Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι απλώς γεωπολιτική κρίση· είναι ένα σοβαρό πλήγμα για την παγκόσμια οικονομία. Όπως επισημαίνει ο Economist, ο Ντόναλντ Τραμπ, έχοντας ανακαλύψει το κόστος των δασμών, ανακάλυψε τώρα και το κόστος του πολέμου, υπογραμμίζοντας τις οικονομικές συνέπειες μιας σύγκρουσης που επηρεάζει όλο τον πλανήτη.

Στις 9 Μαρτίου, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η εκστρατεία εναντίον του Ιράν θα τελείωνε «πολύ σύντομα». Η ανακοίνωση προκάλεσε κατακόρυφη πτώση στις τιμές του πετρελαίου, που την προηγούμενη ημέρα είχαν αγγίξει τα 120 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές κατρακύλησαν κοντά στα 80 δολάρια, ενώ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών κυμαινόταν γύρω στα 70 δολάρια.

Το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχει μπλοκάρει περίπου το 15% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Αντιμέτωπος με τις ενδιάμεσες εκλογές και ψηφοφόρους που κουράστηκαν από τον πληθωρισμό, ο Τραμπ στέλνει ένα μήνυμα ότι δεν μπορεί να αντέξει αυτό το κόστος – όπως συνέβη και με τον εμπορικό του πόλεμο όταν οι αγορές τον πίεσαν πέρσι την άνοιξη.

Ο πλανήτης εισέρχεται σε μια νέα εποχή ενεργειακής αβεβαιότητας

Ο Economist σημειώνει ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ χειρίζεται τα θέματα πολέμου με την ίδια αβεβαιότητα που αντιμετωπίζει την οικονομία. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά μετά από επιθέσεις του Ιράν σε διερχόμενα πλοία, με την τιμή του πετρελαίου να ανακάμπτει περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι.

Παράλληλα, η αμερικανική ρητορική παραμένει επιθετική, με τον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, να δηλώνει ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να πολεμούν «με ακόμη μεγαλύτερη ένταση».

Η κατάσταση αποκαλύπτει ότι ο Τραμπ δεν διαθέτει εύκολες λύσεις. Ενώ η αποκλιμάκωση του εμπορικού πολέμου είναι στο χέρι του, η αποκατάσταση ισορροπίας στην ενεργειακή αγορά είναι πολύ πιο σύνθετη. Ό,τι κι αν συμβεί, ο πλανήτης εισέρχεται σε μια νέα εποχή ενεργειακής αβεβαιότητας.

Η κρίση ενδέχεται να προκαλέσει σοκ στις αγορές. Αν και σήμερα η εξάρτηση από το πετρέλαιο είναι μικρότερη σε σχέση με το 1973, όταν το αραβικό εμπάργκο εκτίναξε τις τιμές, ή το 1979-80, όταν η ιρανική επανάσταση και ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ έπληξαν την προσφορά, η τρέχουσα ζήτηση παραμένει ισχυρή.

Ωστόσο, η νέα διαταραχή είναι ακραία. Η απώλεια προσφοράς ξεπερνά κάθε προηγούμενο σοκ των δεκαετιών του 1970. Οι αγορές δεν έχουν ακόμη αποτιμήσει το ενδεχόμενο ενός επ’ αόριστον κλεισίματος των Στενών, ενώ η τιμή του πετρελαίου που θα απαιτούνταν για να ισορροπήσει η ζήτηση με την προσφορά σε αυτό το σενάριο θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 150 δολάρια το βαρέλι.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας διαθέτει 1,8 δισ. βαρέλια αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης και ήδη έχει απελευθερώσει 400 εκατομμύρια. Παρόλα αυτά, η πρόσβαση σε αυτά συχνά περιορίζεται από αγωγούς ή άλλους υλικοτεχνικούς περιορισμούς. Ακόμη και η Κίνα, με τεράστια αποθέματα, αναγκάστηκε να περιορίσει τις εξαγωγές ορισμένων διυλισμένων προϊόντων.

Διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα

Η μεγάλη εξάρτηση των μεταφορών από το πετρέλαιο καθιστά κάθε διαταραχή στην ενεργειακή προμήθεια ιδιαίτερα επικίνδυνη για την ομαλή λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας.

Το σοκ επεκτείνεται και πέρα από το πετρέλαιο: Η κύρια εγκατάσταση εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) του Κατάρ παραμένει κλειστή μετά από επίθεση με drone, αφαιρώντας σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς. Η προγραμματισμένη επέκταση της παραγωγής έχει επίσης αναβληθεί.

Η απώλεια των εξαγωγών του Κατάρ πυροδότησε αγώνα δρόμου για προμήθειες στην Ασία. Στην Ευρώπη, οι δεξαμενές φυσικού αερίου είναι ασυνήθιστα άδειες, με τις τιμές να αυξάνονται πάνω από 50%. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις εξαγωγές LNG, αλλά η εγχώρια ζήτηση αυξάνεται λόγω της ανάπτυξης ενεργοβόρων data centers.

Το Ιράν και η στρατηγική φθοράς

Ο Economist επισημαίνει ότι το Ιράν μπορεί να παρατείνει τη σύγκρουση για να δείξει ποιος θέτει τους όρους. Στις 11 Μαρτίου, έπληξε τρία φορτηγά πλοία στα Στενά του Ορμούζ και δύο δεξαμενόπλοια κοντά στο Ιράκ. Παρόμοια με τους Χούθι της Υεμένης, που πλήττουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα παρά τις προσπάθειες του ΝΑΤΟ, το ιρανικό καθεστώς έχει μάθει να εκτοξεύει drones εναντίον πλοίων και ενεργειακών υποδομών, ακόμη και όταν δέχεται καταστροφικούς βομβαρδισμούς.

Ακόμη και μετά τη λήξη του πολέμου, η ισορροπία θα έχει αλλάξει. Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γνωρίζει ότι οι τιμές της ενέργειας αποτελούν το αδύναμο σημείο της Αμερικής. Η εμπειρία από την Ουκρανία δείχνει ότι ορισμένα drones εξακολουθούν να φτάνουν στον στόχο τους παρά τα αμυντικά συστήματα, και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καταλάβουν το Ιράν, ούτε να προστατεύσουν κάθε δεξαμενόπλοιο.

Η νέα οικονομική πραγματικότητα

Σύμφωνα με τον Economist, επενδυτές, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις πρέπει πλέον να λειτουργούν σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. Οι χρηματιστηριακές αγορές παραμένουν ισχυρές, αλλά το χάος στη Μέση Ανατολή προστίθεται σε απειλές όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η αστάθεια στην αγορά ιδιωτικού δανεισμού και η έλλειψη εμπιστοσύνης προς υπερχρεωμένες κυβερνήσεις. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξάνονται, ειδικά στη νότια Ευρώπη και στη Βρετανία, που εξαρτάται από εισαγόμενο LNG.

Οι επιχειρήσεις πρέπει να πληρώνουν πλέον νέο «ασφάλιστρο κινδύνου», ενώ οι κίνδυνοι στις εφοδιαστικές αλυσίδες πρέπει να επανεξεταστούν, με έμφαση στις οικονομίες του Κόλπου, όπου η φήμη για σταθερότητα έχει κλονιστεί.

Δύσκολες αποφάσεις για πολιτικούς

Ο Economist καταλήγει ότι οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν δύσκολες επιλογές. Η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί κρίσιμο εργαλείο: Ήταν λάθος του Τραμπ να μην αναπληρώσει τα αμερικανικά αποθέματα πριν από τον πόλεμο. Η ενίσχυση των στρατηγικών αποθεμάτων πλέον θα κοστίσει περισσότερο, ενώ οι υψηλές τιμές θα πρέπει να ενθαρρύνουν παραγωγή εκτός Μέσης Ανατολής.

Όταν χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία περιορίσουν τις εξαγωγές για να προστατεύσουν τους πολίτες τους, οι επιπτώσεις στις υπόλοιπες χώρες θα είναι σοβαρές. Οι κεντρικές τράπεζες θα βρεθούν αντιμέτωπες με πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο ύφεσης και σπειρών μισθών-τιμών, ενώ οι πολίτες θα απαιτούν ενεργειακές επιδοτήσεις, αυξάνοντας το δημόσιο χρέος και πλήττοντας τις φτωχότερες χώρες, όπως συνέβη στο Μπανγκλαντές το 2022.

Ανεξαρτήτως πολιτικών επιλογών, ο Economist τονίζει ότι ο πόλεμος έχει καταστήσει την παγκόσμια οικονομία λιγότερο ευημερούσα, πιο ασταθή και δυσκολότερη στη διακυβέρνηση.

Διαβάστε επίσης:

Γιατί δεν θα σταματήσει το άλμα πετρελαίου

Στουρνάρας: Στα επίπεδα του 2025 η ανάπτυξη αν η κρίση κρατήσει ένα μήνα

Η εκρηκτική άνοδος της τιμής του πετρελαίου ρίχνει την Wall Street – Πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι το Brent

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.