Η πρώτη δημόσια παρέμβαση του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στις 12 Μαρτίου, δεν έγινε ποτέ με τη δική του παρουσία. Το μήνυμα μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση μέσω γυναίκας παρουσιάστριας, η οποία ανέγνωσε τις δεσμεύσεις του να «εκδικηθεί το αίμα των μαρτύρων» και να διατηρήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ. Από εκείνη τη στιγμή, η απουσία του από το προσκήνιο έχει μετατραπεί σε βασικό σημείο συζήτησης.

Έκτοτε, δεν έχει υπάρξει καμία επιβεβαιωμένη δημόσια εμφάνιση, ούτε νέο οπτικοακουστικό υλικό που να αποδεικνύει την ενεργή παρουσία του. Οι εικόνες που κυκλοφορούν δημιουργούν επιπλέον σύγχυση, καθώς αρκετές εμφανίζονται σκηνοθετημένες ή ακόμη και ψηφιακά κατασκευασμένες, εντείνοντας τα σενάρια για την πραγματική του κατάσταση.

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal και ειδικούς στην ιρανική προπαγάνδα μέρος του οπτικού υλικού που συνοδεύει τον νέο ηγέτη έχει υποστεί επεξεργασία ή έχει δημιουργηθεί εξαρχής με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Ενδεικτική είναι η εικόνα προφίλ στον λογαριασμό του στο X, η οποία φαίνεται να βασίζεται σε παλαιότερη φωτογραφία που τροποποιήθηκε μέσω σχετικών εφαρμογών της Google.

Την ίδια στιγμή, παρατηρείται ένα ακόμη ασυνήθιστο στοιχείο: Σε ορισμένες ιρανικές πρεσβείες απουσιάζει το πορτρέτο του, παρότι η παρουσία εικόνων του ανώτατου ηγέτη αποτελεί πάγια πρακτική σε δημόσιους και κρατικούς χώρους.

Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις της Τεχεράνης ότι ο Χαμενεΐ είναι ζωντανός και συνεχίζει να ασκεί τα καθήκοντά του, τα ερωτήματα στο εσωτερικό της χώρας παραμένουν έντονα: Είναι τραυματισμένος; Μπορεί να κυβερνήσει; Ή ακόμη και – ζει;

Πόλεμος, απώλειες και τραυματισμός

Η ανάληψη της εξουσίας από τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ήρθε μετά τον θάνατο του πατέρα του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο συγκρότημα κατοικιών του. Η επίθεση κόστισε τη ζωή και σε άλλα μέλη της οικογένειας, μεταξύ των οποίων η σύζυγος, η αδελφή και ο ανιψιός του.

Πληροφορίες από αξιωματούχους διαφόρων χωρών συγκλίνουν στο ότι και ο ίδιος τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια της επίθεσης, χωρίς ωστόσο να υπάρχει σαφής εικόνα για τη σοβαρότητα της κατάστασής του. Η διευθύντρια εθνικών πληροφοριών των ΗΠΑ, Τούλσι Γκάμπαρντ, υποστήριξε ότι ο τραυματισμός του είναι σοβαρός, εκτιμώντας ότι έχει προκαλέσει αναταράξεις στο εσωτερικό της ιρανικής εξουσίας.

Από την πλευρά τους, δύο Ιρανοί αξιωματούχοι παραδέχθηκαν σε ιδιωτική συζήτηση τον τραυματισμό, απορρίπτοντας ωστόσο τα σενάρια περί ανικανότητας άσκησης εξουσίας και επισημαίνοντας ότι παραμένει σε μυστική τοποθεσία για λόγους ασφαλείας.

Ποιος κρατά πραγματικά τα ηνία

Εκτιμήσεις που επικαλείται η Jerusalem Post δείχνουν ότι, παρά το γεγονός ότι ο Χαμενεΐ ενδέχεται να βρίσκεται εν ζωή, δεν έχει πλήρη έλεγχο του κρατικού μηχανισμού. Το βάρος της εξουσίας φαίνεται να μετατοπίζεται προς το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), το οποίο φέρεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις.

«Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι οι Φρουροί της Επανάστασης τον ελέγχουν και όχι το αντίθετο», δήλωσε πηγή με γνώση της κατάστασης.

Ακόμη και αν συμμετέχει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η επιρροή του δεν συγκρίνεται με εκείνη που ασκούσε ο πατέρας του, ο οποίος διατηρούσε ισχυρά συγκεντρωτικό έλεγχο.

Μηνύματα ισχύος εν μέσω αμφιβολιών

Σε μήνυμα για το περσικό νέο έτος, Νοβρούζ, που αποδόθηκε στον ίδιο, επιχειρήθηκε να προβληθεί εικόνα ανθεκτικότητας απέναντι στις πιέσεις. «Ο πόλεμος αυτός ξεκίνησε με την ψευδαίσθηση ότι αν εξοντώσουν την κεφαλή του συστήματος και ορισμένους στρατιωτικούς αξιωματούχους με επιρροή, θα δημιουργηθεί φόβος και απελπισία», ανέφερε το μήνυμα που μεταδόθηκε μέσω αφηγητή στην κρατική τηλεόραση. «Όμως ο λαός δημιούργησε μια μεγάλη γραμμή άμυνας σε όλη τη χώρα».

Ωστόσο, η απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ από τη δημόσια σφαίρα συνεχίζει να τροφοδοτεί αμφιβολίες. Το Ισραήλ τον έχει ήδη συμπεριλάβει σε λίστα πιθανών στόχων, ενώ οι στοχευμένες επιθέσεις κατά υψηλόβαθμων Ιρανών αξιωματούχων εντείνουν την αίσθηση ανασφάλειας στη χώρα. Ενδεικτική είναι η δολοφονία του επικεφαλής εθνικής ασφάλειας, Αλί Λαριτζανί, λίγες ημέρες μετά από δημόσια εμφάνισή του στην Τεχεράνη.

Μάχη εντυπώσεων

Η περιορισμένη δημόσια παρουσία του Χαμενεΐ δεν αποτελεί εντελώς νέο φαινόμενο, καθώς και πριν την ανάληψη της εξουσίας διατηρούσε χαμηλό προφίλ. Η μοναδική του συνέντευξη είχε δοθεί το 2021, ενώ το διαθέσιμο αρχειακό υλικό είναι ιδιαίτερα περιορισμένο.

Σε μια προσπάθεια να καλυφθεί το κενό, τα κρατικά Μέσα μεταδίδουν βίντεο χαμηλής ποιότητας, όπου φέρεται να διδάσκει θρησκευτικά, επιχειρώντας να ενισχύσουν την αναγνωρισιμότητά του στο εσωτερικό της χώρας.

Ο αναλυτής Χαμιντρέζα Αζίζι από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλιστικών Υποθέσεων εκτιμά ότι η επιλογή του σηματοδοτεί θεσμική συνέχεια. «Εκπροσωπεί την απόλυτη συνέχεια, όσο μυστηριώδης κι αν φαίνεται. Για τους υποστηρικτές του καθεστώτος αυτό αποτελεί θετικό στοιχείο, καθώς θεωρούν ότι η κληρονομιά του Αλί Χαμενεΐ συνεχίζεται», σημείωσε.

Την ίδια ώρα, η απουσία του έχει γίνει αντικείμενο σάτιρας από επικριτές, με βίντεο τεχνητής νοημοσύνης να παρουσιάζουν υποστηρικτές να επευφημούν ένα χάρτινο ομοίωμά του και να τον αποκαλούν «ο αγιατολάχ από χαρτόνι».

Συμβολισμοί και αφήγημα συνέχειας

Η κρατική επικοινωνιακή στρατηγική βασίζεται έντονα σε συμβολισμούς, με αφίσες, πινακίδες και βιογραφικά βίντεο να επιχειρούν να συνδέσουν τον νέο ηγέτη με την επαναστατική παράδοση. Συχνά απεικονίζεται δίπλα στον πατέρα του και στον Ρουχολάχ Χομεϊνί, τον ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Χαρακτηριστική είναι μεγάλη πινακίδα στη βόρεια Τεχεράνη, όπου εμφανίζεται με θρησκευτική ενδυμασία σε πολεμικό σκηνικό, περιβαλλόμενος από αξιωματικούς των Φρουρών της Επανάστασης, να δείχνει εκτοξευόμενους πυραύλους – μια εικόνα που επιχειρεί να τον συνδέσει συμβολικά με τον Ιμάμη Αλί και τη μάχη του Χάιμπαρ.

Ο καθηγητής Πεντράμ Χοσρονετζάντ από το Western Sydney University εξηγεί ότι η χρήση τέτοιων εικόνων δεν είναι τυχαία. «Χρησιμοποιούν οπτικούς συμβολισμούς για να εκπαιδεύσουν την κοινωνία σε μια περίοδο αβεβαιότητας. Το μήνυμα είναι: Αυτός είναι ο ηγέτης σας, ακόμη κι αν δεν τον έχετε δει», σημείωσε.

Διαβάστε επίσης:

Οι Ευρωπαίοι στο κάδρο του πολέμου: Γιατί ΗΠΑ και Ισραήλ ζητούν την ευρωπαϊκή συμμετοχή – Τι πραγματικά διακυβεύεται για την Ευρώπη

Σε διαρροή φυσικού αερίου φαίνεται πως οφείλεται η έκρηξη που ισοπέδωσε τρία κτίρια στη Ρώμη – Δύο σοβαρά τραυματίες, 70 άτομα εγκατέλειψαν τα σπίτια τους

Και η Βόρεια Μακεδονία ρίχνει τον ΦΠΑ στα καύσιμα σχεδόν στο μισό λόγω της αύξησης των τιμών

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.