Είναι αυτές που εξαρχής γνωρίζουμε ως road movies, αγαπήθηκαν ιδιαιτέρως στις εκδοχές του Βέντερς ( οι οποίες αποτέλεσαν σχεδόν αρχετυπικές κατασκευές ) και ουσιαστικά  σημαίνουν περιπλάνηση. Σινεμά στο οποίο οι ήρωές του δεν αναζητούν κάτι, παρά μόνον τους εαυτούς τους. Και μόνος στόχος τους είναι η κατάκτηση της αυτογνωσίας, σε συνδυασμό με μια ανέμελη  ματιά της ζωής. Έτσι, το ντοκιμαντέρ της Νικολέτας Παράσχη«Ιερά οδός», διαθέτοντας μια «εσωτερική μυθοπλασία» θα μπορούσε να λογιστεί ως μια αξιοπρόσεκτη εγχώρια road movie. Πιο κλασικό στο είδος του, το τσέχικης καταγωγής, γυρισμένο στην Ιταλία, «Τροχόσπιτο» (το προδίδει και ο τίτλος), το οποίο δοκιμάζει τους πρωταγωνιστές του σε μία κινηματογραφική «άσκηση σωμάτων».

Μια κάμερα που δεν στήνει έναν κόσμο μπροστά της 

Τίτλος ταινίας: «Ιερά οδός, 21 χλμ.»

Σύνοψη: Ένα ντοκιμαντέρ στο οποίο η σκηνοθέτης  διασχίζει τον δρόμο που ενώνει τον Κεραμεικό με την Ελευσίνα και που στο εσωτερικό του…κουβαλάει ακόμη πολλά από τα μυστήρια του παρελθόντος, αλλά και του παρόντος

Σκηνοθεσία: Νικολέτα Παράσχη

Μια πρωτοεμφανιζόμενη σκηνοθέτης, η Νικολέτα Παράσχη, επιλέγει να εισέλθει στην  κινηματογραφική δημιουργία από την πόρτα του ντοκιμαντέρ και καταφέρνει να καταθέσει ιδιαιτέρως αξιόπιστα διαπιστευτήρια. Εκείνο που θα μπορούσε να μας ενθουσιάσει, είναι πως αναμειγνύει δύο είδη (το ντοκιμαντέρ και τη road movie) χωρίς να προδώσει ή να υπερσκελίσει το ένα το άλλο. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά μια ταινία τεκμηρίωσης, επιτέλους, θα λέγαμε, συναντούμε μια κάμερα η οποία δεν στήνει έναν κόσμο μπροστά της, για να τον κινηματογραφήσει, αλλά ανακαλύπτει τον κόσμο, αυτόν που δεν μπορεί να διακρίνει ο κοινός οφθαλμός. Αυτή είναι και η πεμπτουσία του είδους, την ώρα που οι περισσότερες σχετικές κατασκευές σκηνοθετούν ολοένα και περισσότερο την πραγματικότητα, αντί να αντλούν τους πάμπολλους χυμούς της. Εντέλει, γίνονται ταινίες in vitro και όχι in vivo, όπως απαιτεί το ντοκιμαντέρ. Είναι πολλές οι φορές, που οι εικόνες ενός ντοκιμαντέρ ακολουθούν μια κακώς εννοούμενη δραματουργία, ενώ αυτήν την παραδίδει, με πολλή μεγαλύτερη φαντασία, ο ίδιος ο κόσμος που μας περιβάλλει. Από ‘κει και πέρα, η δουλειά του σκηνοθέτη είναι να οργανώσει όλο αυτό το σκόρπιο -και πολλές φορές θαμμένο- υλικό και να του δώσει σχήμα, μορφή και ερμηνεία, με το μοντάζ.

Αυτή είναι εν συνόψει η μεθοδολογία της Νικολέτας Παράσχη και για τον λόγο τούτο καταφέρνει στο οδοιπορικό της να παρακάμψει την εύκολη διαδρομή της Ιεράς οδού και να ανακαλύψει πολύ ενδιαφέροντες στενούς, άγνωστους δρόμους. Η Ιερά οδός ( η πρώτη ουσιαστικά «εθνική οδός» της αρχαιότητας)  συνέδεε -και συνδέει- τον Κεραμεικό με την Ελευσίνα των μυστηρίων της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Ακόμη και τραγούδι του Χατζηδάκι περιγράφει τη διαδρομή από το ιερό στο χυδαίο, όπως το εκφράζει ένα κακέκτυπο σύγχρονου πολιτισμού: μάντρες, λαμαρίνες, βιοτεχνίες, νταλίκες, σιδηρικά, «λίθοι, πλίνθοι, κέραμοι, ατάκτως ερριμμένα». Έχει βαδίσει στα ίδια χώματα, στο παρελθόν, με την κάμερά του και την «Αγέλαστο πέτρα», ο Κουτσαφτής και τώρα τον ίδιο δρόμο κατηφορίζει και η Παράσχη, πάνω στην ίδια αντίθεση και αντιδιαστολή κτίζει.

Η σκηνοθέτης, για να πετύχει τούτη τη δική της ανασκαφή, στους ίδιους χώρους, διαθέτει ένα σκαπτικό εργαλείο, το οποίο γνωρίζει να το χρησιμοποιεί, την κάμερά της. Καταφέρνει και ξεκλέβει ματιές, εκεί που κανείς δεν κοιτάει, εκεί όπου όλοι προσπερνούν αδιάφοροι. Αρκούν τα αντικείμενα, οι επιγραφές και τα πρόσωπα των ανθρώπων για να μιλήσουν. Η ταινία δεν φορτώνεται με άχρηστο και καταχρηστικό λόγο, τη διακρίνουν σποραδικές και χαρακτηριστικές ατάκες, οι οποίες απλώς συνδέουν όλα αυτά τα αντιφατικά και αντίθετα. Το αρχαίο κάλλος απέναντι στη σύγχρονη κακογουστιά. Και όμως… Η «Ιερά οδός» ανακαλύπτει πως ακόμη και στο εσωτερικό της αισθητικής χυδαιότητας κρύβονται ψήγματα και μνήμες σύνδεσης με ό,τι άλλο διάβηκε τον ίδιο δρόμο. Η ανάσταση της γης, στα μυστήρια του τότε, η Ανάσταση του Κυρίου σήμερα.

Μνήμες ιερότητας του δρόμου βρίσκονται όχι μόνον στα σημεία έκθεσης των αρχαίων ευρημάτων, μα και στην μοναδικά αγιογραφημένη μονή Δαφνίου, σ’ ένα ταπεινό εκκλησάκι, σε μια επιγραφή «Αγίας Άννης», πάνω σε μια λαμαρίνα. Στίγμα πολιτισμού δίνει από τη μια πλευρά της οδού η Ταινιοθήκη της Ελλάδας (όπου παρεμπιπτόντως προβάλλεται η ταινία), με το νυχτερινό κέντρο «Ιερά οδός» να καταπίνει τον πολιτισμό, στην απέναντι πλευρά. Παρ’ όλα αυτά, είναι ζευγάρι, ένα από τα πολλά ανάλογα, τα οποία ανακαλύπτει η Παράσχη. Έχοντας συλλέξει, σαν τους αρχαιολόγους, πετραδάκι πετραδάκι το υλικό της, το συνθέτει στο μοντάζ, φτάνει στη βιομηχανική περιοχή των καμινάδων και παραλληλίζει τους καπνούς τους με αυτούς των αρχαίων μυστικιστικών τελετών. Η αντιπαραβολή δημιουργεί μια ιδιότυπη ποίηση. Και μόνον που ο δρόμος κουβαλάει το ίδιο ανθρώπινο φορτίο για αιώνες, είτε με τη μορφή ιεράς πομπής είτε αυτοκινητοπομπής, η συνέχεια, σχεδόν με μεταφυσικό τρόπο, διατηρείται αδιάσπαστη. Είναι κρίμα, διότι μέσα σε τούτην την πληρότητα το τελικό πλάνο περισσεύει.

Αξιολόγηση: ***

Ένα ταξίδι μύησης

Τίτλος ταινίας: «Το τροχόσπιτο» («Caravan»)

Σύνοψη: Η Έστερ  κλέβει ένα τροχόσπιτο και ξεκινάει μια περιπλάνηση, τον αυτιστικό γιο της, στη νότιο Ιταλία. Στο δρόμο συναντούν μια «συνάδελφο», περιπλανώμενη, και όλοι μαζί συνεχίζουν το ταξίδι, που αποκτά χαρακτήρα μύησης, σε μια άλλη, ανανεωμένη ζωή.

Σκηνοθεσία: Σουζάνα Κιρχνέροβα

Παίζουν: Άνια Γκεϊσλέροβα, Ντέιβιντ Βοντσεστρίλ, Τζουλιάνα Μπρουτόβσκα

Ένα κλεμμένο κάραβαν («Τροχόσπιτο», ο ελληνικός τίτλος ) γίνεται  το βασικό όχημα, στην πορεία μύησης του μικρού Νταβίντ, με διανοητικά προβλήματα, κάτι που κεντρίζει εξαρχής το ενδιαφέρον του θεατή. Οδηγός του -ποιος άλλος; – η μητέρα του. Συνοδηγός μια περιπλανώμενη γυναίκα, την οποία συναντούν στον δρόμο και την παίρνουν μαζί τους, ώστε να κλείσει ένα τρίγωνο, διαφορετικών αντιλήψεων, διαφορετικών δυνατοτήτων, αλλά με κοινό κέντρο, τον δρόμο. Ο μικρός Νταβίντ, ερμηνεύοντας τον εαυτό του, είναι ένα παιδί στην εφηβεία, με τα αντιληπτικά του προβλήματα να μην σκιάζουν τις σωματικές εκδηλώσεις των επιθυμιών του. Είναι ο καιρός που ανακαλύπτει το σώμα του, αλλά με τον τρόπο του βοηθάει και τις δύο συνταξιδιώτισσές του να πράξουν το ίδιο. Κι ενώ φαντάζει ο πλέον αδύναμος κρίκος της περιπλάνησης, στην πραγματικότητα είναι η πυξίδα της. Μοιάζει να κάθεται στο τιμόνι του κάραβαν, να ανοίγεται στον καινούριο κόσμο και να συστήνει τη διαδρομή του στις δύο γυναίκες.

Όλη τούτη η πορεία, αποτελεί μια άσκηση ελευθερίας κι ένα οδοιπορικό γνωριμίας των πρωταγωνιστών με το ίδιο τους το σώμα. Ο εγκλωβισμός των γυναικών, σε δεδομένα πρότυπα ζωής, τις οδηγεί στην έκρηξη της κλοπής και της φυγής, μακριά από ό,τι τις καταδιώκει. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για φαντάσματα, καλά κρυμμένα στο εσωτερικό των γυναικών, αλλά και την πίεση ενός ανδροκεντρικού κόσμου. Από την άλλη, ο Νταβίντ δεν χάνει ευκαιρία να μεταβολίσει την καθημερινότητά του σε πράξη ερωτισμού, στην οποία δεν ντρέπεται να συμπεριλάβει τη μητέρα του και τη φίλη της. Όχι, δεν πρόκειται για κάτι σκανδαλώδες, αλλά για κινήσεις και πράξεις αυθόρμητου ερωτισμού. Ένα μπάνιο κάτω από το ντους, ένας κοινός ύπνος, ένας άδολος χαριεντισμός, μια πάλη σ’ έναν καβγά.  Η τσέχικης καταγωγής Σούζανα Κιρχνέροβα τα κινηματογραφεί όλα με θάρρος και με διακριτικότητα. Αποδεικνύεται διεισδυτική, δίχως να γίνει προσβλητική και αδιάκριτη. Δύσκολη υπόθεση για έναν κινηματογραφιστή. Η Κιρχνέροβα επιλέγει νευρώδη και αλληλοσυγκρουόμενα κοντινά πλάνα, για την εξυπηρέτηση του σκοπού της, καθρεφτίζει πάνω στα πρόσωπα, όσα τα σώματα νιώθουν.  

Κάθε ενασχόληση των δύο γυναικών, ακόμη και οι φαινομενικά αδιάφορες, κουβαλούν μια σωματική προσπάθεια, μια εσωτερική ένταση, διαφορετικής προέλευσης. Κάποτε ερωτικής, εκ των πραγμάτων χειρωνακτικής-εργασιακής ( πώς αλλιώς θα βγει το μεροκάματο;), επικοινωνίας μέσω της τέχνης και του χορού, απόλαυσης της φύσης και του ήλιου. Με καταλύτη τη γυναίκα, την οποία παραλαμβάνουν στον δρόμο, η σχέση της μητέρας με τον ιδιαιτέρων δυνατοτήτων γιο (το αποδεικνύει και με την κινηματογραφική του ερμηνεία) αποκτάει την τελική, πλέον εύσχημη, μορφή της, στο πρόσωπο της τρυφερότητας. Ο καινούριος μαγικός κόσμος, το επόμενο ταξίδι τους, δεν θα πραγματοποιηθεί με ένα τυπικό όχημα, όπως το τροχόσπιτο, αλλά με την ίδια την αγάπη και την κατανόηση, που έχουν αναπτύξει ο ένας για τον άλλον. Αυτό προδίδει το τελικό πλάνο, μιας δημιουργίας που δεν υπόσχεται πρωτοτυπία, αλλά συνέπεια στο αφηγηματικό ταξίδι.

Αξιολόγηση: **1/2

Διαβάστε επίσης:

«The Odyssey»: Διπλός ρόλος για τη Lupita Nyong’o στην επική ταινία του Christopher Nolan (photos/videos)

Oscars: Ο Conan O’Brien θα είναι και το 2027 παρουσιαστής της τελετής απονομής των βραβείων (videos)

Η ζωή του θρυλικού Ian Wright γίνεται ταινία με την υπογραφή του Stormzy

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.