτικά, στρατιωτικά και διπλωματικά μάς επιτρέπουν να αντιμετωπίσουμε εσωτερικές οικονομικές κρίσεις, πολιτική πόλωση, διεθνή οικονομική κρίση, πανδημία, τον πόλεμο που εξελίσσεται στην Ευρώπη, διεθνείς προκλήσεις, που αφορούν άμεσα τα δικαιώματά μας στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.

Το λεκτικό των συμβουλίων κορυφής της Ε.Ε., επιτυχία της ελληνικής διπλωματίας, διαχρονικά (μετά το 1991, πρωθυπουργός Κων. Μητσοτάκης, ιρλανδική προεδρία) μέχρι και σήμερα υιοθετεί χωρίς παρέκκλιση ότι οι σχέσεις της Τουρκίας με την Ε.Ε. επηρεάζονται από τις εξελίξεις στο Κυπριακό.

Τη σημαντική πολιτική απόφαση η Ε.Ε. και τα μέλη της δεν την εκλαμβάνουν ως πολιτική τιμωρίας έναντι της Τουρκίας, αλλά ως απαίτηση προσαρμογής στις θεσμικές, πολιτικές και νομικές προϋποθέσεις της Ε.Ε. Η Άγκυρα δυσκολεύεται ακόμη και το 2026 να αντιληφθεί την πολιτική υπεραξία των συνομιλιών με την Αθήνα, αλλά και την προσήλωση της Λευκωσίας στον θεσμικό ρόλο της προεδρίας στην Ε.Ε.

Αλληλοκατανόηση κοινών κωδικών

Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν συμβάλλει στην αλληλοκατανόηση κοινών κωδικών επικοινωνίας. Κατά τη συνομιλία τους οι δύο ηγέτες ίσως ακροθιγώς να προσεγγίσουν και τη σχέση με Ε.Ε. και Κυπριακή Δημοκρατία, παρότι αναπόφευκτα Βρυξέλλες και Λευκωσία διαμορφώνουν το πολιτικό, γεωστρατηγικό και ενεργειακό περιβάλλον στην περιοχή μας.

Αθήνα, Άγκυρα, Λευκωσία, Βρυξέλλες ορθώς συνεχίζουν τη θεσμική τους επικοινωνία αποδεχόμενες ότι η Άγκυρα δεν είναι μέλος της Ε.Ε. και η Λευκωσία του ΝΑΤΟ. Όχι ακόμη!

Στο πεδίο των διεθνών σχέσεων, που διαμορφώνεται από τα ενδιαφέροντα και τον αναθεωρητισμό πολλών δρώντων, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει παρουσία και συστηματοποιεί τις οδηγίες του πρωθυπουργού.

Ο πολιτικός κόσμος στην Ελλάδα αξίζει να απαιτεί συχνότερη ενημέρωση στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες (κυρίως όλοι οι ευρωβουλευτές από το αρμόδιο τμήμα στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία, όπως τακτικά γινόταν τις δεκαετίες 1980 και 1990) ώστε τα κενά κατανόησης της εξωτερικής πολιτικής να καλύπτονται αποτελεσματικότερα αναδεικνύοντας την ελάχιστη κοινή βάση των ελληνικών ενδιαφερόντων. Η θεσμική δομή της Ε.Ε. εξασφαλίζει όρους ικανοποιητικής συνεργασίας για τα κράτη – μέλη με χώρες και περιοχές όπως ΗΠΑ, Καναδάς, Ινδία, Κίνα, Λατινική Αμερική, περιοχή ΜΕΝΑ, Μέση και Άπω Ανατολή.

Η επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν θα συμβάλει στην αλληλοκατανόηση των δύο χωρών, στον συντονισμό επιδιώξεων εθνικών, αλλά και κοινών ευρωπαϊκών συμφερόντων

– στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου (κυρίως ενεργειακά και ναυτιλιακά ενδιαφέροντα),

– στο Αιγαίο (ενιαίος ΝΑΤΟϊκός αμυντικός και ευρωπαϊκός στρατηγικός σχεδιασμός)

– στην τουρκική επικράτεια (ΝΑΤΟϊκός σχεδιασμός, εξασφάλισης των συμφερόντων της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στα ανατολικότερα σύνορα του Συνασπισμού και ενεργειακές οδεύσεις προς την Ε.Ε.)

– των ΗΠΑ στην περιοχή (αμερικανικές βάσεις σε Ελλάδα, Τουρκία, αλλά και στρατηγική συνεργασία ΗΠΑ – Κύπρου).

Ελλάδα και Τουρκία συνομιλούν ως μέλη του ΝΑΤΟ, συνεργαζόμενες χώρες στην Ε.Ε., μέλη του ΟΗΕ.

Καιρός να μετακινήσουμε το κέντρο βάρους των αναζητήσεων και αναλύσεών μας στην πραγματική απαίτηση της εθνικής μας στόχευσης παραμένοντας ισότιμα μέρη των ουσιαστικών διεθνών συζητήσεων και όχι ρομαντικοί νοσταλγοί της διεθνούς πόλωσης και των τιμωρητικών επιδιώξεων ξεπερασμένων αρτηριοσκληρωμένων μορφωμάτων.

Η αποτροπή, όπως εκφράζεται διεθνώς, μας ικανοποιεί; Μάλλον ασφαλέστερη αποδεικνύεται κάθε επιλογή προς τη σωστή πλευρά της Ιστορίας, χωρίς αποκλεισμούς και φοβικά σύνδρομα στη διαμόρφωση περιφερειακών και διεθνών συσχετισμών.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

Τσίπρας: «Ξορκίζει» την αδράνεια, ενώ το κόμμα «σιγοψήνεται»

ΚΚΕ – 22ο Συνέδριο: Κόμμα «παντός καιρού», νέα ενισχυμένη σύνθεση των οργάνων

Διπλό δίλημμα για Χαμενεΐ και Τραμπ