Μια καταγραφή για το κάτω από ποιες καιρικές συνθήκες γράφτηκαν οι πρώτες σελίδες του ’21, με βάση τόσο τις ιστορικές αναφορές όσο και τα δεδομένα της reanalysis του NOAA έκανε ο πρώην διευθυντής της ΕΜΥ Θοδωρής Κολυδάς.

«Μπορούμε να στρέψουμε για λίγο το βλέμμα και στον ουρανό εκείνων των ημερών, επιχειρώντας να φωτίσουμε το σκηνικό μέσα στο οποίο ξεκίνησε η Ελληνική Επανάσταση» αναφέρει χαρακτηριστικά σε ανάρτησή του ο μετεωρολόγος.

Κατά τις πρώτες ημέρες της Ελληνικής Επανάστασης της 25ης Μαρτίου 1821 ο καιρός διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο, επηρεάζοντας τις μετακινήσεις και τις επιχειρήσεις των αγωνιστών.

Οι βροχές, το κρύο, η υγρασία και οι άνεμοι δυσκόλευαν τις συνθήκες, αλλά ταυτόχρονα βοηθούσαν όσους γνώριζαν καλά το έδαφος, τους κλέφτες και τους οπλαρχηγούς που ήξεραν τα περάσματα και τα βουνά σαν την παλάμη του χεριού τους.

Οι αναφορές για τον καιρό από ιστορικά κείμενα

Όπως αναφέρει ο μετεωρολόγος στο kolydas.eu, υπάρχουν ορισμένες ιστορικές αναφορές για τον καιρό που επικρατούσε κατά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης το 1821, αλλά είναι αποσπασματικές.

Δεν υπάρχουν συστηματικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις στην Ελλάδα από εκείνη την εποχή, όμως παρατηρούνται πληροφορίες σε απομνημονεύματα αγωνιστών, χρονικά, επιστολές και ευρωπαϊκά ημερολόγια.

Σε αρκετά απομνημονεύματα γίνεται έμμεση αναφορά στον καιρό, κυρίως επειδή επηρέαζε τις μετακινήσεις.

Ο Ιωάννης Φιλήμων στο Ιστορικό Δοκίμιο περί της Ελληνικής Επαναστάσεως κάνει λόγο για βροχερό καιρό σε περιοχές της Πελοποννήσου τις ημέρες πριν την εξέγερση, γεγονός που καθυστέρησε τη μεταφορά σωμάτων.

Ο Φωτάκος (Φώτιος Χρυσανθόπουλος) ο υπασπιστής του Κολοκοτρώνη στα Απομνημονεύματα υπογραμμίζει ότι σε ορισμένες μετακινήσεις προς την Αρκαδία επικρατούσε συννεφιά και υγρασία, χαρακτηριστικό ανοιξιάτικου καιρού.

Εκείνη την περίοδο η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν διατηρούσε εκτεταμένα μετεωρολογικά αρχεία στην Ελλάδα, πράγμα που εξηγεί γιατί οι πιο αξιόπιστες ενδείξεις για τον καιρό προέρχονται από: ιταλικά λιμάνια (Τεργέστη, Βενετία) ναυτικά ημερολόγια πλοίων, στρατιωτικά ημερολόγια της Κέρκυρας (βρετανική διοίκηση).

Όπως επισημαίνει ο κ. Κολυδάς, από αυτά προκύπτει ότι στα τέλη Μαρτίου 1821 επικρατούσε μεταβατικός ανοιξιάτικος καιρός στη Μεσόγειο. Υπήρχαν διαταραχές που κινούνταν από τη δυτική Μεσόγειο προς το Αιγαίο και καταγράφονταν νοτιοδυτικοί άνεμοι και βροχές στο Ιόνιο.

Σε ορισμένες τοπικές ιστορικές καταγραφές σημειώνεται ότι στην Πελοπόννησο ο καιρός ήταν νεφελώδης αλλά σχετικά ήπιος. Δεν υπάρχουν αναφορές για χιονοπτώσεις ή ψύχος, κάτι που υποδηλώνει ότι η άνοιξη είχε ήδη προχωρήσει.

Με βάση αυτά τα ιστορικά δεδομένα προκύπτει ότι γύρω στις 24–25 Μαρτίου 1821 στην Ελλάδα πιθανότατα επικρατούσε ήπιος ανοιξιάτικος καιρός, αρκετές νεφώσεις, πιθανές τοπικές βροχές και νότιοι ή νοτιοδυτικοί άνεμοι που αργότερα στράφηκαν σε βόρειους, δηλαδή ένα τυπικό ανοιξιάτικο πέρασμα διαταραχής στη Μεσόγειο.

Η πολύτιμη βοήθεια του Realanalysis

Η μετεωρολογία, πέρα από την επιστήμη της πρόγνωσης του καιρού, αποτελεί και ένα πολύτιμο εργαλείο για την κατανόηση ιστορικών γεγονότων.

Σήμερα, χάρη στα σύγχρονα κλιματικά μοντέλα και τις αναλύσεις επανακατασκευής του παρελθόντος (reanalysis), είναι εφικτό να υπολογιστούν οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούσαν ακόμη και πριν από δύο αιώνες.

Ένα τέτοιο εργαλείο είναι το «20th Century Reanalysis του NOAA», το οποίο επιτρέπει την εκτίμηση της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας για ιστορικές περιόδους με βάση παλαιές βαρομετρικές παρατηρήσεις.

Ο κ. Κολυδάς καταλήγει πως «μπορούμε να φανταστούμε ότι οι ημέρες της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης εκτυλίχθηκαν κάτω από έναν ανοιξιάτικο ουρανό με εναλλαγές νεφώσεων και διαστημάτων βελτίωσης, ένα γνώριμο καιρικό σκηνικό για τον ελλαδικό χώρο στα τέλη Μαρτίου».

Διαβάστε επίσης:

Αφέθηκε ελεύθερος με όρους ο Τσαγκαράκης: Του επιτρέπεται η ενασχόληση για τους πίνακες μόνο με πιστοποιητικό γνησιότητας

Αδιανόητο λάθος: Έπαιξαν τον ύμνο της Χούντας σε εορτασμούς για την 25η Μαρτίου 

Κύκλωμα απάτης κατά του ΕΦΚΑ: Διαψεύδει ο Γιώργος Μανίκας ότι συνελήφθη 

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.