Λυκούργος Λαγός – Lyko Laghos
Δεκέμβρης – Décembre
Ποίηση
Δίγλωσση έκδοση
Επιμέλεια – Μετάφραση: Χρήστος Χαραλαμπάκης
Εκδόσεις: Ευώνυμος
Σελ.: 112

Το «Décembre» του Laghos είναι μια ποιητική συλλογή που ανασύρεται από τις στοίβες των παλαιοβιβλιοπωλείων ως έκδοση χάρη στη βιβλιοφιλική ευαισθησία του Χρήστου Χαραλαμπάκη. Πρόκειται για μιαν εργασία που ξεκινά ως ανακάλυψη και εξελίσσεται σε πράξη αποκατάστασης, σχεδόν σε φιλολογική διάσωση μιας φωνής που κινείται στο όριο ανάμεσα στη μαρτυρία και την ποίηση.

Η αφετηρία του παραπέμπει σε μυθιστορηματικό ρομαντισμό. Ένα μικρό γαλλικό βιβλίο, χαμένο μέσα σε στοίβες παλαιοβιβλιοπωλείου, επανέρχεται ως αντικείμενο προσοχής και σταδιακά μετατρέπεται σε κέντρο έρευνας. Η αφήγηση αυτής της ανακάλυψης διαθέτει προσωπική εμπλοκή χωρίς εξιδανίκευση, ενθουσιασμό που οδηγεί στην ανάγκη τεκμηρίωσης. Από εκεί και πέρα, η έκδοση αποκτά σαφή προσανατολισμό: ταυτοποίηση του δημιουργού, αποκατάσταση του βιογραφικού του πλαισίου, ένταξη του έργου σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό και αισθητικό πεδίο. Θα μπορούσε να αποτελεί την ιστορία μιας νουβέλας, ωστόσο αποτελεί καθαρό υλικό της πραγματικότητας.

Η ταύτιση του Laghos με τον Λυκούργο Λαγό δίνει στο βιβλίο ένα περαιτέρω ενδιαφέρον, που ξεπερνά την απλή φιλολογική περιέργεια. Ο Χαραλαμπάκης ανακαλύπτει τα ίχνη του Λυκούργου Λαγού, τη διαδρομή από την Κωνσταντινούπολη στη Γαλλία, τις εκδόσεις, τα άρθρα, την εμπλοκή του στον κινηματογράφο, τη σταδιακή απομάκρυνση και την κατάληξη στη λήθη. Το βιογραφικό υλικό προσθέτει βάθος στην ιστορία του προσώπου και του δημιουργήματός του.

Το ίδιο το «Décembre» γράφεται μέσα στον χρόνο του. Κάθε ενότητα φέρει την πίεση της στιγμής. Η γλώσσα κινείται με δύναμη, συχνά σκληρή, με εικόνες που αποτυπώνουν κατά κύριο λόγο την ωμότητα της πραγματικότητας και αφήνουν την αισθητική ισορροπία σε δεύτερο πλάνο. Ο χειμώνας που εξαντλεί, η πείνα που θερίζει, τα παιδιά που χάνονται στους δρόμους, όλα αυτά διαμορφώνουν ένα τοπίο όπου η ποίηση συναντά την εμπειρία χωρίς προσχήματα.

Η διάρθρωση του έργου, με εισαγωγή, μέρη, στροφή, αντιστροφή και επωδό, παραπέμπει σε σύνθεση που θυμίζει αρχαία δραματουργία. Η επανάληψη, ο ρυθμός και η εναλλαγή φωνών δείχνουν μια προσπάθεια οργάνωσης του χάους μέσα από το σχήμα. Η ποίηση λειτουργεί ως τρόπος συγκρότησης της εμπειρίας.

Αυτή η διπλή κίνηση δίνει στο κείμενο την ιδιαιτερότητά του. Από τη μία, η αμεσότητα μιας φωνής που βιώνει τον Δεκέμβρη ως καθημερινή απειλή. Από την άλλη, η ανάγκη να μετατραπεί αυτό το βίωμα σε κάτι που να αντέχει στον χρόνο. Οι μορφές που εμφανίζονται, ο αντάρτης, ο αδελφός, το παιδί, αποκτούν διαστάσεις σχεδόν συμβολικές, χωρίς να χάνουν την υλικότητά τους.

Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η στιγμή όπου το ποίημα στρέφεται προς τον ίδιο του τον εαυτό. Το ερώτημα για το «ενάντια σε ποιον» διαρρηγνύει κάθε βεβαιότητα. Η σύγκρουση παύει να έχει καθαρά όρια και μετατρέπεται σε εμπειρία διάλυσης. Εκεί η ποίηση φτάνει στο πιο δύσκολο σημείο της: αναγνωρίζει την αδυναμία της να προσφέρει καθαρή απάντηση και συνεχίζει.

Η μετάφραση αντιμετωπίζει αυτό το υλικό με σεβασμό. Επιλέγει μια γλώσσα καθαρή, άμεση, χωρίς περιττή λογοτεχνική επίδειξη. Διατηρεί τον ρυθμό όπου αυτός λειτουργεί ως φορέας έντασης και αποφεύγει την εξομάλυνση που θα αφαιρούσε από το κείμενο τη σκληρότητά του. Η παρουσία του πρωτοτύπου δίπλα στο μεταφρασμένο κείμενο ενισχύει αυτή την επιλογή και επιτρέπει μια διπλή ανάγνωση, τόσο αισθητική όσο και φιλολογική.

Η έκδοση ολοκληρώνεται με μια εκτενή υποστηρικτική ύλη. Τα πληροφοριακά σημειώματα, οι αναφορές σε πρόσωπα και έννοιες, οι επεξηγήσεις για τη μορφή του γαλλικού στίχου.

Αυτό που μένει στο τέλος είναι η αίσθηση μιας προσπάθειας να διασωθεί κάτι εύθραυστο. Το ποιητικό έργο του Λυκούργου Λαγού «Décembre»δεν παρουσιάζεται σαν ένα χαμένο αριστούργημα, αλλά σαν ένα κείμενο που κουβαλά τη σφοδρότητα της ιστορικής στιγμής και μαζί την ανάγκη να ξεπεράσει τη στιγμή. Αυτή η ένταση διαπερνά την ανάγνωση και δίνει στο βιβλίο τη δύναμή του.

Διαβάστε επίσης:

Βιβλίο: Ο χρόνος που εγκαθίσταται μέσα στις σχέσεις

Βιβλίο: Η σκιά του Σεφεριάδη μέσα στον Σεφέρη

Βιβλίο: Νυχτερινές προσευχές στην εξορία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.