Όσο ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παρατείνεται, το ερώτημα γίνεται όλο και πιο πιεστικό: ποιος πραγματικά κερδίζει από τη διάρκεια της σύγκρουσης;

Οι απαντήσεις δεν είναι απλές. Σε κάθε μεγάλη κρίση δημιουργείται μια αλυσίδα συμφερόντων που εκτείνεται από τις αγορές ενέργειας μέχρι τις μεγάλες γεωπολιτικές δυνάμεις.

Αν τη δει κανείς ψύχραιμα, η εικόνα μοιάζει με μια πυραμίδα τεσσάρων επιπέδων, στην οποία όσο ανεβαίνεις τόσο πιο έμμεσο αλλά και πιο στρατηγικό γίνεται το κέρδος.

Πρώτο επίπεδο: Στη βάση της πυραμίδας βρίσκονται όσοι επωφελούνται άμεσα οικονομικά από την ένταση. Πρόκειται κυρίως για τις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και τις βιομηχανίες όπλων.

Όσο η κρίση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται, οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν. Με το Brent να κινείται ξανά κοντά ή και πάνω από τα 100 δολάρια, οι ενεργειακοί κολοσσοί βλέπουν τα έσοδά τους να αυξάνονται.

Μεταξύ των εταιρειών που ωφελούνται περισσότερο είναι:

• ExxonMobil
• Chevron
• Shell
• BP
• TotalEnergies

Παράλληλα, η αύξηση της έντασης οδηγεί σε νέα εξοπλιστικά προγράμματα και ενίσχυση των στρατιωτικών αποθεμάτων. Στην αμυντική βιομηχανία, οι μεγάλοι παίκτες που βλέπουν αύξηση παραγγελιών είναι:

• Lockheed Martin (κατασκευάστρια των F-35 και των πυραύλων Patriot)
• RTX – Raytheon (αντιαεροπορικά συστήματα και πυραυλική άμυνα)
• Northrop Grumman (στρατηγικά όπλα και drones)
• General Dynamics (άρματα μάχης και ναυπηγικά προγράμματα)
• BAE Systems (ευρωπαϊκός κολοσσός αμυντικής τεχνολογίας)

Σε περιόδους πολέμου ή έντασης, οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται και τα συμβόλαια για οπλικά συστήματα πολλαπλασιάζονται.

Δεύτερο Επίπεδο: Πάνω από αυτό το επίπεδο βρίσκονται χώρες που δεν συμμετέχουν άμεσα στη σύγκρουση αλλά ωφελούνται από την αύξηση των τιμών της ενέργειας.

Η άνοδος του πετρελαίου σημαίνει μεγαλύτερα έσοδα για τους μεγάλους εξαγωγείς ενέργειας. Μεταξύ αυτών:

• Ρωσία
• Νορβηγία
• Καναδάς
• Βραζιλία

Κάθε αύξηση 10 δολαρίων στο βαρέλι μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια πρόσθετα έσοδα για τις χώρες που εξάγουν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τρίτο επίπεδο: Σε ακόμη υψηλότερο επίπεδο βρίσκονται δυνάμεις που δεν κερδίζουν άμεσα χρήματα αλλά στρατηγικό χώρο.

Η Κίνα είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες απορροφώνται σε μια μεγάλη κρίση στη Μέση Ανατολή, μέρος της στρατηγικής τους προσοχής μετατοπίζεται από τον Ινδοειρηνικό. Αυτό δίνει στο Πεκίνο χρόνο για να ενισχύσει τη θέση του στην Ασία και να προωθήσει τον σχεδιασμό του γύρω από την Ταϊβάν και τις θαλάσσιες οδούς της περιοχής.

Τέταρτο επίπεδο: Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκονται οι περιφερειακές δυνάμεις που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τη ρευστότητα της κρίσης για να ενισχύσουν τη θέση τους στον γεωπολιτικό χάρτη.

Παίκτες όπως:

• Ισραήλ
• Τουρκία
• Σαουδική Αραβία

προσπαθούν μέσα από τη σύγκρουση να αναδιαμορφώσουν τις συμμαχίες και τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή.

Το παράδοξο του Ορμούζ

Στο επίκεντρο όλων αυτών βρίσκεται ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα που θεωρείται η βαλβίδα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς: το Στενό του Ορμούζ.

Από αυτό το σημείο, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Κάθε φορά που η ένταση αυξάνεται στη Μέση Ανατολή, οι αγορές φοβούνται ότι το πέρασμα μπορεί να μπλοκαριστεί.

Ωστόσο εδώ εμφανίζεται το λεγόμενο «παράδοξο του Ορμούζ»: όλοι μιλούν για τον κίνδυνο να κλείσει, αλλά σχεδόν κανένας μεγάλος παίκτης δεν το θέλει πραγματικά.

Αν το στενό έκλεινε πλήρως:

• οι τιμές της ενέργειας θα εκτοξεύονταν
• η παγκόσμια οικονομία θα δεχόταν ισχυρό σοκ
• θα αυξανόταν δραματικά ο κίνδυνος γενικευμένου πολέμου

Για τον λόγο αυτό ακόμη και χώρες που βρίσκονται σε αντιπαράθεση έχουν συμφέρον να παραμείνει ανοικτό. Η απειλή του Ορμούζ λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο πίεσης και γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης παρά ως πραγματική στρατηγική επιλογή.

Ποιοι πληρώνουν το …μάρμαρο

Οι μεγαλύτεροι χαμένοι ενός παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή είναι οι οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας, κυρίως στην Ευρώπη και την Ασία.

Η άνοδος του πετρελαίου αυξάνει το κόστος μεταφορών, πιέζει τη βιομηχανία και τροφοδοτεί νέο κύμα πληθωρισμού. Στο τέλος της αλυσίδας, το βάρος περνά στους καταναλωτές. Και στην Ελλάδα, όπου τα καύσιμα επηρεάζουν άμεσα μεταφορές, τρόφιμα και υπηρεσίες, κάθε άνοδος της τιμής του πετρελαίου μεταφράζεται γρήγορα σε νέο κύκλο ακρίβειας.

Στη Μέση Ανατολή, λοιπόν, οι πόλεμοι δεν επηρεάζουν μόνο την ασφάλεια της περιοχής αλλά και την ισορροπία της παγκόσμιας οικονομίας.

Από τις πετρελαϊκές εταιρείες και τη βιομηχανία όπλων μέχρι τις μεγάλες δυνάμεις που κερδίζουν στρατηγικό χρόνο, δημιουργείται μια αλυσίδα συμφερόντων που δεν πιέζει απαραίτητα για άμεση εκτόνωση. Και όσο το Στενό του Ορμούζ παραμένει ανοιχτό αλλά υπό διαρκή απειλή, οι αγορές θα συνεχίσουν να ζουν με την αβεβαιότητα μιας κρίσης που κανείς δεν θέλει να ξεφύγει — αλλά λίγοι βιάζονται να τελειώσει.

Διαβάστε επίσης:

Χέγκσεθ για Μοζταμπά Χαμενεΐ: Έχει τραυματιστεί και ίσως έχει παραμορφωθεί (Video)

Οργή στην ΕΕ για την άρση των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο από τις ΗΠΑ: «Μονομερής, λάθος και ανησυχητική»

Πετρέλαιο: Γιατί δεν πρόκειται να υποχωρήσει άμεσα η τιμή του, ακόμα κι αν ο πόλεμος τελειώσει σύντομα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.