Γράφει η Ιωάννα Λιούτα *

Η ελληνική οικονομία είναι δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά, τα στοιχεία δείχνουν ότι η κοινωνία κινείται στα όρια της οικονομικής αντοχής. Από την άλλη, ορισμένοι από τους ισχυρότερους οικονομικούς θεσμούς της χώρας καταγράφουν σταθερά αυξανόμενα έσοδα.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι τράπεζες.

Το 2025 οι τέσσερις συστημικές τράπεζες συγκέντρωσαν περίπου 2,43 δισεκατομμύρια ευρώ από αμοιβές και προμήθειες. Πρόκειται για ένα ποσό που αποκαλύπτει ότι το πολυσυζητημένο «κούρεμα» των τραπεζικών χρεώσεων δεν έγινε ποτέ στην πράξη.Αντίθετα, οι προμήθειες εξελίσσονται σε βασικό πυλώνα κερδοφορίας.

Η Eurobank κατέγραψε περίπου 770 εκατομμύρια ευρώ σε έσοδα από προμήθειες. Η Πειραιώς έφτασε τα 696 εκατομμύρια ευρώ, με τις χρεώσεις αυτές να αποτελούν πλέον πάνω από το ένα τέταρτο των συνολικών εσόδων της. Η Alpha Bank κινήθηκε πάνω από τα 500 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η Εθνική Τράπεζα πλησίασε τα 470 εκατομμύρια ευρώ, με εντυπωσιακή άνοδο στις προμήθειες που σχετίζονται με επενδυτικά προϊόντα.

Το τραπεζικό μοντέλο κερδοφορίας έχει αλλάξει.Δεν βασίζεται πλέον μόνο στα επιτόκια ή στη χρηματοδότηση της οικονομίας. Βασίζεται όλο και περισσότερο σε προμήθειες για συναλλαγές, για επενδυτικά προϊόντα, για ασφαλιστικά πακέτα και για υπηρεσίες διαχείρισης κεφαλαίων.

Στον τραπεζικό κόσμο αυτό ονομάζεται «cross-selling». Στην πραγματικότητα σημαίνει ότι ο πολίτης που μπαίνει στην τράπεζα ως πελάτης μετατρέπεται σε πηγή συνεχών χρεώσεων.Και όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε περιορισμένα μέτρα για τη μείωση ορισμένων καθημερινών τραπεζικών χρεώσεων, οι ίδιες οι τράπεζες παραδέχθηκαν ότι η απώλεια εσόδων αντισταθμίστηκε πλήρως από αυξήσεις σε άλλες κατηγορίες προμηθειών.Δηλαδή,το σύστημα προσαρμόστηκε για να μη χάσει τίποτα.

Την ίδια στιγμή όμως, η εικόνα της κοινωνίας είναι δραματικά διαφορετική.Οι έρευνες οικονομικού κλίματος (ΙΟΒΕ) δείχνουν ότι οι Έλληνες καταναλωτές παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο δεν είναι απλώς στατιστική· είναι κοινωνική.

Σχεδόν 7 στους 10 πολίτες πιστεύουν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται μέσα στον επόμενο χρόνο. Η ακρίβεια έχει μετατραπεί από προσωρινή ανησυχία σε μόνιμη οικονομική πραγματικότητα.

Τα στοιχεία για τα νοικοκυριά είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικά.Περίπου το 65% δηλώνει ότι καταφέρνει μόλις να καλύψει τις βασικές ανάγκες του.Δεν μιλάμε για οικονομική άνεση, αλλά για καθημερινή επιβίωση με εξαντλημένα περιθώρια.

Η αποταμίευση ,η στοιχειώδης ασφάλειααπέναντι στην οικονομική αβεβαιότητα,έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί. Το 86% των πολιτών θεωρεί ότι δεν θα μπορέσει να αποταμιεύσει ούτε ένα ευρώ μέσα στον επόμενο χρόνο.

Για αρκετούς πολίτες η κατάσταση είναι ήδη οριακή.Ένα μέρος της κοινωνίας καταναλώνει τις τελευταίες του αποταμιεύσεις για να αντεπεξέλθει στις καθημερινές ανάγκες, ενώ άλλοι έχουν ήδη στραφεί στον δανεισμό.

Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί μια οικονομία που λειτουργεί χωρίς «μαξιλάρι».Και πάνω σε αυτή την εύθραυστη κοινωνική ισορροπία έρχεται να προστεθεί μια νέα απειλή που είναιη διεθνής ενεργειακή αστάθεια.

Η ένταση στη Μέση Ανατολή, οι πιέσεις στις παγκόσμιες ροές φυσικού αερίου και η πιθανότητα διαταραχών στις ενεργειακές μεταφορές δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη αύξηση στις τιμές της ενέργειας μπορεί να μεταφραστεί σε νέο κύμα ακρίβειας.

Σε μια οικονομία που ήδη έχει υψηλότερο δομικό πληθωρισμό από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι δυσανάλογο.Και τότε εμφανίζεται ξανά ένα γνωστό φαινόμενο της ελληνικής αγοράς.

Όταν οι διεθνείς τιμές ανεβαίνουν, οι τιμές στην αντλία και στα ράφια αυξάνονται σχεδόν αμέσως. Όταν όμως οι διεθνείς τιμές πέφτουν, η μείωση φτάνει στους καταναλωτές αργά και συχνά μόνο εν μέρει ή και καθόλου

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που μεταφέρει γρήγορα τις αυξήσεις αλλά καθυστερεί συστηματικά τις μειώσεις.Σε αυτή την εξίσωση υπάρχει και ένας ακόμη παίκτης,το ίδιο το κράτος.

Η υψηλή έμμεση φορολογία στα καύσιμα και η εφαρμογή ΦΠΑ στην τελική τιμή σημαίνουν ότι όσο αυξάνονται οι τιμές τόσο αυξάνονται και τα δημόσια έσοδα. Επομένως η ακρίβεια επιβαρύνει τα νοικοκυριά αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τα κρατικά ταμεία.Έτσι η εικόνα της ελληνικής οικονομίας μοιάζει όλο και περισσότερο με ένα σύστημα όπου οι κρίσεις λειτουργούν ασύμμετρα.

Οι τράπεζες αυξάνουν τα έσοδα από προμήθειες.Το κράτος εισπράττει περισσότερους φόρους όσο οι τιμές παραμένουν υψηλές.Και τα νοικοκυριά προσπαθούν να επιβιώσουν χωρίς βοήθεια και χωρίς προστασία.

Όταν μια κοινωνία φτάνει στο σημείο όπου η αποταμίευση θεωρείται πολυτέλεια, η κατανάλωση γίνεται αναγκαστική και οι χρεώσεις πολλαπλασιάζονται σε κάθε επίπεδο της οικονομίας, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς η ακρίβεια. Είναι το ίδιο το οικονομικό μοντέλο.Είναι οι πολιτικές που το σχεδιάζουν και το εφαρμόζουν.

*Πολιτική και οικονομική αναλύτρια

Διαβάστε επίσης:

Ελλάδα, Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία και Δανία σχεδιάζουν return hubs μεταναστών σε τρίτες χώρες

Μητσοτάκης: Από σήμερα, οι γιατροί σε 47 μικρά νησιά θα λαμβάνουν επιπλέον 1.500 ευρώ τον μήνα

Athens Alitheia Forum: Με ομιλία Μητσοτάκη το Συνέδριο της ΓΓ Ενημέρωσης για τα fake news και τον τοξικό λόγο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.