Με το στεγαστικό να εξελίσσεται σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για χιλιάδες νέα νοικοκυριά, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει μπροστά το μοντέλο της κοινωνικής αντιπαροχής, επιστρατεύοντας αυτή τη φορά αδρανή ακίνητα του Δημοσίου και της αυτοδιοίκησης αλλά και ιδιώτες κατασκευαστές.

Η κοινή υπουργική απόφαση που εκδόθηκε ενεργοποιεί επί της ουσίας το νέο πλαίσιο κοινωνικής στέγασης, το οποίο προβλέπει συνεργασίες κράτους και αγοράς για την κατασκευή ή ανακαίνιση κατοικιών που θα διατίθενται με χαμηλό ενοίκιο σε νέους, οικογένειες, πολύτεκνους, μονογονεϊκά νοικοκυριά και άτομα με αναπηρία.

Το σχέδιο παρουσιάζεται ως μία προσπάθεια αξιοποίησης «ακινήτων-φαντασμάτων» που παραμένουν για χρόνια ανεκμετάλλευτα. Ωστόσο, πίσω από την κοινωνική στόχευση βρίσκεται και ένα μοντέλο με έντονο επενδυτικό αποτύπωμα, καθώς οι ιδιώτες που θα αναλαμβάνουν τα έργα θα αποκτούν μέρος της κυριότητας ή δικαιώματα εκμετάλλευσης για δεκαετίες.

Με απλά λόγια, το Δημόσιο δίνει γη ή ακίνητα, ο ανάδοχος βάζει τα κεφάλαια για κατασκευή ή ανακαίνιση και στη συνέχεια αποκτά εμπορική αξιοποίηση μέρους του project. Το κράτος κρατά τουλάχιστον το 30% των κατοικιών για κοινωνική πολιτική, ενώ τα υπόλοιπα διαμερίσματα μπορούν να διοχετεύονται στην αγορά είτε προς πώληση είτε προς εκμετάλλευση.

Πρόκειται ουσιαστικά για μία σύγχρονη εκδοχή της αντιπαροχής, προσαρμοσμένη στις σημερινές στεγαστικές πιέσεις αλλά και στη δυσκολία του Δημοσίου να χρηματοδοτήσει μόνο του μεγάλα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με αυτόν τον τρόπο θα αυξηθεί το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα και θα δημιουργηθούν νέες κατοικίες με χαμηλότερο κόστος πρόσβασης. Το ερώτημα, πάντως, είναι κατά πόσο το μοντέλο μπορεί να παράξει επαρκή αριθμό πραγματικά προσιτών κατοικιών σε μια αγορά όπου οι τιμές πώλησης και τα ενοίκια κινούνται σταθερά ανοδικά.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η πρόβλεψη για μοντέλο «rent to own». Οι δικαιούχοι θα έχουν τη δυνατότητα, έπειτα από δέκα χρόνια μίσθωσης, να προχωρούν σε εξαγορά της κατοικίας τους. Η ρύθμιση επιχειρεί να δώσει πιο μόνιμο χαρακτήρα στη στεγαστική πολιτική, αν και μένει να φανεί ποιο θα είναι τελικά το κόστος εξαγοράς και πόσοι θα μπορούν πραγματικά να το υποστηρίξουν οικονομικά.

Οι συμβάσεις που θα υπογράφονται χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες: από τη μία έργα κατασκευής ή ανακαίνισης και από την άλλη έργα που θα συνοδεύονται και από μακροχρόνια διαχείριση των κατοικιών από τον ιδιώτη ανάδοχο.

Στη δεύτερη περίπτωση, ο ιδιώτης δεν θα περιορίζεται μόνο στην ανάπτυξη του ακινήτου αλλά θα αναλαμβάνει ουσιαστικά και τη λειτουργία του συγκροτήματος για λογαριασμό του Δημοσίου: μισθώσεις, είσπραξη ενοικίων, συντήρηση και διαχείριση κοινοχρήστων.

Και μάλιστα για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς η διάρκεια των συμβάσεων διαχείρισης μπορεί να φτάνει ακόμη και τα 50 χρόνια μετά την ολοκλήρωση του έργου. Πρόκειται για πρόβλεψη που αναμένεται να προκαλέσει συζήτηση, καθώς ανοίγει τον δρόμο για μακροχρόνια παρουσία ιδιωτών στη διαχείριση κοινωνικής κατοικίας.

Στο τεχνικό σκέλος, η απόφαση προβλέπει αυστηρές προδιαγραφές για τα νέα κτίρια. Τα ακίνητα θα πρέπει να διαθέτουν υψηλή ενεργειακή απόδοση, προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία, σύγχρονα μέτρα πυρασφάλειας και αντοχή απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Τα κτίρια θα πρέπει να είναι σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης, κάτι που αυξάνει μεν το αρχικό κόστος κατασκευής αλλά θεωρείται κρίσιμο για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών τα επόμενα χρόνια.

Την εποπτεία του προγράμματος αναλαμβάνει η γενική γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, μέσω ειδικού Μητρώου Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής όπου θα καταγράφεται η πορεία κάθε έργου.

Το μεγάλο στοίχημα, πάντως, παραμένει αν το νέο μοντέλο θα μπορέσει να λειτουργήσει ως πραγματικό αντίβαρο στη στεγαστική κρίση ή αν τελικά θα εξελιχθεί σε ακόμη ένα περιορισμένης κλίμακας πρόγραμμα που δύσκολα θα αλλάξει την εικόνα της αγοράς ακινήτων, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου η πίεση στα ενοίκια συνεχίζει να εντείνεται.

Διαβάστε επίσης

Φορολογικό «ξεσκόνισμα» μέχρι και για διακοπές σε όσους σηκώνουν  «αντάρτικο» στα τεκμήρια

Ανείσπρακτα ενοίκια: 4500 ιδιοκτήτες έχασαν 15 εκατ. ευρώ και… απολογούνται στην εφορία

Airbnb στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ με σαρωτικούς ελέγχους και βαριά πρόστιμα για χιλιάδες ιδιοκτήτες

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.