Κάθε ελέφαντας διαθέτει περίπου 1.000 μουστάκια στην προβοσκίδα του, τα οποία παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή του ζωή. Επειδή οι ελέφαντες έχουν παχύ δέρμα και σχετικά αδύναμη όραση, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην αφή για να προσανατολιστούν και να χειριστούν αντικείμενα.

«Τα μουστάκια των ελεφάντων είναι εξωγήινα»

Το ιδιαίτερο αυτό χαρακτηριστικό βρέθηκε πρόσφατα στο επίκεντρο νέας έρευνας. Ο Andrew Schulz, μηχανολόγος μηχανικός στο Ινστιτούτο Ευφυών Συστημάτων Max Planck στη Γερμανία, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «τα μουστάκια των ελεφάντων είναι εξωγήινα».

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, ο Schulz και η ομάδα του εντόπισαν τα δομικά χαρακτηριστικά που δίνουν στα μουστάκια των ελεφάντων μια μορφή «ενσωματωμένης» ευφυΐας, προσφέροντας την ευαισθησία που χρειάζονται τα μεγαλύτερα χερσαία θηλαστικά για να κινούνται με ασφάλεια στο περιβάλλον τους.

Γιατί οι ελέφαντες δεν μπορούν να κουνήσουν τα μουστάκια τους

Ενώ ζώα όπως οι αρουραίοι μπορούν να κινούν τα μουστάκια τους, οι ελέφαντες δεν διαθέτουν τους απαραίτητους μύες. Τα μουστάκια τους παραμένουν ουσιαστικά ακίνητα, ακόμη κι αν προεξέχουν από την εύκαμπτη προβοσκίδα. Αυτό το στοιχείο αποτέλεσε το βασικό ερώτημα των επιστημόνων: πώς καταφέρνουν τα «ακίνητα» μουστάκια να είναι τόσο αποτελεσματικά;

Η έρευνα

Για να το διερευνήσουν, συγκεντρώθηκαν ειδικοί από πολλούς κλάδους, όπως μηχανικοί, νευροεπιστήμονες, βιολόγοι και επιστήμονες υλικών. Μελέτησαν μουστάκια από μικρούς και ενήλικους ασιατικούς ελέφαντες.

Σε αντίθεση με παλαιότερες μελέτες που εξέταζαν κυρίως το κέντρο της τρίχας, η ομάδα ανέλυσε τις αλλαγές σε όλο το μήκος κάθε μουστακιού, χρησιμοποιώντας ηλεκτρονική μικροσκοπία, υπολογιστικά μοντέλα και άλλες τεχνικές.

Μια… τρίχα που δεν μοιάζει με καμία άλλη

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα μουστάκια των ελεφάντων διαφέρουν από εκείνα κάθε άλλου ζώου. Γεωμετρικά, ο Schulz τα παρομοίασε με λεπίδες χόρτου: είναι επίπεδα και στη βάση έχουν σχεδόν τετραγωνικές πλευρές. Οι δοκιμές δυσκαμψίας έδειξαν ότι η τρίχα μεταβαίνει σταδιακά από μια παχιά, άκαμπτη ρίζα σε μια πιο μαλακή άκρη.

Εσωτερικά, η δομή τους μοιάζει με δίκτυο μικροσκοπικών οπών. Αυτές οι οπές βοηθούν το μουστάκι να απορροφά τα χτυπήματα και να αντέχει στη χρήση σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Ο συνδυασμός αυτών των χαρακτηριστικών επιτρέπει στο μουστάκι να «καταλαβαίνει» σε ποιο σημείο του μήκους του έγινε επαφή με ένα αντικείμενο, χωρίς να χρειάζεται να κινείται.

Η έκπληξη των επιστημόνων ήταν τέτοια, ώστε εκτύπωσαν σε τρισδιάστατη μορφή ένα μεγεθυμένο αντίγραφο ενός μουστακιού. Με κλειστά μάτια, δοκίμασαν να αγγίξουν αντικείμενα με αυτό και διαπίστωσαν ότι κάθε σημείο επαφής έδινε διαφορετική αίσθηση.

Τι δείχνει η νέα επιστημονική ματιά

Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι στο παρελθόν οι μελέτες για τους ελέφαντες εστίαζαν κυρίως στην οικολογία και τη συμπεριφορά τους, όμως πλέον νέες τεχνολογίες επιτρέπουν μια βαθύτερη κατανόηση των μοναδικών τους προσόντων. Όπως τόνισε ο John Hutchinson, εξελικτικός βιομηχανικός στο Royal Veterinary College, «είναι πολύ ακραία ζώα» και προσφέρουν εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για την επιστήμη.

Διαβάστε επίσης:

Γιατί τα κατοικίδιά μας φοβούνται όταν φτερνιζόμαστε;

Διάστημα: Σπάνια αστρονομική «παρέλαση» έξι πλανητών τον Φεβρουάριο – Πότε θα είναι ορατό το φαινόμενο στην Αθήνα (photo/videos)

Φουκουσίμα: Τα ραδιενεργά υβρίδια γουρουνιών και αγριόχοιρων και το γενετικό μυστικό τους