Όπως το Στενό του Ορμούζ, έτσι και το Στενό του Γιβραλτάρ, που βρίσκεται ανάμεσα στο νότιο άκρο της Ευρώπης και το βορειοδυτικό άκρο της Αφρικής, έχει μια μακρά ιστορία ναυσιπλοΐας και συγκρούσεων στα νερά του.

Μεγάλο μέρος των αρχαιολογικών στοιχείων γι’ αυτό εντοπίζεται ανατολικά του στενού, στον Κόλπο του Αλχεθίρας, γνωστό και ως Κόλπος του Γιβραλτάρ – ένα σημείο στάσης για τα υπερατλαντικά πλοία, σήμερα κυρίως για τη μεταφορά πετρελαίου.

Ισπανοί αρχαιολόγοι δηλώνουν ότι εντόπισαν 151 υποθαλάσσιες αρχαιολογικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένων 124 ναυαγίων, στον κόλπο έκτασης 29 τετραγωνικών μιλίων, κατά τη διάρκεια αρχαιολογικής έρευνας μεταξύ 2020 και 2023.

Τα ναυάγια προέρχονται από διαφορετικές εποχές και πολιτισμούς, συμπεριλαμβανομένου του αρχαίου Πουνικού (Καρχηδονιακού) πολιτισμού, καθώς και από τη ρωμαϊκή, τη μεσαιωνική και τη σύγχρονη περίοδο, σύμφωνα με πρόσφατη ερευνητική δημοσίευση.

Η ανακάλυψη των ναυαγίων επιβεβαιώνει τη σημασία του κόλπου ως ναυτικού κόμβου περιφερειακής και παγκόσμιας εμβέλειας, ανέφεραν οι ερευνητές. Από την αρχαιότητα περιβαλλόταν από αστικούς οικισμούς, κατά τον Μεσαίωνα αποτέλεσε πύλη εισόδου προς την Ιβηρική Χερσόνησο, ενώ στη σύγχρονη εποχή υπήρξε σημείο ναυτικών συγκρούσεων για τον έλεγχο του στενού.

Αν και τα περισσότερα ναυάγια σχετίζονται με τη σύγχρονη ιστορία, οι ερευνητές εντόπισαν επίσης «ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα, άγνωστα μέχρι σήμερα ναυάγια», δήλωσε την Τρίτη στο CNN ο επικεφαλής ερευνητής Φελίπε Σερέθο Αντρέο, αναπληρωτής καθηγητής υποθαλάσσιας αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κάδιθ στην Ισπανία.

Παρότι χιλιάδες ναυτικά ατυχήματα αναφέρονται σε ιστορικές και αρχειακές πηγές, πολλά ναυάγια παραμένουν αχαρτογράφητα, καθώς μέχρι σήμερα έχει γίνει περιορισμένη αρχαιολογική μελέτη της ιστορίας που βρίσκεται κάτω από τα νερά.

Το αρχαιότερο εύρημα ήταν ένα ναυάγιο του 5ου αιώνα π.Χ., είπε ο Αντρέο, προσθέτοντας ότι το πλοίο πιθανότατα μετέφερε σάλτσα ψαριού που παραγόταν στη νότια ισπανική πόλη Κάδιθ και πιθανόν μετέφερε αυτό το φορτίο στη Μεσόγειο.

Τα «πιο ενδιαφέροντα» από τη νεότερη εποχή ήταν τα ναυάγια που σχετίζονται με τους Ναπολεόντειους πολέμους, οι οποίοι διεξήχθησαν μεταξύ της Γαλλίας και μεταβαλλόμενων ευρωπαϊκών συμμαχιών στις αρχές του 19ου αιώνα, σύμφωνα με τον Αντρέο.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης ναυάγια που χρονολογούνται μέχρι και τις αρχές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καταγράφοντας τα κατάλοιπα ενός Maiale ή «Γουρουνιού» – ενός είδους υποβρυχίου που χρησιμοποιούσε το ιταλικό ναυτικό για επιθέσεις εναντίον του βρετανικού στόλου στο Στενό του Γιβραλτάρ κατά τη διάρκεια του πολέμου, σύμφωνα με τον Αντρέο.

Το Στενό του Γιβραλτάρ, «όπως σήμερα το Ορμούζ, είναι ένα στενό πέρασμα υποχρεωτικό για όλα τα πλοία», δήλωσε ο Αντρέο.

«Όλα τα πλοία που θέλουν να περάσουν από τη Μεσόγειο στον Ατλαντικό πρέπει να διασχίσουν το Στενό του Γιβραλτάρ, και πιθανότατα τα περισσότερα από αυτά πρέπει να αγκυροβολήσουν και να περιμένουν καλύτερες καιρικές συνθήκες στον Κόλπο του Αλχεθίρας», τον «λιμένα του στενού», πρόσθεσε.

Οι ερευνητές δεν διέθεταν αρχαιολογική τεκμηρίωση για τα περισσότερα από τα ναυάγια πριν από το πρότζεκτ. Πριν από το 2019, μόνο τέσσερις υποθαλάσσιες αρχαιολογικές θέσεις ήταν γνωστές στην περιοχή, και μόνο μία από αυτές μπορούσε να θεωρηθεί αποτέλεσμα ναυαγίου, σύμφωνα με τους ερευνητές.

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τα θαλάσσια ρεύματα και τη μετακίνηση των ιζημάτων στον κόλπο, σύμφωνα με τους ερευνητές – και «αυτό προκαλεί την αποκάλυψη όλων αυτών των ναυαγίων», δήλωσε ο Αντρέο.

Οι αρχαιολόγοι χρησιμοποίησαν γεωφυσικές τεχνικές – όπως έναν πολυδεσμικό ηχοβολιστή (multibeam echosounder) που εκπέμπει ηχητικά κύματα για τη χαρτογράφηση του βυθού σε τρεις διαστάσεις, καθώς και ένα μαγνητόμετρο που μετρά μαγνητικά πεδία – για να εντοπίσουν αντικείμενα στον πυθμένα και ανωμαλίες θαμμένες στα ιζήματα, πριν καταδυθούν για να πραγματοποιήσουν μετρήσεις και να δημιουργήσουν ψηφιακά μοντέλα των αρχαιολογικών ευρημάτων.

Οι ερευνητές δηλώνουν ότι θέλουν να μελετήσουν και να προστατεύσουν τις αρχαιολογικές θέσεις, οι οποίες περιέχουν πληροφορίες για τη ναυτική ιστορία της περιοχής, όπως για τη θαλάσσια κυκλοφορία, το εμπόριο, τη ναυτική τεχνολογία και τους ανθρώπους που ταξίδευαν στη θάλασσα, επισημαίνοντας ότι παραμένουν ευάλωτες στις αλλαγές του περιβάλλοντος και στη δραστηριότητα μεγάλων πλοίων που αγκυροβολούν στον κόλπο.

«Για εμάς, είναι σημαντικό να τα καταγράψουμε, να τα τεκμηριώσουμε εικονικά και τεχνικά, προκειμένου να τα προστατεύσουμε», είτε νομικά είτε φυσικά, δήλωσε ο Αντρέο.

Η ομάδα μέχρι στιγμής έχει εξετάσει μόνο «πολύ μικρό βάθος» περίπου 10 μέτρων, αλλά ο Κόλπος του Αλχεθίρας φτάνει σε βάθος περίπου 400 μέτρων, ανέφερε ο Αντρέο, ο οποίος πιστεύει ότι υπάρχουν αρχαιολογικά κατάλοιπα στα μεγαλύτερα βάθη του κόλπου που χρονολογούνται ακόμη και από την προϊστορική εποχή, καθώς η ακτογραμμή της Παλαιολιθικής περιόδου, ή της Παλαιάς Λίθινης Εποχής, «βρίσκεται πλέον κάτω από το νερό».

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα μελλοντικά έργα θα επικεντρωθούν στη λεπτομερή μελέτη κάθε ναυαγίου -μέχρι στιγμής έχουν μελετήσει το 24% των αρχαιολογικών θέσεων που έχουν εντοπιστεί- καθώς και στην εξερεύνηση των περιοχών σε μεγαλύτερα βάθη.

Διαβάστε επίσης:

Διάστημα: Η πρώτη γραμμή άμυνας της Γης απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα

Πώς το γουργούρισμα της γάτας θεραπεύει τους ανθρώπους (και τις ίδιες)

Η «καθαρτήρια» επίδραση της βροχής: Πώς φτιάχνει τη διάθεση, η επιστημονική εξήγηση, τι αποκάλυψε έρευνα του BBC

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.