Η εμφάνιση του νέου κομματικού φορέα του Αλέξη Τσίπρα, υπό τον τίτλο «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» και το ακρωνύμιο ΕΛ.Α.Σ., παρουσιάστηκε ως ακόμα κάτι «νέο», ως μια υποτιθέμενη τομή στο σημερινό πολιτικό σκηνικό. Όμως, πίσω από το αμπαλάρισμα του marketing, τα μεγάλα λόγια περί «νέου πατριωτισμού», «δικαιοσύνης», «ισχυρής Ελλάδας» και «ανασυγκρότησης των θεσμών», αποκαλύπτεται κάτι πολύ γνώριμο, μία ακόμη προσπάθεια αναμόρφωσης του πολιτικού σκηνικού, ώστε να εξασφαλιστεί η αναγκαία για το σύστημα εναλλακτική διαχείριση της ίδιας αντιλαϊκής πολιτικής.

ΕΛ.Α.Σ., όπως «Ελληνική Αστυνομία»…

Ακόμη και η επιλογή του ονόματος μόνο αθώα δεν είναι. Δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητο ότι η ίδια η φυσιογνωμία, η στελέχωση και το πολιτικό μήνυμα της ΕΛ.Α.Σ. παραπέμπουν περισσότερο σε έναν μηχανισμό «νόμου και τάξης» του συστήματος, όπως είναι η «ΕΛ.ΑΣ.», κατά κόσμον «Ελληνική Αστυνομία», παρά σε δύναμη αντισυμβατική και ανατρεπτική. Μόνο ειρωνεία μπορεί να προκαλέσει το γεγονός ότι επιχειρείται η αξιοποίηση ενός ιστορικά φορτισμένου ονόματος, την ώρα που στο επιτελείο της νέας αυτής κατασκευής βρίσκονται πρόσωπα που έχουν διακριθεί για τη συστηματική πολεμική απέναντι στην ιστορική παρακαταθήκη του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, για την αναπαραγωγή θεωριών «ίσων αποστάσεων» και για τη συμβολή σε έναν ιστορικό αναθεωρητισμό, που εδώ και χρόνια επιχειρεί να ξεπλύνει τους μηχανισμούς της αντίδρασης, ακόμα και τα Τάγματα Ασφαλείας. Άλλωστε, δεν είναι τυχαία η παρουσία προσώπων, όπως ο Ν. Μαραντζίδης, γνωστός για τις δημόσιες τοποθετήσεις και παρεμβάσεις του γύρω από την ιστορία του εργατικού-λαϊκού κινήματος. Την ίδια ώρα που επιχειρείται μια σημειολογική καπηλεία της Αντίστασης, αξιοποιούνται πρόσωπα που πολιτικά και ιδεολογικά βρέθηκαν απέναντι σε αυτήν ακριβώς την ιστορική κληρονομιά. Κι αυτό λέει πολλά για τον πραγματικό χαρακτήρα του εγχειρήματος…

Ο ορισμός της «ξύλινης γλώσσας»

Βεβαίως, όλα αυτά παρουσιάζονται μέσα από το γνώριμο περίβλημα μιας «νέας πολιτικής γλώσσας», μιας δήθεν υπέρβασης των παλιών διαχωρισμών. Είναι οι ίδιοι, όμως, που επί χρόνια κατηγορούν το ΚΚΕ για «ξύλινη γλώσσα», επειδή επιμένει να λέει τα πράγματα με τ’ όνομά τους: τον καπιταλισμό καπιταλισμό, την εκμετάλλευση εκμετάλλευση, τον σοσιαλισμό σοσιαλισμό. Επειδή επιμένει να εξηγεί ότι οι νόμοι της αγοράς, η ανταγωνιστικότητα και η κερδοφορία του κεφαλαίου δεν είναι κάποια αόριστα τεχνικά εργαλεία, αλλά οι πραγματικοί μηχανισμοί που γεννούν φτώχεια, πολέμους, ανισότητες και αδιέξοδα για τους πολλούς.

Ποιοι μιλούν για «ξύλινη γλώσσα»; Εκείνοι που εδώ και πάνω από μία δεκαετία αναμασούν τα ίδια χιλιοειπωμένα κλισέ: «δίκαιη ανάπτυξη», «παραγωγική ανασυγκρότηση», «εκδημοκρατισμός των θεσμών», «κοινωνική συνοχή», «προοδευτική διακυβέρνηση». Τα ίδια ακούγαμε το 2012. Τα ίδια το 2015. Τα ίδια το 2019. Τα ίδια μέχρι σήμερα. Τόσα λεφτά για rebranding έδωσε ο Αλ. Τσίπρας, θα μπορούσε να πέσει και καμιά πιο φρέσκια ιδέα στο τραπέζι. 

Φυσικά, η πράξη έχει μιλήσει ήδη: Μνημόνια, εφαρμοστικοί νόμοι, φοροληστεία, χτύπημα εργασιακών δικαιωμάτων, διεύρυνση της εμπλοκής στους επικίνδυνους σχεδιασμούς ΗΠΑ-ΝΑΤΟ, στρατηγικές συμφωνίες με κράτη-δολοφόνους, που παρουσιάστηκαν ως «γεωπολιτική αναβάθμιση» για τον λαό, ενώ υπηρετούσαν τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Όσα σήμερα εμφανίζονται ως «νέα αρχή» κουβαλούν βαριά, αρνητική -για τον λαό- κληρονομιά. Δεν μπορεί να διαφημίζεται ως ριζοσπαστική εναλλακτική ένα σχέδιο που αποφεύγει να αναφέρει έστω κι έναν αντεργατικό νόμο που θα καταργήσει. Αν και είναι λογικό. Πολλοί απ’ αυτούς τους νόμους φέρουν και τη σφραγίδα προηγούμενων κυβερνητικών θητειών του ίδιου πολιτικού προσωπικού.

Δεν είναι τυχαίο, επίσης, ότι κεντρικός άξονας της νέας αφήγησης είναι «η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς». Το ακούμε ξανά και ξανά: «οι πολίτες δεν εμπιστεύονται το κράτος», «η κοινωνία έχει απομακρυνθεί από τους θεσμούς», «χρειάζεται ανασύνδεση του κράτους» κ.λπ. Αλήθεια, γιατί είναι κακό να είναι ο λαός δύσπιστος απέναντι στους θεσμούς, που λειτουργούν καθημερινά εναντίον των πολλών και υπέρ των λίγων; Να βλέπει ότι η δικαιοσύνη, το κράτος, οι μηχανισμοί εξουσίας, οι κυβερνήσεις και οι ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί, όπως η ΕΕ και το ΝΑΤΟ, υπηρετούν συγκεκριμένα ταξικά συμφέροντα; Γιατί να θεωρείται αρνητικό ότι μεγαλώνουν τα ρήγματα από την έλλειψη εμπιστοσύνης απέναντι σε ένα σύστημα που παράγει ανασφάλεια, ακρίβεια, εργασιακή εξόντωση και πολεμικούς κινδύνους; Η αγωνία για την «αποκατάσταση της εμπιστοσύνης» έχει νόημα μόνο για όσους θέλουν να διασωθεί το ίδιο το σύστημα, να αποκτήσει νέο πολιτικό οξυγόνο, να εξασφαλίσει ξανά λαϊκή συναίνεση. Μόνο για όσους επιδιώκουν να διορθώσουν τη βιτρίνα, χωρίς να πειραχτούν τα θεμέλια. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μια «κακή διαχείριση» του κράτους ούτε μια «κάστα» που παρεκτράπηκε. Το πρόβλημα βρίσκεται στον ίδιο τον χαρακτήρα ενός κράτους, που είναι φτιαγμένο να υπηρετεί την κερδοφορία των επιχειρηματικών ομίλων, το περίφημο «κράτος δικαίου», που δεν είναι ούτε μπορεί να γίνει ποτέ «δίκαιο» κράτος.

Και βεβαίως, μέσα σε αυτή τη γνωστή παράσταση της «νέας αρχής», δε θα μπορούσαν να λείπουν οι μεγαλόστομες διακηρύξεις, αυτές που ακούγονται ωραία σε παρουσιάσεις marketing, που λένε τα πάντα και τίποτα μαζί: «Ζωή με αξιοπρέπεια», «ισχυρή δημοκρατία χωρίς ασυλίες», «ισχυρή οικονομία δίκαιης ανάπτυξης και αξιοπρέπειας», «κοινωνικό κράτος δικαιωμάτων απέναντι στην κερδοσκοπία», «ανθεκτική Ελλάδα σε έναν κόσμο διαρκών κρίσεων», «ψηφιακή δημοκρατία και κυριαρχία». Στην πολιτική, όμως, δεν αρκούν αφηρημένες έννοιες που χωρούν τους πάντες και τα πάντα. Όταν π.χ. λένε «αξιοπρέπεια» πρέπει και να διευκρινίζουν για ποιον και απέναντι σε ποιον. Ή αντίστοιχα, ας σκεφτούμε: Μπορεί να υπάρξει «δίκαιη ανάπτυξη» σε ένα άδικο σύστημα; Μπορεί το καπιταλιστικό κράτος, που υπάρχει για να εξασφαλίζει τα κέρδη και τα στρατηγικά συμφέροντα της άρχουσας τάξης, να γίνει φιλολαϊκό «κοινωνικό κράτος»; «Ισχυρή δημοκρατία» μπορεί να υπάρξει μέσα σε ένα κράτος που λειτουργεί ως εγγυητής των συμφερόντων των επιχειρηματικών ομίλων; Τελικά, πίσω από τα γενικόλογα συνθήματα, επανέρχεται το ίδιο παλιό αφήγημα, που είναι να σωθεί το σύστημα από τις αντιθέσεις του, χωρίς να αμφισβητηθεί ποτέ ο πυρήνας του.

«Αντι-Μητσοτάκης», «αντι-Τσίπρας» ή «αντι-σύστημα»;

Οι πιο παρατηρητικοί, βέβαια, θα διαπιστώσουν σχεδόν τις ίδιες πάνω-κάτω αοριστολογίες και αταξικές γενικότητες και σε άλλα πολιτικά κόμματα, που θέλουν μάλιστα να εμφανιστούν και ως «αντισυστημικά» και είτε έκαναν πρόσφατα το ντεμπούτο τους, όπως το κόμμα Καρυστιανού, ή έχουν στηρίξει την αντιπολιτευτική τους τακτική σε τέτοιου είδους τυχοδιωκτισμούς, όπως το κόμμα Κωνσταντοπούλου. Οι ομοιότητες είναι πολλές, σε τέτοιο σημείο μάλιστα που δυσκολεύεσαι να διαχωρίσεις ποιος λέει τι. Ο ανταγωνισμός για τη διάσωση της υπόληψης του καπιταλιστικού δρόμου ανάπτυξης, που επιλέγει πάντα τα κέρδη και όχι τις ζωές μας, είναι σκληρός. Γι’ αυτό και το νέο εγχείρημα Τσίπρα είναι τόσο θολό, που μοιάζει να απευθύνεται μόνο σε όσους αναζητούν απλώς μία εναλλακτική αποκλειστικά σε επίπεδο προσώπου, εικόνας, ύφους και όχι μία καθαρή, πολιτική αλλαγή, που βεβαίως προϋποθέτει σύγκρουση με το κεφάλαιο και την εξουσία του.

Η πραγματική απάντηση σήμερα βρίσκεται αλλού. Σε μια εποχή που η τεχνολογία, η επιστήμη και οι παραγωγικές δυνατότητες έχουν φτάσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα, γίνεται ακόμη πιο παράλογο εκατομμύρια άνθρωποι να δουλεύουν περισσότερο και να ζουν χειρότερα, να φοβούνται για το αύριο, να στερούνται βασικές ανάγκες, ενώ ο παραγόμενος πλούτος πολλαπλασιάζεται. Η νέα εποχή απαιτεί και νέα κοινωνική προοπτική. Απαιτεί ριζικές ανατροπές στις σχέσεις ιδιοκτησίας και εξουσίας. Απαιτεί σύγκρουση με το πραγματικό εμπόδιο: το κέρδος των λίγων.

Γι’ αυτό και η ενίσχυση του ΚΚΕ δεν είναι «μία ακόμη ψήφος». Είναι συμβολή στην οργάνωση της λαϊκής αντεπίθεσης, στην αποκάλυψη των αυταπατών, στη διεύρυνση των ρηγμάτων απέναντι σε ένα σύστημα που σαπίζει αλλά συνεχίζει να αναζητά νέους διαχειριστές. Είναι επιλογή που δεν περιορίζεται στην κάλπη, αλλά συνδέεται με τους αγώνες, τη συλλογική διεκδίκηση και τη διεκδίκηση μιας πραγματικά άλλης κοινωνίας, όχι μιας καλύτερης διαχείρισης της ίδιας βαρβαρότητας.

*Η Έλενα Μποτζιολή είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ

Διαβάστε επίσης:

Η Ελλάδα της ακρίβειας

Δύσκολες εξισώσεις βάζει στην Ελλάδα η κατάσταση στο Ορμούζ

Σύγκρουση χωρίς όραμα και πρόγραμμα;

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.