Το νέο «όπλο» του Ιράν: Πώς ο πόλεμος θα μπορούσε να αλλάξει το παγκόσμιο εμπόριο

Takeaways by to pontiki AI

• Η κλιμακούμενη αντιπαράθεση για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ απειλεί την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και το παγκόσμιο εμπόριο βασικών εμπορευμάτων.
• Το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει συντονισμό μέσω της νεοσύστατης Αρχής των Στενών του Περσικού Κόλπου, απαιτώντας τη διαχείριση της διέλευσης των εμπορικών πλοίων.
• Η προοπτική επιβολής διοδίων προκαλεί σοβαρά νομικά και ασφαλιστικά εμπόδια, καθώς η σύνδεση με κυρώσεις ενδέχεται να καταστήσει αδύνατη την ασφάλιση των πλοίων.
• Η δημιουργία ενός τέτοιου προηγουμένου ανησυχεί τους αναλυτές, οι οποίοι προειδοποιούν για έναν πιο κατακερματισμένο και στρατιωτικοποιημένο κόσμο με αυξημένο κόστος μεταφορών.

Ο πόλεμος με το Ιράν έχει μετατραπεί σε μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, με την ελεύθερη ναυσιπλοΐα να τίθεται υπό αμφισβήτηση και τις επιπτώσεις για το παγκόσμιο εμπόριο να προμηνύονται σοβαρές.

Αυτό που ξεκίνησε ως στρατιωτική επιχείρηση με στόχο τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την αποδυνάμωση των δικτύων που υποστηρίζει στην ευρύτερη περιοχή, εξελίσσεται πλέον σε μια αντιπαράθεση για τον έλεγχο ενός από τους σημαντικότερους θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους του κόσμου.

Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου, λιπασμάτων και άλλων βασικών εμπορευμάτων, βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης.

Εάν η κρίση καταλήξει σε μόνιμο έλεγχο του περάσματος από το Ιράν – ή ακόμη και από τις Ηνωμένες Πολιτείες – ενδέχεται να ανατραπεί μια από τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς εμπορίου: η ελεύθερη διέλευση των πλοίων στις ανοικτές θάλασσες.

«Αυτό θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών, το οποίο τελικά θα επιβαρύνει τους καταναλωτές», δήλωσε στο CNN ο ανώτερος αναλυτής της Rystad Energy, Έρικ Γκρουντ.

Το νέο «όπλο» της Τεχεράνης

Μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη ανακοίνωσε σχεδόν αμέσως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, προκαλώντας το μεγαλύτερο σοκ στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί.

Αποκτώντας ένα νέο μέσο πίεσης απέναντι στη διεθνή οικονομία, το Ιράν επιχειρεί πλέον να διατηρήσει τον έλεγχο του περάσματος.

Τα εμπορικά πλοία που επιθυμούν να διασχίσουν τα Στενά καλούνται είτε να συντονίζονται με τη νεοσύστατη Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (Persian Gulf Strait Authority – PGSA), καταβάλλοντας ενδεχομένως σημαντικά τέλη, είτε να διακινδυνεύσουν να βρεθούν αντιμέτωπα με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ή τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης.

Παρότι τα τέλη ανεστάλησαν προσωρινά μετά την υπογραφή, στις 18 Ιουνίου, ενός 60ήμερου Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, η Τεχεράνη δεν εγκατέλειψε τον έλεγχο των διελεύσεων μέσω της PGSA.

Αντίθετα, αξιοποίησε τη διατύπωση του Μνημονίου που την καλεί να «λάβει τις αναγκαίες ρυθμίσεις για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων», υποστηρίζοντας ότι αυτή της αναγνωρίζει αρμοδιότητα διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Την Τρίτη, οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι περισσότερα από 200 ξένα πλοία είχαν συντονίσει τη διέλευσή τους με την PGSA μέσα στις τρεις εβδομάδες από την υπογραφή της συμφωνίας, ισχυρισμός που δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα το CNN.

Στην Ουάσιγκτον, ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ ερμήνευσε τη συγκεκριμένη πρόβλεψη ως εγγύηση ότι η διέλευση των πλοίων θα παρέμενε ελεύθερη κατά τη διάρκεια του 60ήμερου διαστήματος.

Πράγματι, η κίνηση στα Στενά αυξήθηκε προσωρινά, φτάνοντας περίπου τα 70 πλοία ημερησίως, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο ήμισυ της προπολεμικής κίνησης.

Η αναζωπύρωση της έντασης, όμως, είχε ως αποτέλεσμα νέα κατακόρυφη μείωση των διελεύσεων, οι οποίες την Κυριακή περιορίστηκαν σε λίγο περισσότερα από δώδεκα πλοία.

Η πρόταση Τραμπ και οι αντιδράσεις

Ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε για σύντομο χρονικό διάστημα μια παρόμοια λογική, ανακοινώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επέβαλλαν τέλος 20% στα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, ως αντάλλαγμα για την προστασία που παρέχουν στην περιοχή.

Η πρόταση αποσύρθηκε λιγότερο από ένα 24ωρο μετά τη δημοσίευσή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σύμφωνα με τη διεθνή ναυτιλιακή ένωση BIMCO, ένα τέτοιο τέλος θα αντιστοιχούσε σε περίπου 27 εκατ. δολάρια για κάθε ταξίδι ενός υπερδεξαμενόπλοιου μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCC).

Παρά το υπέρογκο κόστος, η ανακοίνωση Τραμπ θεωρήθηκε ότι ενίσχυσε έμμεσα τη θέση της Τεχεράνης, η οποία έσπευσε να επισημάνει την αντίφαση μέσω αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό», έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. «Εμείς θα είμαστε δίκαιοι».

Το πρόβλημα των «διοδίων»

Εάν η επιβολή τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ παγιωθεί, το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών θα αυξηθεί αισθητά, εκτιμά ο ανώτερος διαχειριστής χαρτοφυλακίου της Tortoise Capital, Ρομπ Θούμελ.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το οικονομικό κόστος.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ιράν χρέωνε δεξαμενόπλοια με 1 έως 2 δολάρια ανά βαρέλι φορτίου, αποκομίζοντας περίπου 2 εκατ. δολάρια ανά υπερδεξαμενόπλοιο.

Ακόμη όμως και αν οι ναυτιλιακές εταιρείες αποδέχονταν το κόστος, οι ασφαλιστικές δύσκολα θα παρείχαν κάλυψη σε πλοία που καταβάλλουν χρήματα σε οργανισμούς οι οποίοι βρίσκονται υπό διεθνείς κυρώσεις, όπως συμβαίνει με αρκετούς ιρανικούς κρατικούς φορείς.

«Πέρα από τα νομικά επιχειρήματα, οι ασφαλιστικές εταιρείες θα είναι εκείνες που θα καθορίσουν τις εξελίξεις», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της deVere Group, Νάιτζελ Γκριν. «Εάν τα διόδια συνδέονται με κίνδυνο παραβίασης κυρώσεων, οι ασφαλιστές ενδέχεται απλώς να αρνηθούν να ασφαλίζουν αυτά τα ταξίδια».

Ακόμη και στην περίπτωση που τα τέλη εισπράττονταν από τρίτη χώρα, όπως το Ομάν, είναι πιθανό να παραβίαζαν το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), δίνοντας στις ασφαλιστικές τη δυνατότητα να απορρίπτουν ή να διακόπτουν την κάλυψη.

Ένα επικίνδυνο προηγούμενο

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί ένα διεθνές προηγούμενο.

Εάν η επιβολή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ γίνει αποδεκτή, και άλλες χώρες θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τη γεωγραφική τους θέση ως μοχλό οικονομικής και γεωπολιτικής πίεσης, από την Ινδονησία και τη Σιγκαπούρη έως την Κίνα, την Ταϊβάν και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με εκτίμηση των αναλυτών της Rystad Energy Μισέλ Μπρούχαρντ και Εμανουέλ Μπελοστρίνο, τα πιθανά ετήσια έσοδα από την επιβολή διοδίων στα δέκα σημαντικότερα θαλάσσια σημεία διέλευσης του κόσμου – μεταξύ των οποίων τα Στενά του Ορμούζ, το Γιβραλτάρ, τα Στενά της Ταϊβάν, το Ντόβερ και τα Στενά της Μαλάκας – θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 136 δισ. δολάρια ετησίως.

«Ένας κόσμος όπου τα στρατηγικά θαλάσσια περάσματα μετατρέπονται σε πηγή κρατικών εσόδων είναι πιθανό να είναι πιο πληθωριστικός, περισσότερο κατακερματισμένος και πιο στρατιωτικοποιημένος», καταλήγουν οι δύο αναλυτές.

Διαβάστε επίσης:

Οι ΗΠΑ χτυπούσαν επί 90 λεπτά το στρατηγικής σημασίας νησί Μεγάλο Τουνμπ στα Στενά του Ορμούζ

Θρίλερ στη Μέση Ανατολή: Το Ιράν προειδοποιεί ότι θα κλείσει κι άλλες θαλάσσιες οδούς – «Στραγγαλισμός» της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, στα ύψη το πετρέλαιο

Συναγερμός στο λιμάνι της Αμβέρσας μετά από διαρροή υδροφθορικού οξέος – Στο νοσοκομείο 28 εργαζόμενοι, 127 χρειάστηκαν φροντίδα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.