Η είδηση από τη Δράμα δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν άλλη μία επανάληψη ενός σεναρίου που η ελληνική κοινωνία παρακολουθεί ξανά και ξανά, λες και πρόκειται για κάποιο μοιραίο φυσικό φαινόμενο και όχι για ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και εγκληματικό μοτίβο. Ο δράστης, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, «τη ζήλευε», «δεν μπορούσε να δεχτεί τον χωρισμό», «δεν άντεχε να τη χάσει».

Αυτή ακριβώς είναι η ουσία του προβλήματος. Δεν πρόκειται για «έγκλημα πάθους», ούτε για «οικογενειακή τραγωδία». Πρόκειται για την πεποίθηση ενός άνδρα ότι έχει δικαίωμα πάνω στη ζωή μιας γυναίκας. Ότι μπορεί να αποφασίζει αν θα φύγει, αν θα μείνει, αν θα ζήσει ή αν θα πεθάνει.

Και το πιο ανησυχητικό είναι πως η «αιτιολόγηση» επαναλαμβάνεται σχεδόν αυτούσια σε δεκάδες υποθέσεις. Ζήλια. Κτητικότητα. Άρνηση αποδοχής του χωρισμού. Έλεγχος. Η γυναίκα αντιμετωπίζεται ως ιδιοκτησία και όταν επιχειρεί να ασκήσει το αυτονόητο δικαίωμά της στην αυτοδιάθεση, κάποιοι θεωρούν ότι δικαιούνται να την τιμωρήσουν.

Οι αριθμοί που αποδεικνύουν ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά

Όσοι εξακολουθούν να μιλούν για «μεμονωμένες τραγωδίες» ή «ατυχή ξεσπάσματα», αρκεί να κοιτάξουν τα στοιχεία. Σύμφωνα με το Ελληνικό Τμήμα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τη Γυναικοκτονία, το 2025 καταγράφηκαν 21 γυναικοκτονίες, το 2024 είκοσι, το 2023 δεκαπέντε, το 2022 είκοσι επτά, το 2021 τριάντα μία, το 2020 δεκαεννέα και το 2019 δεκαεπτά. Οι διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά δεν αλλάζουν τη μεγάλη εικόνα: κάθε χρόνο δεκάδες γυναίκες δολοφονούνται στη χώρα επειδή κάποιος άνδρας δεν αποδέχθηκε την αυτονομία τους, την απόφασή τους να φύγουν ή απλώς το δικαίωμά τους να ορίζουν τη ζωή τους.

Και οι δολοφονίες αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Πίσω από κάθε γυναικοκτονία υπάρχουν εκατοντάδες περιστατικά ξυλοδαρμών, απειλών, ψυχολογικής κακοποίησης, καταναγκαστικού ελέγχου και ενδοοικογενειακής βίας που καταγράφονται κάθε χρόνο από τις αρχές. Και ακόμη περισσότερα που δεν καταγράφονται ποτέ. Γυναίκες που φοβούνται τον δράστη, που εξαρτώνται οικονομικά από αυτόν, που ανησυχούν για τα παιδιά τους ή που δεν εμπιστεύονται ότι το κράτος μπορεί να τις προστατεύσει, δεν προχωρούν σε καταγγελία. Έτσι, η πραγματική έκταση του προβλήματος είναι σχεδόν βέβαιο ότι είναι μεγαλύτερη από αυτή που αποτυπώνουν οι επίσημοι αριθμοί.

Η Δράμα δεν είναι λοιπόν ένα ακόμη «τραγικό συμβάν». Είναι ένας ακόμη κρίκος σε μια αλυσίδα βίας που ξεκινά πολύ πριν από τη δολοφονία. Η γυναικοκτονία σπάνια εμφανίζεται ξαφνικά. Συνήθως προηγούνται μήνες ή χρόνια ελέγχου, απειλών, παρακολούθησης, εκρήξεων βίας και μιας διαρκούς προσπάθειας επιβολής. Όταν ακούγεται ότι ο δράστης «δεν μπορούσε να δεχτεί τον χωρισμό», στην πραγματικότητα περιγράφεται το ίδιο μοτίβο που έχουμε ακούσει δεκάδες φορές στο παρελθόν.

Γιατί η λέξη «γυναικοκτονία» πρέπει να μπει στον Ποινικό Κώδικα

Κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση για τη θεσμική αναγνώριση της γυναικοκτονίας, εμφανίζεται το ίδιο επιχείρημα: «Η ανθρωποκτονία τιμωρείται ήδη. Τι θα αλλάξει μία λέξη;».

Η απάντηση είναι ότι οι λέξεις έχουν σημασία. Ιδίως όταν χρησιμοποιούνται από την Πολιτεία. Η αναγνώριση της γυναικοκτονίας δεν αφορά απλώς μια διαφορετική ονομασία της ανθρωποκτονίας. Αφορά την αναγνώριση του ιδιαίτερου κινήτρου πίσω από το έγκλημα. Του γεγονότος ότι οι γυναίκες αυτές δεν δολοφονήθηκαν τυχαία. Δολοφονήθηκαν επειδή ήταν γυναίκες που διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους, είπαν «όχι», αποφάσισαν να χωρίσουν ή αρνήθηκαν να υποταχθούν στον έλεγχο του δράστη.

Η θεσμική κατοχύρωση του όρου θα είχε και ουσιαστική και συμβολική αξία. Ουσιαστική, γιατί θα επέτρεπε ακριβέστερη καταγραφή του φαινομένου, καλύτερη χαρτογράφηση των κινήτρων και πιο στοχευμένες πολιτικές πρόληψης. Συμβολική και παιδαγωγική, γιατί το κράτος θα αναγνώριζε επισήμως ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερη μορφή εγκλήματος που συνδέεται με την έμφυλη βία και τις πατριαρχικές αντιλήψεις περί ιδιοκτησίας και ελέγχου.

Η κοινωνία γνωρίζει το μοτίβο – η Πολιτεία γιατί διστάζει;

Κάθε φορά που μια γυναίκα δολοφονείται από σύντροφο ή πρώην σύντροφο, επαναλαμβάνεται η ίδια ακριβώς διαδικασία. Συγκλονισμός, τηλεοπτικές αναλύσεις, δημόσια οργή και λίγες ημέρες αργότερα σιωπή. Μέχρι την επόμενη.

Το πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία γνωρίζει πλέον το μοτίβο. Το αναγνωρίζει αμέσως. Ξέρει τι θα ακούσει από τους γείτονες, τι θα πουν οι συγγενείς, ποια θα είναι η «αιτία» που θα προβληθεί. Η ζήλια. Η κτητικότητα. Η αδυναμία αποδοχής του χωρισμού. Η εμμονή.

Η υπόθεση της Δράμας είναι άλλη μία απόδειξη ότι δεν βρισκόμαστε απέναντι σε τυχαία εγκλήματα, αλλά σε μια συγκεκριμένη μορφή βίας με επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά. Και όσο η Πολιτεία αρνείται ακόμη και να την κατονομάσει θεσμικά, τόσο θα ενισχύεται η αίσθηση ότι αντιμετωπίζει το φαινόμενο ως μια σειρά από ασύνδετες τραγωδίες και όχι ως ένα δομικό κοινωνικό πρόβλημα.

Το ερώτημα «μέχρι πόσες ακόμη;» δεν είναι πλέον μια κραυγή αγωνίας. Είναι μια πολιτική και κοινωνική απαίτηση. Και μαζί της έρχεται ένα δεύτερο ερώτημα: αν όλοι πλέον αναγνωρίζουν το μοτίβο, γιατί το κράτος εξακολουθεί να αρνείται να του δώσει το όνομά του;

Διαβάστε επίσης:

ΕΟΦ: Απαγόρευσε τη διάθεση πρωτεΐνης σε σκόνη λόγω μη αναγραφής συστατικού

Σε επ’ αόριστον αργία Μητροπολίτης που κατηγορείται ότι έδειχνε τα γεννητικά του όργανα στα Πετράλωνα

Κρήτη: Ακρωτηριάστηκε ο οδηγός μηχανής που έπεσε σε προστατευτικές μπάρες στον ΒΟΑΚ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.