Η σύγκρουση ανάμεσα σε Ιράν, Ισραήλ και Αμερική μετατρέπεται σταδιακά σε έναν ευρύτερο πόλεμο που απλώνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Οι στρατιωτικές επιθέσεις, τα πλήγματα σε βάσεις και συστήματα ραντάρ, αλλά και η συνεχής κινητοποίηση στρατιωτικών δυνάμεων δημιουργούν ένα εκρηκτικό σκηνικό που επηρεάζει όχι μόνο τις χώρες της περιοχής αλλά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην πρώτη γραμμή αυτής της έντασης βρίσκεται ο Λίβανος, όπου οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίζονται και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους.

Ο καθηγητής Πολιτικών Σπουδών και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού, Νικόλας Κοσματόπουλος, περιγράφει στο topontiki μια χώρα που βρίσκεται ήδη σε εμπόλεμη κατάσταση, αναλύει πώς η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ επηρεάζει τη Μέση Ανατολή και εκφράζει έντονη ανησυχία για τη στάση της Ελλάδας. Όπως λέει, η περιοχή εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς γεωπολιτικής αναδιάταξης, ενώ η Δύση και το Ισραήλ φαίνεται να χάνουν συμμάχους σε μια κρίσιμη στιγμή.

«Ο Λίβανος είναι σε καθεστώς πολέμου»

Η εικόνα που μεταφέρει από τη Βηρυτό είναι δραματική. Οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίζονται σχεδόν καθημερινά, ιδιαίτερα κατά μήκος των νότιων συνόρων του Λιβάνου, ενώ οι πληροφορίες για ενδεχόμενη ευρύτερη εισβολή παραμένουν στο τραπέζι.

«Ο Λίβανος είναι σε καθεστώς πολέμου. Οι Ισραηλινοί συνεχίζουν τις επιθέσεις, ιδιαίτερα στο νότο, στα σύνορα, και υπάρχουν συνεχώς πληροφορίες ότι ετοιμάζονται ξανά για εισβολή», λέει ο κ. Κοσματόπουλος. Όπως εξηγεί, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα να διεισδύσουν βαθύτερα στο λιβανέζικο έδαφος, όμως μέχρι στιγμής συναντούν σημαντική αντίσταση. «Έχουν κάνει διάφορες προσπάθειες να μπουν πιο βαθιά, αλλά έχουν βρει σθεναρή αντίσταση».

Οι βομβαρδισμοί δεν περιορίζονται σε στρατιωτικές περιοχές. Επιθέσεις έχουν σημειωθεί και σε αστικές περιοχές, ακόμη και στη Βηρυτό. «Έχουν χτυπηθεί διάφορα σημεία, ακόμη και μέσα στη Βηρυτό. Μάλιστα πρόσφατα βομβαρδίστηκε ξενοδοχείο κοντά στο σημείο που βρισκόμαστε. Σκοτώθηκαν άνθρωποι, αλλά ακόμη δεν είναι σαφές τι ακριβώς συνέβη».

Το ανθρώπινο κόστος είναι ήδη τεράστιο. Σύμφωνα με τον καθηγητή περίπου μισό εκατομμύριο άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. «Υπάρχει μισό εκατομμύριο κόσμος επίσημα εκτοπισμένος. Άνθρωποι που μένουν σε σπίτια φίλων, συγγενών, στα αυτοκίνητά τους, στην παραλία ή στα βουνά, όπου μπορούν να βρουν κάποιο καταφύγιο».

Παρά τις δυσκολίες, όμως, η κοινωνία δεν έχει καταρρεύσει. Ο κ. Κοσματόπουλος επισημαίνει ότι ο κόσμος αντιστέκεται με πολλούς τρόπους και προσπαθεί να διατηρήσει την καθημερινότητά του. «Οι άνθρωποι εδώ έχουν περάσει πολλά. Είναι ψύχραιμοι, αξιοπρεπείς, δεν βλέπεις πανικό. Έχουν μάθει να στέκονται στα πόδια τους», λέει χαρακτηριστικά.

Μια κοινωνία που στηρίζεται στην αλληλεγγύη

Μέσα στο χάος του πολέμου, αυτό που ξεχωρίζει –όπως τονίζει– είναι το κύμα αλληλεγγύης που έχει αναπτυχθεί μέσα στην κοινωνία.

«Υπάρχουν τεράστιες κινήσεις αλληλεγγύης. Ο κόσμος ανοίγει τα σπίτια του, βοηθάει τους εκτοπισμένους, οργανώνει δομές στήριξης. Και αυτό δεν προέρχεται από την κυβέρνηση αλλά από την κοινωνία», σημειώνει.

Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τις πιέσεις που ασκούνται στο εσωτερικό της χώρας. Όπως υποστηρίζει, υπάρχουν έντονες διεθνείς πιέσεις –ιδιαίτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες– που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εσωτερική αποσταθεροποίηση.

«Υπάρχουν πιέσεις για να οδηγηθεί ο Λίβανος σε έναν νέο εμφύλιο. Αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο σενάριο», προειδοποιεί. Αναφέρει μάλιστα ότι η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε απαγορεύσεις δραστηριοτήτων και οργανώσεων έπειτα από αμερικανικές πιέσεις, κάτι που –όπως λέει– δημιουργεί νέα ένταση στο εσωτερικό της χώρας.

Η αντιπαράθεση Ιράν – Ισραήλ και η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Η κρίση στον Λίβανο συνδέεται άμεσα με τη σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν, το Ισραήλ και την Αμερική. Ο κ. Κοσματόπουλος εκτιμά ότι η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή μεταβάλλεται γρήγορα. Όπως σημειώνει, το Ισραήλ βρίσκεται σε μια περίοδο κατά την οποία χάνει συμμάχους στη Δύση. «Το Ισραήλ βλέπει ότι χάνει συμμάχους σε πολλές δυτικές χώρες. Σε μεγάλο βαθμό ο μόνος σταθερός πολιτικός σύμμαχος που του απομένει αυτή τη στιγμή είναι ο Αμερικανός πρόεδρο Donald Trump, ο οποίος αναμένεται να χάσει τις ενδιάμεσες εκλογές».

Ταυτόχρονα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό του Ιράν έχουν οδηγήσει σε πιο σκληρή στάση απέναντι στο Ισραήλ. «Από ό,τι φαίνεται, η νέα ισορροπία εξουσίας στο Ιράν δίνει μεγαλύτερο ρόλο στους Φρουρούς της Επανάστασης. Αυτό σημαίνει μια πιο σκληρή πολιτική και λιγότερα περιθώρια διαπραγμάτευσης». Στρατιωτικά, η στρατηγική της Τεχεράνης φαίνεται να επικεντρώνεται στην εξουδετέρωση συστημάτων ανίχνευσης και ραντάρ που προστατεύουν το Ισραήλ. «Οι επιθέσεις που έχουμε δει μέχρι τώρα έχουν στόχο κυρίως τα ραντάρ και τις εγκαταστάσεις ανίχνευσης σε βάσεις της περιοχής, ώστε να μειωθεί η δυνατότητα εντοπισμού πυραύλων».

Οι φόβοι για επέκταση της σύγκρουσης

Η κλιμάκωση αυτή προκαλεί ανησυχία και στην Ανατολική Μεσόγειο. Σενάρια για πιθανή επέκταση της σύγκρουσης προς βάσεις ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις της περιοχής συζητιούνται ήδη. Ο κ. Κοσματόπουλος, ωστόσο, εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε αυτά τα σενάρια. «Δεν νομίζω ότι το Ιράν θα βομβαρδίσει τη Σούδα ή άλλες ελληνικές εγκαταστάσεις. Η στρατηγική του μέχρι τώρα είναι να πλήττει τα ραντάρ που προστατεύουν το Ισραήλ». Παρόλα αυτά, προειδοποιεί ότι η εμπλοκή μπορεί να προκύψει έμμεσα. «Αν μια ελληνική στρατιωτική παρουσία όπως με τη φρεγάτα Κίμων βοηθά επιχειρησιακά το Ισραήλ, τότε θεωρητικά μπορεί να θεωρηθεί στόχος».

«Η Ελλάδα έχει χάσει τη γεωπολιτική της αυτονομία»

Η κριτική του γίνεται ιδιαίτερα αιχμηρή όταν αναφέρεται στην ελληνική εξωτερική πολιτική. Κατά την άποψή του, η Ελλάδα έχει χάσει μεγάλο μέρος της γεωπολιτικής της αυτονομίας μετά την οικονομική κρίση.

«Έχω φτάσει να πιστεύω ότι η Ελλάδα έχει χάσει οποιαδήποτε έννοια ανεξαρτησίας και κυριαρχίας. Αυτό ξεκίνησε ουσιαστικά από την εποχή των μνημονίων», λέει. Υπενθυμίζει μάλιστα ότι μετά το 2010 σημειώθηκε μια σημαντική διπλωματική προσέγγιση με το Ισραήλ, όταν ο τότε πρωθυπουργός του Ισραήλ Benjamin Netanyahu επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Ελλάδα. Κατά τον ίδιο, η ελληνική πολιτική ηγεσία πιστεύει ότι η πλήρης ευθυγράμμιση με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα φέρει γεωπολιτικά οφέλη. «Υπάρχει μια αντίληψη ότι όσο περισσότερο υποταχθούμε στις ΗΠΑ τόσο περισσότερο θα μας ανταμείψουν. Είναι όμως μια βαθιά λανθασμένη πολιτική».

Σε μια περίοδο όπου –όπως λέει– ο κόσμος μεταβαίνει σε ένα πολυπολικό σύστημα ισχύος, η Ελλάδα επιλέγει την πλήρη ευθυγράμμιση. «Την ώρα που ο κόσμος γίνεται πολυπολικός, η Ελλάδα έχει επιλέξει να γίνει το σκυλάκι της Αμερικής».

Ένα μήνυμα αντοχής από τον Λίβανο

Παρά τις δυσκολίες και τις απώλειες, ο κ. Κοσματόπουλος επιμένει ότι υπάρχει και ένα στοιχείο ελπίδας. Η αντίσταση στον νότο του Λιβάνου, όπως λέει, έχει μέχρι στιγμής αποτρέψει μια ευρύτερη ισραηλινή προέλαση. «Παρά τις απώλειες, η αντίσταση στο νότο έχει κρατήσει το Ισραήλ μακριά. Αυτό είναι ένα δύσκολο αλλά ταυτόχρονα ελπιδοφόρο μήνυμα», σημειώνει. Και μέσα σε μια χώρα που ζει για ακόμη μία φορά τον πόλεμο, αυτό που κρατά την κοινωνία όρθια είναι οι άνθρωποί της. «Ο κόσμος ξέρει ότι αντιμετωπίζει έναν πολύ επικίνδυνο εχθρό. Παρ’ όλα αυτά προσπαθεί να σταθεί όρθιος και να βοηθήσει ο ένας τον άλλον. Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα μέσα σε αυτή τη σκοτεινή περίοδο».

Διαβάστε επίσης

Ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, ανακοινώθηκε ως νέος ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν

Tραμπ: «Ο επόμενος ηγέτης του Ιράν δεν θα μείνει για πολύ χωρίς την έγκρισή μου»

Ιράν: Νεκρός έβδομος Αμερικανός στρατιώτης, ο Τραμπ θέλει να στείλει ειδικές δυνάμεις για να κατασχέσει εμπλουτισμένο ουράνιο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.