Η κυβέρνηση Τραμπ, καθώς ανησυχεί για περισσότερες αμερικανικές απώλειες αφού εξετάζει το ενδεχόμενο να στείλει στρατεύματα στο Ιράν, άρχισε να προσεγγίζει την εγχώρια αντιπολίτευση της Τεχεράνης ως πιθανούς συμμάχους για να υποκινήσει μια εξέγερση κατά του καθεστώτος.

Σε τηλεφωνικές επικοινωνίες που πραγματοποίησε αυτή την εβδομάδα με ηγέτες της κουρδικής μειονότητας στο Ιράν και το γειτονικό Ιράκ, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προσφέρθηκε να παρέχει «εκτεταμένη αεροπορική κάλυψη από τις ΗΠΑ» και άλλη υποστήριξη στους αντιφρονούντες Ιρανούς Κούρδους, ώστε να καταλάβουν τμήματα του δυτικού Ιράν, σύμφωνα με πολλές πηγές που γνωρίζουν λεπτομέρειες για τις επαφές αυτές.

Τι ζητά η Ουάσινγκτον

«Το αίτημα των Αμερικανών προς τους Ιρακινούς Κούρδους είναι να ανοίξουν το δρόμο και να μην εμποδίσουν» τις ιρανικές κουρδικές ομάδες που κινητοποιούνται στο Ιράκ, «παρέχοντας παράλληλα υλικοτεχνική υποστήριξη», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της Πατριωτικής Ένωσης του Κουρδιστάν, ενός από τα δύο μεγάλα πολιτικά κόμματα που κυβερνούν την ημιαυτόνομη κουρδική περιοχή του Ιράκ, στην Washington Post.

«Ο Τραμπ ήταν σαφής στην κλήση του» την Κυριακή προς τον ηγέτη του PUK, Μπαφέλ Ταλαμπανί «Μας είπε ότι οι Κούρδοι πρέπει να διαλέξουν πλευρά σε αυτή τη μάχη — είτε με την Αμερική και το Ισραήλ είτε με το Ιράν», δήλωσε ο αξιωματούχος, ένας από τους πολλούς Κούρδους και Αμερικανούς αξιωματούχους που συζήτησαν ευαίσθητα θέματα υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Ένας ανώτερος αξιωματούχος του Κουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος, του άλλου μεγάλου ιρακινού κόμματος του οποίου ο ηγέτης, Μασούντ Μπαρζάνι, έλαβε επίσης τηλεφώνημα από τον Τραμπ, επιβεβαίωσε αυτή την πληροφορία, αλλά είπε ότι «δεν έχει σημασία ποιος έχει πιο ενεργές ένοπλες πολιτοφυλακές» έτοιμες να εισβάλουν στο Ιράν, «αλλά ποιος έχει περισσότερη υποστήριξη από μέσα».

Ο Τραμπ μίλησε επίσης την Τρίτη με τον Μουσταφά Χιτζρί, επικεφαλής του παλαιότερου ιρανικού κουρδικού κόμματος της αντιπολίτευσης, του Δημοκρατικού Κόμματος του Ιρανικού Κουρδιστάν (PDKI), η οργάνωση του οποίου αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα. Το PDKI είναι μέλος μιας συμμαχίας έξι αντικαθεστωτικών ιρανικών κουρδικών κομμάτων, η οποία ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα τη σύστασή της σε μια δήλωση από το ιρακινό Κουρδιστάν.

Σε δήλωση την Τετάρτη, το κόμμα κάλεσε «όλους τους ιρανούς στρατιώτες και το προσωπικό… ειδικά στο Κουρδιστάν» να εγκαταλείψουν τις βάσεις τους και να αποσύρουν την υποστήριξή τους από «τις ένοπλες και κατασταλτικές δυνάμεις του καθεστώτος».

Οι Ιρακινοί Κούρδοι, οι οποίοι εδώ και καιρό παρέχουν καταφύγιο στους Ιρανούς αδελφούς τους με την προϋπόθεση ότι δεν συνωμοτούν εναντίον της Τεχεράνης, κινδυνεύουν να απωλέσουν την εύθραυστη ειρήνη που έχουν διατηρήσει με το ιρανικό καθεστώς, εάν οι πολεμικές προσπάθειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν στεφθούν με επιτυχία.

Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράκ δήλωσε την Πέμπτη ότι η Βαγδάτη «δεν θα επιτρέψει τη χρήση του εδάφους της ως ορμητήριο για οποιεσδήποτε εχθρικές ενέργειες εναντίον γειτονικών χωρών».

Αυτονομία, όχι απόσχιση

Πολύ πιο οργανωμένοι και ισχυροί από τους Κούρδους στο Ιράν, οι Ιρακινοί Κούρδοι έχουν πλέον τον έλεγχο της περιοχής τους και της οικονομίας της, παρά τις μακροχρόνιες εσωτερικές συγκρούσεις και τις δυσκολίες με την κυριαρχούμενη από τους Σιίτες ιρακινή κυβέρνηση. Όπως και οι Ιρακινοί αδελφοί τους, οι Ιρανοί Κούρδοι έχουν στο παρελθόν επικεντρωθεί στην περιφερειακή αυτονομία και όχι στην απόσχιση ή την αλλαγή καθεστώτος.

Εκπρόσωποι διαφόρων κομμάτων της ιρανικής κουρδικής συμμαχίας διέψευσαν τις φήμες που εξαπλώθηκαν γρήγορα αργά την Τετάρτη ότι είχαν ξεκινήσει εισβολή από το Ιράκ. Αυτές οι αναφορές πυροδότησαν αυτό που τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης χαρακτήρισαν ως «προληπτικό» χτύπημα που κατέστρεψε στόχους στην κουρδική περιοχή του Ιράκ.

Την Πέμπτη, ο Πεσάουα Χαουραμάνι, εκπρόσωπος της Κουρδικής Περιφερειακής Κυβέρνησης του Ιράκ, δήλωσε ότι η KRG «δεν συμμετέχει σε καμία εκστρατεία για την επέκταση του πολέμου και των εντάσεων στην περιοχή».

Σε δήλωση που εκδόθηκε αργότερα την Πέμπτη, η ιρανική κουρδική συμμαχία με έδρα το Ιράκ ανέφερε συνεχιζόμενες επιθέσεις εναντίον των πολιτικών «βάσεων και αρχηγείων» της και έναν αριθμό θανάτων. Χαρακτηρίζοντας τις επιθέσεις με πυραύλους και drones του καθεστώτος «ένδειξη αδυναμίας και βαθιάς φοβίας», η δήλωση ανέφερε ότι η συμμαχία «θα ενισχύσει την αποφασιστικότητά μας να συνεχίσουμε τον αγώνα για την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και την απελευθέρωση του Κουρδιστάν».

Πού φυσάει ο άνεμος

Ο Τραμπ έχει καλέσει δημοσίως τους Ιρανούς που αντιτίθενται στο καθεστώς να εξεγερθούν και να αναλάβουν την εξουσία, αλλά έχει επίσης αφήσει ανοιχτή την πιθανότητα τα συνεργάσιμα στοιχεία του υπάρχοντος καθεστώτος να παραμείνουν στη θέση τους μετά την εξάλειψη της ηγεσίας του, μια λύση παρόμοια με εκείνη που επέβαλαν οι ΗΠΑ στη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του ηγέτη της, Νικολάς Μαδούρο.

Ερωτηθείσα σχετικά με τις αναφορές ότι η CIA θα παρέχει όπλα σε κουρδικές ομάδες του Ιράν, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λίβιτ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι ο Τραμπ «μίλησε με Κούρδους ηγέτες σχετικά με τη βάση που έχουμε στο βόρειο Ιράκ. Ωστόσο… οποιαδήποτε αναφορά που υπονοεί ότι ο πρόεδρος έχει συμφωνήσει σε ένα τέτοιο σχέδιο είναι ψευδής και δεν πρέπει να δημοσιευτεί».

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι η έκταση της κουρδικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ παραμένει αβέβαιη, δεδομένης της μακράς ιστορίας της Ουάσιγκτον να ζητά τη βοήθειά τους σε διάφορες συγκρούσεις και στη συνέχεια να τους εγκαταλείπει.

«Θα μπορούσαν να υπάρξουν ευκαιρίες για συνεργασία και ευθυγράμμιση των συμφερόντων μας, και να κάνουμε κάποια πράγματα; Απολύτως», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος. Ωστόσο, οι Κούρδοι και στις δύο πλευρές των συνόρων Ιράκ-Ιράν είναι πιθανό να περιμένουν να δουν «προς τα πού φυσάει ο άνεμος» στον τρέχοντα πόλεμο, πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι η συνεργασία των ΗΠΑ μαζί τους «δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη».

Αίσθηση εγκατάλειψης

Οι Κούρδοι, που στον Ιράν αριθμούν περίπου 10 εκατομμύρια σε πέντε δυτικές επαρχίες, είναι επίσης μια από τις μεγαλύτερες μειονότητες στο Ιράκ, τη Συρία και τμήματα της Τουρκίας. Σε κάθε μία από αυτές τις χώρες, έχουν αγωνιστεί πολιτικά και μερικές φορές και με τα όπλα — συχνά με την υποστήριξη των ΗΠΑ, όταν αυτό συνέπιπτε με τους αμερικανικούς στόχους — ενάντια στη συστηματική περιθωριοποίηση και για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.

Ωστόσο, έχουν αισθανθεί εξίσου συχνά εγκαταλελειμμένοι από την Ουάσινγκτον. Πιο πρόσφατα, οι ΗΠΑ απέσυραν την υποστήριξή τους από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, μια κουρδική ομάδα που υπήρξε μακροχρόνιος σύμμαχος των ΗΠΑ στην καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε συνεργασία με το νέο καθεστώς στη Δαμασκό.

Παρά το γεγονός ότι τώρα έχουν ενωθεί πολιτικά σε συνασπισμό, οι κύριες κουρδικές ομάδες της αντιπολίτευσης στο Ιράν συχνά διαφωνούν μεταξύ τους — και με άλλους αντιπάλους του καθεστώτος που κυβερνά στην Τεχεράνη — θέτοντας ερωτήματα σχετικά με το αν θα συνεργαστούν για τη συγκρότηση μιας νέας κυβέρνησης.

Μόνο μία από τις πολυάριθμες κουρδικές ομάδες του Ιράν — η PJAK, το Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν — θεωρείται ότι διαθέτει σημαντικό οπλισμό, κυρίως χάρη στις σχέσεις της με το μαχητικό Κουρδικό Εργατικό Κόμμα (PKK) που εδρεύει στις κουρδικές περιοχές της νοτιοανατολικής Τουρκίας και της βόρειας Συρίας και του Ιράκ.

«Κατάσταση παγίδευσης»

«Η πρόκληση εδώ είναι ότι οι ιρανοί κουρδοί μαχητές είναι περιορισμένοι σε αριθμό και είναι απίθανο να λάβουν ευρύτερη υποστήριξη σε μη κουρδικές περιοχές» του Ιράν, δήλωσε η Βικτόρια Τέιλορ, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή του Atlantic Council και πρώην αναπληρωματική υφυπουργός Εξωτερικών για το Ιράκ και το Ιράν. «Φαίνεται σαν μια συνταγή για εθνοτικές διαμάχες».

«Οι Ιρανοί Κούρδοι βρίσκονται σε μια κατάσταση παγίδευσης», δήλωσε ο Γκάρεθ Στάνσφιλντ, καθηγητής πολιτικής της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Exeter στη Βρετανία. «Η απλή υπόνοια ότι τα ιρανικά κουρδικά κόμματα έχουν λάβει αμερικανική υποστήριξη και σκέφτονται να γίνουν οι πεζοναύτες του Ιράν, εφιστά την προσοχή του IRGC (σ.σ. οι Φρουροί της Επανάστασης) στο δυτικό Κουρδιστάν… και τα καθιστά τεράστιο στόχο του καθεστώτος».

Η απόφαση των ΗΠΑ να οπλίσουν τις κουρδικές ομάδες του Ιράν ενδέχεται να μην είναι αρεστή στην Τουρκία. Μετά από τέσσερις δεκαετίες σύγκρουσης με την τουρκική κυβέρνηση, η εκτός νόμου PKK συμφώνησε πέρυσι να αποστρατιωτικοποιηθεί και βρίσκεται σε διαδικασία ειρήνευσης με την Άγκυρα.

Κατά τη διάρκεια των πρώτων πέντε ημερών της σύγκρουσης, το Ισραήλ είναι αυτό που έχει κάνει τα περισσότερα για να προετοιμάσει το έδαφος στο Ιράν για μια κουρδική εξέγερση. Εκτός από τη δολοφονία ηγετικών στελεχών στην Τεχεράνη, οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές έχουν στοχεύσει εκτενώς την αστυνομία του καθεστώτος και τις εγκαταστάσεις του IRGC στο δυτικό τμήμα της χώρας, ενώ οι αμερικανικές επιδρομές έχουν επικεντρωθεί σε εκτοξευτές πυραύλων, αεροδρόμια, πολεμικά πλοία και άλλους στόχους κυρίως στο νότο.

Εν μέσω πυρών

Οι Ισραηλινοί «βομβαρδίζουν πολύ συστηματικά στρατιωτικές θέσεις στο ιρανικό Κουρδιστάν… όπου έχουν προκαλέσει τεράστια ζημιά στην ιρανική στρατιωτική ικανότητα», δήλωσε ο Χένρι Μπάρκι, κουρδικός εμπειρογνώμονας στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, ο οποίος πρόσθεσε ότι «αυτή είναι σαφώς μια πολύ σκόπιμη στρατηγική» εκ μέρους του Ισραήλ.

«Είναι επίσης αλήθεια ότι στις τελευταίες διαδηλώσεις», όταν ξέσπασαν αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες σε ολόκληρο το Ιράν τον Ιανουάριο, «το καθεστώς ήταν πολύ, πολύ βίαιο στις κουρδικές περιοχές», είπε ο Μπάρκι. «Υπάρχει και αυτό το στοιχείο — οι άνθρωποι θέλουν πραγματικά να εκδικηθούν».

Στην ανακοίνωσή της την Τετάρτη, η PJAK προέτρεψε τους Κούρδους στο Ιράν να «είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες του πολέμου και των πολιτικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας» και να «μείνουν μακριά από τα στρατιωτικά και ασφαλείας κέντρα του καθεστώτος».

Από την πλευρά τους, οι Ιρακινοί Κούρδοι, που έχουν τις δικές τους διακυμάνσεις στις σχέσεις τους με την Ουάσινγκτον, ενδέχεται να αμφισβητήσουν «τη δύναμη της αμερικανικής υποστήριξης» προς τους Ιρανούς αδελφούς τους και να είναι απρόθυμοι να υποστηρίξουν μια επίθεση που θα έθετε σε κίνδυνο την ιρανική αντίποινα, είπε ο Τέιλορ.

Οι ιρακινοί Κούρδοι ηγέτες υπέγραψαν πέρυσι μια συμφωνία με την Τεχεράνη, υποσχόμενοι να προστατεύσουν το τμήμα των συνόρων Ιράν-Ιράκ που τους αφορά από εξωτερικές εισβολές. Σε δήλωση που εκδόθηκε την περασμένη εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση της συμμαχίας των ιρανικών κουρδικών ομάδων που εδρεύουν στο Ιράκ, η KRG στο ημιαυτόνομο βορειοανατολικό Ιράκ δήλωσε ότι δεν θα επιτρέψει το έδαφός της να χρησιμοποιηθεί ως «βάση για επιθέσεις εναντίον γείτονα».

Προσέγγιση και από το Ιράν

Τόσο ο Ταλαμπάνι όσο και ο πρόεδρος της KRG Νεχίρβαν Μπαρζανί έλαβαν επίσης τηλεφωνήματα την Τετάρτη από τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Ο Ταλαμπάνι «τόνισε τη σημασία της εξεύρεσης ειρηνικών λύσεων στα ζητήματα και της επιστροφής στο διάλογο για τη διατήρηση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή, δηλώνοντας ότι όλες οι προσπάθειες του PUK εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο», ανέφερε σε δήλωση το γραφείο του.

Ο Αραγτσί, σύμφωνα με την ανακοίνωση, ευχαρίστησε τον Ταλαμπάνι «για τον ρόλο και την επιρροή του στη διατήρηση της σταθερότητας στο Ιράκ και στην περιοχή του Κουρδιστάν» και «εξέφρασε τον σεβασμό του για την ειρηνική στάση του PUK στην περιοχή».

Το γραφείο του Μπαρζανί ανέφερε ότι τόσο ο ίδιος όσο και ο Αραγτσί «τόνισαν την προστασία της ασφάλειας των συνόρων, με τρόπο που να αποτρέπει οποιαδήποτε απόπειρα υπονόμευσης της σταθερότητας της περιοχής και περαιτέρω περιπλοκή της κατάστασης».

Καθώς οι Ιρακινοί Κούρδοι αγωνίζονται να αποφασίσουν αν θα εμπλακούν άμεσα στον επεκτεινόμενο πόλεμο του Ιράν, οι επιλογές τους ενδέχεται να γίνουν πιο περιορισμένες. Οι επιθέσεις που εξαπολύθηκαν τόσο από το Ιράν όσο και από τους πληρεξούσιούς στο Ιράκ είχαν ως στόχο την πρωτεύουσα τους, Ερμπίλ, προφανώς για να αποθαρρύνουν την υποστήριξη προς την ιρανική αντιπολίτευση.

«Βρισκόμαστε σε μια πολύ ευαίσθητη θέση», δήλωσε ο αξιωματούχος του PUK. «Εάν αυτή η επίγεια επίθεση των ιρανών Κούρδων αποτύχει, δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η αντίδραση του Ιράν κατά της περιοχής του Κουρδιστάν στο Ιράκ. Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε απλά να απορρίψουμε το αίτημα του Τραμπ — ειδικά όταν ο ίδιος τηλεφωνεί προσωπικά και το ζητά».

Διαβάστε επίσης

Ουκρανία: Δύο νεκροί και 12 τραυματίες από επίθεση του Κιέβου στη Χερσώνα

El Pais: Πόλη-φάντασμα το Ακρωτήρι της Κύπρου – «Οι περισσότεροι έχουν φύγει»

UNICEF: Διακόσια παιδιά έχασαν τη ζωή τους στις επτά ημέρες του πολέμου στη Μέση Ανατολή

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.