Ο θάνατος της 25χρονης Νοέλια στην Ισπανία μέσω ευθανασίας, επανέφερε με τραγικό και εξαιρετικά σκληρό τρόπο στο προσκήνιο ένα ζήτημα που κυριολεκτικά «καίει»: αυτό του δικαιώματος του ανθρώπου να δώσει τέλος στη ζωή του, είτε μέσω ευθανασίας είτε μέσω υποβοηθούμενης αυτοκτονίας.

Το πόσο δύσκολο είναι αυτό το ζήτημα φαίνεται με εξαιρετικά εύγλωττο τρόπο από το νομικό καθεστώς που διέπει την ευθανασία στις χώρες του δυτικού κόσμου, όπου επικρατεί κυριολεκτικά χάος: άλλες χώρες την επιτρέπουν, άλλες θέτουν ιδιαίτερες και αυστηρές προϋποθέσεις και άλλες την απαγορεύουν, ενίοτε, μάλιστα, επικαλούμενες θρησκευτικούς λόγους. Συγκεκριμένα:

Ευρώπη: Περιορισμένη νομιμοποίηση και έντονη ανομοιογένεια

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ευθανασία παραμένει εξαίρεση και όχι κανόνας. Μόλις τέσσερις χώρες – Ολλανδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Ισπανία – επιτρέπουν την ενεργητική ευθανασία υπό αυστηρές προϋποθέσεις και ιατρικό έλεγχο.

Η Ολλανδία υπήρξε η πρώτη χώρα παγκοσμίως που αποποινικοποίησε την πρακτική το 2002, ακολουθούμενη από το Βέλγιο την ίδια χρονιά, ενώ η Ισπανία υιοθέτησε σχετικό νόμο το 2021.

Παράλληλα, σε αρκετά κράτη – όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Ιταλία – επιτρέπεται μόνο η υποβοηθούμενη αυτοκτονία, δηλαδή η παροχή μέσων ώστε ο ίδιος ο ασθενής να επιλέξει τον θάνατο, χωρίς άμεση παρέμβαση του γιατρού.

Ωστόσο, η πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, της Πολωνίας και των περισσότερων κρατών της Ανατολικής Ευρώπης, εξακολουθεί να απαγορεύει πλήρως τόσο την ευθανασία όσο και την υποβοηθούμενη αυτοκτονία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς το ζήτημα ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών, ενώ η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν απαγορεύει ρητά τη νομιμοποίηση της ευθανασίας.

Ηνωμένες Πολιτείες: Ομοσπονδιακή απαγόρευση, πολιτειακές εξαιρέσεις

Στις ΗΠΑ, η ενεργητική ευθανασία είναι παράνομη σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς θεωρείται ποινικά κολάσιμη πράξη που εντάσσεται στο δίκαιο της ανθρωποκτονίας.

Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά σε επίπεδο πολιτειών. Περισσότερες από δέκα πολιτείες και η Ουάσιγκτον D.C. έχουν θεσπίσει νόμους που επιτρέπουν την ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία (medical aid in dying), υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όπως η ύπαρξη ανίατης ασθένειας και η συνειδητή συγκατάθεση του ασθενούς.

Στην πράξη, ο γιατρός δεν χορηγεί ο ίδιος το θανατηφόρο φάρμακο, αλλά το συνταγογραφεί ώστε να το λάβει ο ασθενής αυτοβούλως. Αυτή η διάκριση μεταξύ ευθανασίας και υποβοηθούμενης αυτοκτονίας αποτελεί κεντρικό σημείο του αμερικανικού νομικού πλαισίου.

Η αποκεντρωμένη φύση του αμερικανικού συστήματος οδηγεί σε διαφορετικά καθεστώτα μεταξύ πολιτειών, με ορισμένες να εφαρμόζουν πλήρη απαγόρευση και άλλες να έχουν αναπτύξει ολοκληρωμένα πλαίσια «δικαιώματος στον θάνατο».

Ελλάδα: Απαγόρευση με «παραθυράκια»

Στην Ελλάδα, το νομικό πλαίσιο για την ευθανασία και την υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι σαφές και αυστηρό: και οι δύο πρακτικές απαγορεύονται.

Η ενεργητική ευθανασία (δηλαδή η άμεση πρόκληση θανάτου από τρίτο πρόσωπο, π.χ. γιατρό) αντιμετωπίζεται ως μορφή ανθρωποκτονίας βάσει του Ποινικού Κώδικα. Ωστόσο, μπορεί να εφαρμοστεί το άρθρο περί «ανθρωποκτονίας με συναίνεση» (άρθρο 300 ΠΚ), που προβλέπει ηπιότερη ποινή όταν το θύμα έχει ζητήσει ρητά την πράξη.

Η υποβοηθούμενη αυτοκτονία επίσης απαγορεύεται. Όποιος βοηθά ή διευκολύνει άλλον να αυτοκτονήσει μπορεί να διωχθεί ποινικά (άρθρο 301 ΠΚ).

Ωστόσο, στην πράξη, γίνεται διάκριση μεταξύ ενεργητικής ευθανασίας και της λεγόμενης παθητικής ευθανασίας, δηλαδή:

• διακοπή ή μη έναρξη θεραπείας,
• απόσυρση μηχανικής υποστήριξης (π.χ. αναπνευστήρα),
• αποδοχή της φυσικής εξέλιξης μιας ανίατης νόσου.

Αυτές οι περιπτώσεις μπορεί να είναι νόμιμες, εφόσον:

• υπάρχει συναίνεση του ασθενούς ή των οικείων του,
• τηρούνται οι κανόνες της ιατρικής δεοντολογίας.

Η ελληνική νομοθεσία (Ν. 3418/2005 – Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας) αναγνωρίζει το δικαίωμα του ασθενούς να αρνηθεί θεραπεία, ακόμη και αν αυτό οδηγήσει στον θάνατο. Ωστόσο, σε αντίθεση με άλλες χώρες, στην Ελλάδα:

• δεν υπάρχει θεσμοθετημένη διαδικασία «ιατρικής υποβοήθησης στον θάνατο»,
• δεν αναγνωρίζονται πλήρως δεσμευτικές «προηγμένες οδηγίες» (living wills) με την ίδια ισχύ όπως αλλού,
• δεν υπάρχει ειδικό νομικό πλαίσιο για «δικαίωμα στον θάνατο».

Τουρκία: Καθολική απαγόρευση

Σε αντίθεση με τις δυτικές χώρες, η Τουρκία διατηρεί ένα από τα πιο αυστηρά καθεστώτα. Η ευθανασία – τόσο ενεργητική όσο και παθητική – απαγορεύεται πλήρως και αντιμετωπίζεται ως μορφή ανθρωποκτονίας από το ποινικό δίκαιο.

Η υποβοηθούμενη αυτοκτονία επίσης τιμωρείται, ενώ το ιατρικό προσωπικό δεσμεύεται από αυστηρές επαγγελματικές και νομικές υποχρεώσεις που αποκλείουν κάθε μορφή παρέμβασης για τον τερματισμό της ζωής.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται τόσο με θρησκευτικούς παράγοντες όσο και με τη γενικότερη στάση του τουρκικού νομικού συστήματος απέναντι στο δικαίωμα στη ζωή ως απόλυτο και απαραβίαστο.

Διαβάστε επίσης

Αραγτσί: «Αντιμετωπίζουμε έναν παράνομο πόλεμο που επιβλήθηκε από δύο εκφοβιστικά καθεστώτα με πυρηνικά όπλα»

Υπόθεση Έπσταϊν: Αγωγή καταθέτουν τα θύματα κατά της αμερικανικής κυβέρνησης και της Google

Το σπίτι όπου μεγάλωσε ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ – Από μια απλή κατοικία σε ιστορικό μνημείο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.