Για χρόνια ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να συνεχίσουν να πληρώνουν για την ασφάλεια της Ευρώπης και ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι «εκμεταλλεύονται» την Ουάσιγκτον.

Μόνο που πλέον φαίνεται πως περνά από τις απειλές στην πράξη και μάλιστα σε μία περίοδο κατά την οποία η Δύση υποτίθεται ότι χρειάζεται τη μέγιστη δυνατή συνοχή λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και της γενικευμένης διεθνούς αστάθειας.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ανοίξει μέτωπα σχεδόν με όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, χρησιμοποιώντας πλέον ανοιχτά την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη ως εργαλείο πολιτικής πίεσης. Και το πρόβλημα για τους Ευρωπαίους είναι ότι αυτή η πίεση δεν ασκείται πλέον μόνο σε επίπεδο δηλώσεων ή προσβολών, αλλά αρχίζει να αποκτά πραγματικά στρατιωτικά χαρακτηριστικά, με αποχωρήσεις στρατευμάτων, επανεξέταση εξοπλιστικών σχεδιασμών και συζητήσεις ακόμα και για μεταφορά αμερικανικών δυνάμεων από τη μία χώρα του ΝΑΤΟ στην άλλη.

Η σύγκρουση με τη Γερμανία και την Ιταλία

Η αρχή έγινε ουσιαστικά με τη Γερμανία. Το Πεντάγωνο επιβεβαίωσε ότι περίπου 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες πρόκειται να αποχωρήσουν από γερμανικές βάσεις μέσα στον επόμενο χρόνο, σε μία κίνηση που συνδέθηκε ευθέως με τη σύγκρουση που είχε ο Τραμπ με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς για τον πόλεμο στο Ιράν. Και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έσπευσε να προειδοποιήσει ότι οι αποχωρήσεις μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες, δείχνοντας ότι αντιμετωπίζει πλέον την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη περίπου ως σύστημα ανταμοιβών και τιμωριών απέναντι στις κυβερνήσεις που τον στηρίζουν ή τον αμφισβητούν.

Το ακόμα πιο χαρακτηριστικό είναι ότι ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οι δυνάμεις αυτές να μεταφερθούν στην Πολωνία. «Η Πολωνία θα το ήθελε αυτό», είπε χαρακτηριστικά, σχεδόν σαν να μιλούσε για μεταφορά επενδύσεων ή βιομηχανικών μονάδων και όχι για τη στρατιωτική αρχιτεκτονική της Δύσης. Η Βαρσοβία εμφανίζεται πράγματι πρόθυμη να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη στρατιωτική της σχέση με τις ΗΠΑ, θεωρώντας ότι έτσι αποκτά επιπλέον ασφάλεια απέναντι στη Ρωσία. Ωστόσο, ακόμα και μέσα στην Πολωνία υπάρχουν φωνές που προειδοποιούν ότι η μεταφορά στρατευμάτων από μία νατοϊκή χώρα σε άλλη δεν ενισχύει αναγκαστικά τη συνοχή της Συμμαχίας, αλλά αντίθετα δημιουργεί νέες εσωτερικές ανισορροπίες και ανταγωνισμούς.

Η υπόθεση της Ιταλίας είναι ίσως ακόμα πιο αποκαλυπτική για τον τρόπο σκέψης του Τραμπ. Η Ρώμη κινήθηκε εξαιρετικά προσεκτικά στην κρίση με το Ιράν και απέφυγε να εμπλακεί ενεργά στα αμερικανικά σχέδια στη Μέση Ανατολή. Ακόμα και η απόφαση αποστολής ναρκαλιευτικού πλοίου στα Στενά του Ορμούζ ήρθε ουσιαστικά αφού είχε τελειώσει η βασική φάση της σύγκρουσης. Ο Τραμπ εξέλαβε αυτή τη στάση σχεδόν ως έλλειψη προσωπικής στήριξης. Έτσι, σε συνέντευξή του στην Corriere della Sera, όχι μόνο παραπονέθηκε ότι «η Ιταλία δεν στάθηκε» στο πλευρό των ΗΠΑ όταν τη χρειάστηκαν, αλλά άφησε ανοιχτό και το ενδεχόμενο μείωσης των Αμερικανών στρατιωτών που βρίσκονται σε ιταλικές βάσεις.

Κατάρρευση εμπιστοσύνης

Στην πραγματικότητα δηλαδή, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βλέπουν έναν Αμερικανό πρόεδρο να συνδέει τόσο ανοιχτά την αμερικανική στρατιωτική προστασία με την πολιτική στάση που κρατά κάθε χώρα απέναντι στις επιλογές της Ουάσιγκτον. Και αυτό αλλάζει συνολικά τη φιλοσοφία πάνω στην οποία οικοδομήθηκε το ΝΑΤΟ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Για δεκαετίες, η αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη θεωρούνταν σταθερός παράγοντας ασφαλείας, ανεξάρτητος από τις πολιτικές εντάσεις ανάμεσα στις κυβερνήσεις. Τώρα όμως ο Τραμπ δείχνει να αντιμετωπίζει στρατεύματα, βάσεις και πυραυλικά συστήματα σαν διαπραγματευτικά χαρτιά. Το ζήτημα μάλιστα δεν αφορά μόνο το προσωπικό. Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται τις τελευταίες εβδομάδες σε αμερικανικά και ευρωπαϊκά μέσα, εξετάζεται ακόμα και περιορισμός ή «πάγωμα» της ανάπτυξης αμερικανικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς στη Γερμανία, οι οποίοι θεωρούνταν κρίσιμο μέρος της νατοϊκής αποτροπής απέναντι στη Ρωσία.

Όλα αυτά προκαλούν έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Όχι μόνο γιατί μειώνεται ενδεχομένως η αμερικανική στρατιωτική παρουσία, αλλά κυρίως γιατί καταρρέει σταδιακά η αίσθηση προβλεψιμότητας που χαρακτήριζε τη σχέση Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Οι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται πλέον ότι η αμερικανική προστασία μπορεί να εξαρτάται από προσωπικές σχέσεις, πολιτικές συγκρούσεις ή ακόμα και από το κατά πόσο ένας ηγέτης θεωρείται «αρκετά πειθαρχημένος» απέναντι στις επιθυμίες του Λευκού Οίκου.

Κάπως έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι η συζήτηση περί «στρατηγικής αυτονομίας» της Ευρώπης επιστρέφει όλο και πιο έντονα. Γιατί ανεξάρτητα από το πόσο ισχυρό παραμένει στρατιωτικά το ΝΑΤΟ, η πραγματική συνοχή μιας συμμαχίας βασίζεται στην πολιτική εμπιστοσύνη. Και αυτή ακριβώς την εμπιστοσύνη μοιάζει να διαβρώνει σήμερα ο ίδιος ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Διαβάστε επίσης:

Νέο τελεσίγραφο Ιράν για Ορμούζ: «Δεν θα περνάνε πλοία από χώρες που συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις»

Χανταϊός: Σε διαδικασία εκκένωσης το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius – Αποβιβάζονται ανά εθνικότητα οι επιβάτες

Κατάρ: Πλοίο χτυπήθηκε από βλήμα αγνώστου προελεύσεως (Photo)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.