Η εικόνα είναι σχεδόν κινηματογραφική: ένα οπλισμένο θαλάσσιο drone, στρατιωτικής χρήσης, καταλήγει σε σπηλιά της Λευκάδας και εντοπίζεται όχι από κάποιο υπερσύγχρονο σύστημα επιτήρησης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά από ψαράδες. Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς βρέθηκε ένα τέτοιο drone σε μια σπηλιά της Λευκάδας, αλλά πώς κατάφερε να φτάσει εκεί χωρίς να εντοπιστεί νωρίτερα.

Η υπόθεση του μυστηριώδους μη επανδρωμένου σκάφους που εντοπίστηκε κοντά στο Δουκάτο δεν είναι ένα «περίεργο περιστατικό». Είναι πιθανότατα η πρώτη ορατή ένδειξη ότι ο πόλεμος των θαλάσσιων drones που γεννήθηκε στη Μαύρη Θάλασσα έχει ήδη περάσει στη Μεσόγειο, χωρίς ίσως να το έχουμε πάρει «χαμπάρι».

Οι ελληνικές αρχές απέφυγαν επισήμως να επιβεβαιώσουν επισήμως την προέλευση του drone. Όμως σχεδόν όλες οι συγκλίνουσες πληροφορίες, καθώς και η μορφολογία του σκάφους, οδηγούν σε ένα συμπέρασμα: πρόκειται πιθανότατα για ουκρανικής κατασκευής USV (Unmanned Surface Vehicle), τύπου MAGURA V3 ή V5. 

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, το drone πυροκροτητές και σημαντική ποσότητα εκρηκτικών, με πιθανότερο ενδεχόμενο να ήταν διαμορφωμένο για αποστολή αυτοκτονίας (“kamikaze strike”) εναντίον πλοίου. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο όμως δεν είναι το ίδιο το drone. Είναι η διαδρομή του.

Πώς πέρασε απαρατήρητο;

Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια τη φύση των συστημάτων του. Τα ουκρανικά MAGURA θεωρούνται σήμερα από τα πιο εξελιγμένα θαλάσσια drones στον κόσμο. Είναι μικρά, εξαιρετικά χαμηλά πάνω στο νερό και δύσκολα ανιχνεύσιμα από συμβατικά ναυτικά ραντάρ. Η χαμηλή διατομή ραντάρ, η χρήση σύνθετων υλικών και το μικρό ίχνος τους στη θάλασσα τα κάνουν να μοιάζουν περισσότερο με επιπλέον «θόρυβο» στο θαλάσσιο περιβάλλον (κάτι σαν φουσκωτό) παρά με στρατιωτική απειλή.

Και εδώ εμφανίζεται ένα κρίσιμο επιχειρησιακό πρόβλημα: η Ελλάδα — όπως και οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες — δεν είχε σχεδιάσει την επιτήρηση των θαλασσών της απέναντι σε τέτοιου τύπου απειλές, ή έστω παρουσία χωρίς απειλής για την ίδια.

Η ελληνική θαλάσσια επιτήρηση είναι δομημένη κυρίως γύρω από τις μεταναστευτικές ροές, το λαθρεμπόριο, και βέβαια την τουρκική δραστηριότητα στο Αιγαίο.

Το γεγονός ότι το drone εντοπίστηκε στο Ιόνιο έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία. Σε αντίθεση με το Αιγαίο ή την Ανατολική Μεσόγειο, το Ιόνιο διαθέτει αισθητά χαμηλότερη στρατιωτική επιτήρηση και μικρότερη πυκνότητα αισθητήρων και ISR μέσων (Intelligence, Surveillance and Reconnaissance). Αυτό δημιουργεί πραγματικά επιχειρησιακά κενά.

Πολλοί αναλυτές θεωρούν πλέον πιθανό ότι το drone έχασε επικοινωνία ή παρουσίασε βλάβη και παρασύρθηκε από τα θαλάσσια ρεύματα προς τις ακτές της Λευκάδας. Το γεγονός ότι βρέθηκε παγιδευμένο σε σπηλιά στο Δουκάτο — μια περιοχή με έντονα ρεύματα και βραχώδεις σχηματισμούς — ενισχύει αυτό το σενάριο. 

Ποιος ήταν ο πιθανός στόχος;

Κι εδώ αρχίζει το πραγματικά γεωπολιτικό κομμάτι της υπόθεσης. Οι περισσότερες ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι το drone δεν είχε στόχο την Ελλάδα. Αντίθετα, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι το USV κατευθυνόταν εναντίον ρωσικών ή ρωσικών συμφερόντων εμπορικών πλοίων και κυρίως δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με τη λεγόμενη «shadow fleet» — τον σκιώδη στόλο που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου παρακάμπτοντας κυρώσεις. 

Η Ουκρανία έχει ήδη επεκτείνει τις επιχειρήσεις της πέρα από τη Μαύρη Θάλασσα, πλήττοντας ενεργειακές υποδομές, λιμάνια και δεξαμενόπλοια που σχετίζονται με τις ρωσικές εξαγωγές. Οι πρόσφατες επιθέσεις σε ρωσικές εγκαταστάσεις στη Βαλτική, αλλά και η εμφάνιση ουκρανικών drones σε εναέριο χώρο κρατών του NATO, δείχνουν ότι η γεωγραφία του πολέμου διευρύνεται. 

Και εδώ η θέση της Λευκάδας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το Ιόνιο βρίσκεται πάνω σε κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους που συνδέουν τη Μεσόγειο με την Αδριατική, τη Διώρυγα του Σουέζ και τις ροές ενεργειακών μεταφορών. 

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του MAGURA

Αν το drone είναι πράγματι MAGURA V3/V5, τότε μιλάμε για ένα σύστημα που έχει αλλάξει τη σύγχρονη ναυτική μάχη. Τα βασικά χαρακτηριστικά που αποδίδονται στην πλατφόρμα περιλαμβάνουν: μήκος περίπου 5,5 μέτρων, συνολικό βάρος κάτω του ενός τόνου, ωφέλιμο φορτίο έως 320 κιλά, επιχειρησιακή εμβέλεια έως 800 χιλιόμετρα, αυτονομία περίπου 60 ωρών, μέγιστη ταχύτητα έως 78 χλμ/ώρα, δορυφορική επικοινωνία, GPS/GNSS και αδρανειακή πλοήγηση, δυνατότητα μετάδοσης πολλαπλών HD video streams, κρυπτογράφηση 256-bit, και ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες και νυχτερινή όραση. 

Ορισμένες εκδόσεις του έχουν ήδη εμφανιστεί με αντιαεροπορικούς πυραύλους, πολυβόλα, ακόμη και δυνατότητα εμπλοκής ελικοπτέρων και αεροσκαφών, στοιχεία που όμως δεν φαίνεται να είχε το «μαύρο drone” της Λευκάδας.

Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι το κόστος τους. Ένα MAGURA κοστίζει μερικές εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια — ασύγκριτα λιγότερο από έναν αντιπλοϊκό πύραυλο ή μια φρεγάτα που καλείται να το αντιμετωπίσει.

Το άβολο ερώτημα για την ελληνική άμυνα…

Η πιο ανησυχητική διάσταση της υπόθεσης για τη χώρα μας, ίσως δεν είναι ότι βρέθηκε ένα θαλάσσιο drone στη Λευκάδα, αλλά ότι βρέθηκε μόνο επειδή το εντόπισαν τυχαία ψαράδες… Και κάπου εκεί αρχίζει ένα εξαιρετικά άβολο ερώτημα για το ελληνικό σύστημα άμυνας: Πώς είναι δυνατόν μια χώρα που εδώ και δεκαετίες δηλώνει ότι βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς επιφυλακής λόγω της τουρκικής απειλής, να μην εντοπίζει ένα μη επανδρωμένο σκάφος γεμάτο εκρηκτικά που διασχίζει τη Μεσόγειο (ενδεχομένως περνώντας και από το Αιγαίο) και φτάνει μέχρι το Ιόνιο;

Για χρόνια, η Ελλάδα επένδυσε πολιτικά και επικοινωνιακά στην εικόνα μιας από τις πιο «επιτηρούμενες» θαλάσσιες περιοχές στον κόσμο. Ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας παρέχει κάθε είδους, – ρητορική όπως αποδεικνύεται – διαβεβαίωση προς τούτο. Το Αιγαίο παρουσιάζεται ως ένας χώρος συνεχούς ελέγχου, με πολεμικά πλοία, ραντάρ, αεροσκάφη επιτήρησης, συστήματα ISR, συμμαχικές υποδομές και διαρκή readiness απέναντι στην Τουρκία. Και όμως, ένα μικρό αυτόνομο θαλάσσιο όπλο κατάφερε — αν πράγματι διέσχισε μεγάλο μέρος της Μεσογείου — να φτάσει μέχρι ελληνικά ύδατα χωρίς καμία δημόσια ένδειξη έγκαιρου εντοπισμού.

Αυτό δεν είναι απλώς ένα «κενό ασφαλείας». Είναι πιθανότατα η απόδειξη ότι η ελληνική αμυντική αρχιτεκτονική παραμένει δομημένη πάνω σε απειλές του παρελθόντος. Το Πολεμικό Ναυτικό και συνολικά το σύστημα επιτήρησης έχουν σχεδιαστεί κυρίως για συμβατικές ναυτικές μονάδες, αεροπορικές παραβιάσεις, υποβρύχια, και την κλασική ελληνοτουρκική αντιπαράθεση. Δηλαδή όχι για ένα νέο περιβάλλον ασύμμετρου πολέμου, όπου μικρά, φθηνά, αυτόνομα drones μπορούν να κινούνται σχεδόν αόρατα, με χαμηλό ίχνος ραντάρ και ελάχιστη θερμική υπογραφή.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η υπόθεση της Λευκάδας δείχνει κάτι ακόμη βαθύτερο: πως η πραγματική επιτήρηση του ελληνικού θαλάσσιου χώρου ίσως είναι πολύ πιο αποσπασματική απ’ όσο παρουσιάζεται δημόσια. Και παρά τις συνεχείς εξαγγελίες περί «εκσυγχρονισμού», η Ελλάδα παραμένει πίσω ακριβώς σε αυτόν τον τομέα: στον πόλεμο των drones και της αυτόνομης επιτήρησης.

Τα τελευταία χρόνια, το Υπουργείο Άμυνας έχει επενδύσει πολιτικά σε ακριβά εξοπλιστικά προγράμματα υψηλού συμβολισμού — φρεγάτες, Rafale, F-35 — τα οποία ασφαλώς έχουν στρατηγική αξία. Όμως η υπόθεση της Λευκάδας αποκαλύπτει ότι το μεγάλο κενό ίσως βρίσκεται αλλού: στην καθημερινή επιτήρηση χαμηλής έντασης και στις νέες μορφές ασύμμετρης απειλής.

Με άλλα λόγια, η Ελλάδα μπορεί να προετοιμάζεται για μια κλασική σύγκρουση κρατών, ενώ ο πόλεμος αλλάζει ήδη μορφή. Γιατί εάν ένα drone κατάφερε να φτάσει μέχρι τη Λευκάδα χωρίς να εντοπιστεί, τότε το ερώτημα δεν είναι μόνο τι συνέβη τώρα. Η κυβέρνηση και το Υπουργείο Άμυνας επιχειρούν ήδη να υποβαθμίσουν το περιστατικό ως «μεμονωμένο». Όμως στον σύγχρονο πόλεμο, τα μεμονωμένα περιστατικά είναι συχνά οι πρώτες προειδοποιήσεις μιας νέας πραγματικότητας. Και σε αυτό δεν είναι λογικό να αναλαμβάνουν οι ψαράδες.

Διαβάστε επίσης

Η ακατανόητη δήλωση του Δένδια για τη Λευκάδα και τα… διεθνή ύδατα

Στέφανος Γκίκας για drone στη Λευκάδα: Πιθανόν από ουκρανική επιχείρηση κατά «σκιώδους» ρωσικού στόλου

Λευκάδα: Οι 4 πιθανοί στόχοι του θαλάσσιου drone – Στο «μικροσκόπιο» το λογισμικό του

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.