Το τραγικό περιστατικό στη Χίο με 15 νεκρούς μετανάστες και τραυματίες  ανάμεσά τους παιδιά που νοσηλεύονται με κατάγματα, έγινε μέσα σε ώρες κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια τραγική είδηση, εξελίχθηκε σε πολιτικό τεστ αξιών, γλώσσας και στρατηγικής. 

Η ανάρτηση της Μαρίας Καρυστιανού για το περιστατικό «κούμπωσε» πάνω σε αυτό το φορτισμένο περιβάλλον, αλλά άναψε φωτιές από μια συγκεκριμένη επιλογή λέξης: μίλησε για «παράνομες εισβολές» και έθεσε το θέμα σε πλαίσιο τάξης, ασφάλειας και εφαρμογής του νόμου. Εκεί ακριβώς, η συζήτηση μετατοπίστηκε από το τι έγινε στο πώς το περιγράφουμε  και άρα ποιον στοχοποιούμε.

Η «λέξη-καρφί» που μετατρέπει ένα δράμα σε πολιτική σύγκρουση

Η φράση «εισβολές ή εισβολείς» στην ελληνική πολιτική ιστορία δεν είναι ουδέτερη. Στην πράξη λειτουργεί ως ιδεολογικός πολλαπλασιαστής: μετατρέπει ανθρώπους σε απειλή και ένα ναυάγιο σε επεισόδιο «άμυνας» συνόρων. Γι’ αυτό και η αντίδραση ήρθε σχεδόν ακαριαία  όχι μόνο από κόμματα, αλλά και από πρόσωπα του πεδίου. Ο Ιάσων Αποστολόπουλος, με δημόσια παρέμβαση, «κάρφωσε» τη ρητορική ως απάνθρωπη και επικίνδυνη, επιμένοντας ότι οι άνθρωποι που επιβιβάζονται σε βάρκες δεν είναι «εισβολείς» αλλά άνθρωποι σε απόγνωση. Η παρέμβασή του έγινε σημείο αναφοράς στο κύμα αντιδράσεων που προκλήθηκε από μεγάλο μέρος των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Η ανασκευή: «διόρθωση» ή ζημιά που ήδη γράφτηκε;

Μετά τις αντιδράσεις, ήρθε η ανασκευή και διευκρίνιση από την ίδια: ότι μίλησε για «εισβολές» και όχι για «εισβολείς», επιχειρώντας να αποσυνδέσει τον χαρακτηρισμό από τα πρόσωπα.  Επικοινωνιακά, όμως, το πρόβλημα δεν λύνεται τόσο εύκολα: στο δημόσιο διάλογο, η διάκριση ακούγεται σαν τεχνική λεπτομέρεια μετά το χτύπημα της καμπάνας. Κι όταν μιλάς για ανθρώπινο δράμα, οι τεχνικές λεπτομέρειες σπάνια σε σώζουν. Είναι η δεύτερη φορά που η κ. Καρυστιανού  αναγκάζεται με νέα της δήλωση να διευκρινίσει την πρώτη, μετά από  όσα έγιναν στο θέμα των αμβλώσεων.  Αυτή τη φορά όμως η αντίδραση του Αλέξη Τσίπρα ήταν πιο έντονη πιο πολιτική και πιο συγκρουσιακή απέναντι της

Η αντίδραση Τσίπρα – και γιατί τώρα

Η «αναφορά Τσίπρα» δεν είναι τυχαία: ο Αλέξης Τσίπρας αξιοποιεί το επεισόδιο για να τραβήξει καθαρή διαχωριστική γραμμή σε αξιακό επίπεδο.  Στην παρουσίαση του βιβλίου του στα Γιάννενα είπε σε υψηλούς τόνους ότι «αποτελεί ντροπή για το λαό μας και για την ιστορία του να λέμε ότι στις βάρκες αυτές που έρχονται δεν επιβαίνουν ανώνυμοι απελπισμένοι, αλλά επιβαίνουν εισβολείς. Είναι ντροπή να το λέμε αυτό». Έτσι τοποθέτησε  το δίλημμα όχι απλώς στη μεταναστευτική πολιτική αλλά στον πυρήνα του πολιτικού πολιτισμού. Και εδώ ακριβώς σκληραίνει η αντιπαράθεση Τσίπρα –Καρυστιανού. Η Καρυστιανού με την αρχική διατύπωση εμφανίζεται να ακουμπά σε λεξιλόγιο που συνομιλεί με το «νόμος και τάξη» και με τα αντανακλαστικά ενός τμήματος του κοινού που βλέπει το μεταναστευτικό πρωτίστως ως απειλή. Ο Τσίπρας πατάει πάνω σε αυτό για να χτίσει προφίλ «θεσμικού ανθρωπισμού» επειδή αυτό είναι ένα από τα λίγα πεδία όπου η αριστερή αφήγηση μπορεί να γίνει ξανά σαφής, συγκρουσιακή και ταυτόχρονα ηθικά πειστική.

Γιατί η κόντρα θα ενταθεί

Το τραγικό περιστατικό στη Χίο λειτουργεί σαν επιταχυντής, επειδή συμπυκνώνει τρία πράγματα: ένα σοκ, νεκροί στη θάλασσα, μια λέξη που πολώνει «εισβολές ή εισβολείς» και δύο πολιτικές στρατηγικές που ανταγωνίζονται για χώρο και νομιμοποίηση στο ίδιο ρευστό ακροατήριο: την «αντισυστημική αγανάκτηση» με διαφορετική κατεύθυνση.  Είναι μια αντιπαράθεση για το ποιος θα ορίσει τι σημαίνει «πατριωτισμός», «ανθρωπιά» και «ασφάλεια».

Διαβάστε επίσης

Με Καρκούλια, Μαδεμλή, Κύρτσο και… Ζαγοράκη η διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ

Κεραμέως: Αύξηση του κατώτατου μισθού από 1η Απριλίου – Ιστορική κοινωνική συμφωνία το νομοσχέδιο για τις συλλογικές συμβάσεις (video)

Μητσοτάκης – Ερντογάν: Μια συνάντηση με χαμηλές προσδοκίες – Παγίδες και αγκάθια