Με τη διορία που έχει δώσει ο Ντόναλντ Τράμπ, να στείλει το Ιράν στη «Εποχή του Λίθου», χρησιμοποιώντας «αόρατα» (stealth) όπλα, να βρίσκεται στη λήξη της, ένα ενδιαφέρον ζήτημα, είναι ποια είναι αυτά τα όπλα, τι πλήγμα μπορεί να επιφέρουν, αλλά και τι μπορεί να κάνει το Ιράν απέναντι σε αυτά.

Λίγες ώρες πριν, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης για τη διάσωση του δεύτερου πιλότου του F-15 που κατέπεσε στο έδαφος της χώρας, το Ιράν έδειξε ότι δεν είναι ο αντίπαλος που έχει εξουδετερωθεί σε επίπεδο αεράμυνας. Μπορεί οι αμερικανοί να πέτυχαν τη διάσωση, αλλά δύο ελικόπτερα Blackhawk και ένα αεροσκάφος Α-10, δέχθηκαν πυρά και μέρος των πληρωμάτων τους τραυματίσθηκε. Κάτι που συμβαίνει σε αποστολές τέτοιου τύπου –από τις πιο σύνθετες που μπορεί να διεξαχθούν- αλλά απέδειξε και κάποιες τρωτότητες.

Επομένως, μπορεί να μην συνέβη το «Blackhawk Dow» που συνέβη στη Σομαλία το 1993, αλλά πήρε ένα μέρος της δόξας για την οποία υπερηφανεύονται οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις: το «δεν αφήνουμε κανέναν πίσω» στις πολεμικές επιχειρήσεις. Και αυτό θα είναι μια συχνότερη πραγματικότητα εφόσον οι επιχειρήσεις αρχίσουν να έχουν μια εγγύτερη προς το έδαφος του Ιράν διάσταση.

Η πραγματική σημασία των stealth missiles στη σύγχρονη στρατηγική ισχύος

Ας δούμε, όμως ποιοι είναι οι πύραυλοι stealth. Στον σύγχρονο πόλεμο, η ισχύς δεν μετριέται πλέον μόνο σε αριθμούς — αλλά σε δυνατότητα πρώτου πλήγματος χωρίς προειδοποίηση. Σε αυτό το νέο δόγμα, οι λεγόμενοι “stealth missiles” αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η τεχνολογία μετασχηματίζει την ίδια τη φύση της σύγκρουσης.

Ο πιο αντιπροσωπευτικός εκπρόσωπος αυτής της κατηγορίας είναι ο JASSM και η εκτεταμένης εμβέλειας έκδοσή του, JASSM-ER. Πρόκειται για πυραύλους cruise που δεν εντυπωσιάζουν μόνο για την ακρίβειά τους ή την εμβέλειά τους — που ξεπερνά τα 900 χιλιόμετρα — αλλά κυρίως για την ικανότητά τους να φτάνουν στον στόχο χωρίς να γίνονται αντιληπτοί εγκαίρως. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η έννοια του “stealth” παύει να είναι απλώς τεχνικός όρος και μετατρέπεται σε στρατηγικό εργαλείο.

Από την τεχνολογία στο δόγμα

Οι stealth missiles δεν είναι απλώς «δύσκολα ανιχνεύσιμοι». Είναι σχεδιασμένοι για να λειτουργούν μέσα σε ένα ευρύτερο επιχειρησιακό πλαίσιο που βασίζεται σε τρεις αρχές: απόσταση, αορατότητα και ακρίβεια.
Πρώτον, εκτοξεύονται από μεγάλη απόσταση — συχνά εκτός του εναέριου χώρου του αντιπάλου.

Βομβαρδιστικά όπως τα B-52 και B-1B, αλλά και μαχητικά όπως τα F-35 και F-16, μπορούν να εξαπολύσουν επιθέσεις χωρίς να εκτεθούν σε αντιαεροπορικά συστήματα. Αυτό μειώνει δραματικά τον κίνδυνο απωλειών και επιτρέπει επιχειρήσεις χωρίς την ανάγκη πλήρους αεροπορικής υπεροχής.
Δεύτερον, η ίδια η σχεδίαση των πυραύλων — από τα υλικά έως την τακτική τους — μειώνει το ίχνος στα αντίπαλα ραντάρ και τη θερμική τους υπογραφή.

Πετώντας σε χαμηλό ύψος και ακολουθώντας το ανάγλυφο του εδάφους, μπορούν να διαφύγουν την ανίχνευσης μέχρι να είναι πλέον πολύ αργά.

Τρίτον, η καθοδήγηση μέσω συνδυασμού GPS, INS και υπέρυθρης απεικόνισης επιτρέπει εξαιρετική ακρίβεια. Οι στόχοι δεν είναι τυχαίοι — είναι επιλεγμένοι με χειρουργική λογική: ραντάρ, αντιαεροπορικά συστήματα, βάσεις πυραύλων, κρίσιμες υποδομές. Με άλλα λόγια, το πρώτο πλήγμα δεν καταστρέφει απλώς, αλλά “τυφλώνει” την αντίπαλη αεράμυνα.

Το πρώτο κύμα ενός πολυστρωματικού πολέμου

Στη σύγχρονη στρατιωτική σκέψη, οι «αόρατοι πύραυλοι» δεν επιχειρούν μόνοι τους. Αποτελούν το πρώτο κύμα σε μια αλληλουχία χτυπημάτων που θυμίζει περισσότερο με ενορχηστρωμένη επιχείρηση παρά παραδοσιακή επίθεση. Αρχικά, οι πύραυλοι ανοίγουν “διαδρόμους” μέσα στην αεράμυνα του αντιπάλου. Καταστρέφουν ή αποδιοργανώνουν τα ραντάρ και τα αντιαεροπορικά συστήματα, δημιουργώντας κενά στην άμυνα.

Στη συνέχεια, εισέρχονται τα stealth βομβαρδιστικά, όπως τα B-2, μεταφέροντας βαρύτερα όπλα και διεισδύοντας βαθύτερα στο εχθρικό έδαφος. Αυτά είναι που αναλαμβάνουν το κύριο πλήγμα. Τέλος, χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα όπλα, όπως οι bunker-buster βόμβες, για την καταστροφή υπόγειων εγκαταστάσεων — εκεί όπου οι cruise missiles δεν μπορούν να φτάσουν.

Παράλληλα, πύραυλοι όπως οι γνωστοί από δεκαετιών Tomahawk εκτοξεύονται από πλοία και υποβρύχια, συμπληρώνοντας την επίθεση και αυξάνοντας τον κορεσμό της άμυνας. Το αποτέλεσμα είναι ένα πολυεπίπεδο χτύπημα που συνδυάζει ακρίβεια, αιφνιδιασμό και ταχύτητα.

Το κρίσιμο τεστ στο σενάριο Ιράν

Η αξία των πυραύλων αυτών είναι προφανής για δύσκολα επιχειρησιακά περιβάλλοντα όπως αυτό του Ιράν. Όμως, η χώρα, παρά τα εκτεταμένα πλήγματα που έχει δεχθεί, διαθέτει ακόμη ενεργά αντιαεροπορικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων συστημάτων όπως τα S-300, καθώς και ένα δίκτυο υπόγειων εγκαταστάσεων για πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα. Οι λεγόμενες “missile cities”, κρυμμένες σε ορεινές περιοχές, καθιστούν οποιαδήποτε επίθεση εξαιρετικά περίπλοκη. Και σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ένα συμβατικό πλήγμα δεν επαρκεί. Απαιτείται πρώτα η αποδόμηση της αεράμυνας — και εδώ ακριβώς εισέρχονται οι stealth πύραυλοι.

Με τη χρήση τους, μπορούν να δημιουργηθούν “παράθυρα” ευκαιρίας: προσωρινές αδυναμίες στην άμυνα που επιτρέπουν στα επόμενα κύματα να επιχειρήσουν με μειωμένο ρίσκο. Χωρίς αυτό το πρώτο βήμα, το κόστος μιας επιχείρησης θα ήταν πολύ υψηλότερο — τόσο σε μέσα όσο και σε ανθρώπινες ζωές.

Τα πλεονεκτήματα και οι παγίδες

Τα επιχειρησιακά οφέλη είναι προφανή. Η χρήση stealth πυραύλων μειώνει σχεδόν στο μηδέν την έκθεση των πιλότων, επιτρέπει μαζικές επιθέσεις υψηλής ακρίβειας και προσφέρει τη δυνατότητα πλήγματος χωρίς άμεση κλιμάκωση. Ωστόσο, επιχειρησιακά, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη.

Το πρώτο και ίσως σημαντικότερο πρόβλημα είναι τα περιορισμένα αποθέματα. Πρόκειται για ακριβά και τεχνολογικά σύνθετα όπλα, που δεν μπορούν να παραχθούν σε απεριόριστους αριθμούς σε σύντομο χρόνο. Και η μαζική χρήση τους σε ένα θέατρο επιχειρήσεων μπορεί να επηρεάσει τη στρατηγική ισορροπία σε άλλα μέτωπα που μπορεί να προκύψουν.

Δεύτερον, παρά την ακρίβειά τους, δεν είναι σχεδιασμένοι για βαθιά υπόγειους στόχους. Εκεί απαιτούνται εξειδικευμένα όπλα διείσδυσης (όπως αυτά που χρησιμοποιήθηκαν πέρυσι από τα Β-2 για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις), γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον συνδυασμό μέσων.

Τρίτον -και ίσως πιο σημαντικό – η “αορατότητα” δεν είναι απόλυτη. Το Ιράν έχει επενδύσει σε νέες μορφές ανίχνευσης, όπως η σύντηξη δεδομένων από πολλαπλά ραντάρ, παθητικά συστήματα εντοπισμού και κινητές πλατφόρμες. Και αρκετά από αυτά εξακολουθούν να λειτουργούν, θέτοντας ένα ερώτημα για το κατά πόσον η τεχνολογία stealth είναι ισχυρή, αλλά μάλλον όχι ακατανίκητη.

Το στρατηγικό νόημα

Πέρα από την τεχνική τους διάσταση, οι πύραυλοι stealth εξυπηρετούν έναν ευρύτερο πολιτικοστρατηγικό στόχο: την ικανότητα διεξαγωγής περιορισμένων, ελεγχόμενων και «χειρουργικών» πληγμάτων. Και αυτό ίσως να μην καλύπτει την πρόθεση του Τραμπ να στείλει το Ιράν στην «Λίθινη Εποχή».

Πυραυλικά συστήματα όπως οι JASSM, δεν κερδίζουν μόνοι τους έναν πόλεμο. Δεν καταστρέφουν τα πάντα, ούτε είναι πραγματικά αόρατοι. Από την άλλη πλευρά, ανοίγουν τον δρόμο για διάφορες άλλες επιχειρήσεις (όπως ενδεχομένως την «αρπαγή» του ιρανικού ουρανίου), μειώνουν το ρίσκο και δίνουν τη δυνατότητα για ακριβή, ελεγχόμενα πλήγματα σε περιβάλλοντα υψηλής απειλής. Φτάνει όμως αυτό προκειμένου ο Τραμπ να ελέγξει το πολεμικό τοπίο και να μπορεί να αποχωρήσει «νικητής»;

Διαβάστε επίσης:

Ισραήλ: Συνεχίζει τις επιθέσεις σε Γάζα και Λίβανο – 14 νεκροί έπειτα από πλήγματα σε αστικό ιστό

Γερμανία: Κερδισμένη η Ελλάδα στον τουρισμό λόγω της κατάστασης στον Κόλπο – Ρόδος, Κως και η Κρήτη

Σερβία: Ρίχνουν στην αντιπολίτευση της Ουγγαρίας την υπόθεση με εκρηκτικά σε αγωγό φυσικού αερίου – «Σκηνοθετημένο» σκηνικό λέει ο Μαγιάρ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.