Καλώς ή κακώς τα τελευταία χρόνια τα social media παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή και στην καθημερινότητά μας. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι ενημερώνονται από εκεί, επικοινωνούν, φλερτάρουν, εκφράζουν την πολιτική τους θέση, μαλώνουν, ακόμη και δουλεύουν μέσα από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Είναι κοινό μυστικό ότι τα social media σε μαζική κλίμακα συμβάλλουν στη διαμόρφωση κριτηρίων, στάσης ζωής, τρόπου και γλώσσας επικοινωνίας, ιεραρχήσεις, μοτίβα συμπεριφοράς, νέα στερεότυπα αλλά και αξίες γύρω από τις οποίες δομούνται σε επίσης μαζική κλίμακα προσωπικότητες. Όσον αφορά τους εφήβους, τα ΜΚΔ, μέσα από τις ελκυστικές πλατφόρμες, προσφέρουν μια πολύ προσιτή ευκαιρία για τα παιδιά να αναζητήσουν επικύρωση και έγκριση από τους συνομηλίκους, καθιστώντας τα επιρρεπή σε εθιστική χρήση.

Την ίδια στιγμή οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις σοβαρές ψυχικές και νευρολογικές βλάβες που μπορεί να προκαλέσει η υπερβολική έκθεση στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ιδίως σε ηλικίες κατά τις οποίες ο εγκέφαλος και η προσωπικότητα βρίσκονται ακόμη υπό διαμόρφωση.

Η κυβέρνηση, προσπαθώντας να πάρει μέτρα για να περιορίσει την έκθεση των ανήλικων στα social media, ανακοίνωσε την απαγόρευση πρόσβασης σε αυτά (Instagram, Facebook, TikTok και Snapchat) σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών. Η σχετική νομοθετική παρέμβαση αναμένεται να κατατεθεί εντός του καλοκαιριού του 2026 και να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, «η Ελλάδα θα ανήκει στις πρώτες χώρες που θα λάβουν αυτή την πρωτοβουλία».

Το ερώτημα που προκύπτει όμως είναι αν η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αρκεί για να αντιμετωπιστεί ο εθισμός των ανηλίκων στα social media, καθώς δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα είναι πολύ πιο βαθύ και δεν αντιμετωπίζεται με «μέτρα ατομικής ευθύνης». Η ψυχολόγος MSc-ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Κορδώνη μιλά στο «Ποντίκι» για τα μέτρα της κυβέρνησης, τον εθισμό των ανηλίκων στα social media, τις επιπτώσεις, αλλά και την υπαρκτή επιδείνωση του προβλήματος.

Εκτιμάτε ότι η απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει την πρόσβαση στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα φέρει κάποιο αποτέλεσμα ή είναι ήδη αργά;

Η απαγόρευση της πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο φρένο. Ωστόσο δεν αρκεί από μόνη της, γιατί είναι σημαντικό να δούμε πώς θα λειτουργήσει στην πράξη, καθώς τα παιδιά συχνά βρίσκουν τρόπους να παρακάμπτουν περιορισμούς. Ταυτόχρονα, σημαντικό ζήτημα δεν είναι απλώς η πρόσβαση, αλλά η σχέση που διαμορφώνουν τα παιδιά με τις οθόνες γενικά.

Τα social media μπορεί να μην είναι ουσίες όπως το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά, αλλά ενεργοποιούν παρόμοιους μηχανισμούς ανταμοιβής, όπως είναι η ντοπαμίνη, ενισχύοντας τη συνήθεια και σε πολλές περιπτώσεις τελικά την εξάρτηση. Ο πραγματικός κίνδυνος, λοιπόν, βρίσκεται στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, όπου παρατηρούνται διαταραγμένη εικόνα εαυτού, άγχος, σύγκριση με όσα βλέπουν, δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και μειωμένη ανοχή στη ματαίωση.

Έτσι, είναι σημαντικό η προσέγγιση να είναι πολυεπίπεδη και να μην σταματήσει μόνο στην απαγόρευση.

Ποιες είναι οι αιτίες που όλο και περισσότερα παιδιά στρέφονται στα social media και αφιερώνουν όλο και περισσότερο χρόνο από την καθημερινότητά τους;

Η αυξημένη ενασχόληση των παιδιών με τα social media συνδέεται με τις αναπτυξιακές τους ανάγκες. Αρχικά η ανάγκη για σύνδεση και αποδοχή που υπάρχει στην εφηβεία βρίσκει άμεση ικανοποίηση μέσω των likes, των σχολίων και των προβολών. Επίσης, όταν όλοι οι συνομήλικοι βρίσκονται στα social media αυτό από μόνο του οδηγεί έναν έφηβο να κάνει το ίδιο, καθώς η αποχή θα σήμαινε και αποκλεισμός από την ομάδα.

Παράλληλα, καθώς η εφηβεία είναι μια περίοδος ταυτότητας, τα παιδιά βρίσκουν στα social media έναν χώρο πειραματισμού με ρόλους και εικόνες εαυτού. Επιπλέον, ο λιγοστός χρόνος των γονιών που συχνά λείπουν αρκετές ώρες από το σπίτι και οι περιορισμένες εναλλακτικές δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου, μπορεί να στρέψουν ένα παιδί στα social media. Αν συνυπολογίσουμε ότι και ο τρόπος που οι πλατφόρμες έχουν σχεδιαστεί βασίζεται σε εθιστικούς μηχανισμούς, το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο.

Από τη μέχρι τώρα εμπειρία σας και τη συναναστροφή σας με γονείς, αλλά και παιδιά, εκτιμάτε ότι όντως το πρόβλημα είναι τόσο σοβαρό; Ισχύει ότι καταγράφεται επιδείνωση τα τελευταία χρόνια;

Ναι, το πρόβλημα είναι υπαρκτό και φαίνεται να επιδεινώνεται όσο περνάει ο καιρός. Στην κλινική πράξη παρατηρούμε αύξηση του άγχους, δυσκολία συγκέντρωσης, χαμηλή αυτοεκτίμηση και έντονη ανάγκη επιβεβαίωσης από άλλους. Επίσης, τα παιδιά δυσκολεύονται πολύ να διαχειριστούν τις στιγμές βαρεμάρας ή ματαίωσης. Αναζητούν αμέσως την ψηφιακή διέξοδο.

Από την άλλη πλευρά βλέπουμε τους γονείς να είναι μπερδεμένοι και να δυσκολεύονται να θέσουν όρια, δίνοντας αντιφατικά μηνύματα στα παιδιά τους. Ενώ οι ίδιοι δηλαδή μπορεί να κάνουν υπερβολική χρήση οθονών, ζητούν από τα παιδιά τους να μην κάνουν. Πρόκειται λοιπόν για μια πρόκληση της εποχής μας, η οποία απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και ένα ολοκληρωμένο πλάνο για να αντιμετωπιστεί.

Διαβάστε επίσης:

Άγιος Δημήτριος: Χειροπέδες σε δύο ανήλικους που «ξάφριζαν» περίπτερα και βενζινάδικα μετά από καταδίωξη και επίθεση σε αστυνομικό

Αίγινα: Ανήλικη απείλησε συμμαθητές της με σουγιά στη στάση του λεωφορείου

ΔΣΑ: Προειδοποιητική ανακοίνωση ενόψει της συνέχισης της δίκης για τα Τέμπη τη Δευτέρα – «Αντίθετες συμπεριφορές δεν μπορούν να γίνουν ανεκτές»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.