Πόλεμος μακράς διαρκείας στον Κόλπο

Η «λογική» της ελεγχόμενης αντιπαράθεσης στον Κόλπο υποχωρεί, η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ με την Τεχεράνη αποκτά χαρακτηριστικά «παγωμένης» σύγκρουσης και η μόνιμη αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ επιβαρύνει τις τιμές στην ενέργεια, κράτα ψηλά τον πληθωρισμό και επιβραδύνει την ανάπτυξη.

Η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκεται πλέον στο πιο επικίνδυνο σημείο της, όχι επειδή ο μηχανισμός τής κλιμάκωσης αρχίζει να αποκτά τη δική του δυναμική. Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη εξακολουθούν, κατά τα φαινόμενα, να επιδιώκουν να επιβάλουν κόστος στον αντίπαλο και να βελτιώσουν τη θέση τους χωρίς να αναλάβουν το βάρος μιας γενικευμένης σύρραξης. Ωστόσο, οι διαδοχικές επιθέσεις, οι ανθρώπινες απώλειες και η επέκταση των επιχειρήσεων έξω από τα ιρανικά σύνορα καθιστούν ολοένα δυσκολότερη τη διατήρηση αυτής της εύθραυστης ισορροπίας.

Ο θάνατος Αμερικανών στρατιωτικών από ιρανικό πλήγμα στην Ιορδανία αποτελεί ένα ακόμη κρίσιμο σημείο καμπής. Οι απώλειες δημιουργούν στην Ουάσιγκτον ισχυρή πολιτική πίεση για μια εμφανώς τιμωρητική απάντηση. Οι ΗΠΑ ενίσχυσαν τις επιθέσεις τους εναντίον στρατιωτικών, πυραυλικών και άλλων στρατηγικών υποδομών, ιδιαίτερα στο νότιο Ιράν και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, επιδιώκοντας να περιορίσουν τη δυνατότητα της Τεχεράνης να πλήττει αμερικανικές δυνάμεις και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Το ουσιαστικό πρόβλημα είναι ότι η στρατιωτική δράση δεν υπηρετεί ένα σαφώς διατυπωμένο πολιτικό σχέδιο εξόδου. Η Τεχεράνη παρουσιάζει τη σύγκρουση ως αγώνα επιβίωσης και δηλώνει ότι οι επιχειρήσεις της θα συνεχίζονται όσο συνεχίζονται τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα. Η αμερικανική ηγεσία, από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να αφήσει αναπάντητους τους νεκρούς στρατιωτικούς χωρίς να εμφανιστεί αδύναμη, ενώ το Ισραήλ επιδιώκει τη διαρκή αποδυνάμωση των στρατιωτικών και πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν.

Καμία πλευρά δεν φαίνεται να προετοιμάζει μια μακρά χερσαία εμπλοκή. Καμία, όμως, δεν μπορεί εύκολα να υποχωρήσει χωρίς να παρουσιάσει την αποκλιμάκωση ως νίκη. Αυτό ακριβώς είναι το υπόβαθρο μιας σύγκρουσης που δεν οδηγείται στην επίλυση, αλλά στην παγίωση.

Παγωμένη σύγκρουση

Όπως έχει υπογραμμίσει από την αρχή αυτής της κρίσης το «Ποντίκι», η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν τείνει να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά μιας «παγωμένης» σύγκρουσης μακράς διάρκειας, με περιόδους σχετικής ύφεσης που διακόπτονται από βίαιες εξάρσεις. Δεν πρόκειται για ειρήνη, ούτε για έναν διαρκή πόλεμο μέγιστης έντασης, αλλά για μια μόνιμη πολεμική εκκρεμότητα, μέσα στην οποία οι αντίπαλοι ανασυντάσσονται, διαπραγματεύονται προσωρινές διευθετήσεις και επιστρέφουν στη στρατιωτική πίεση όταν θεωρούν ότι η συγκυρία τούς ευνοεί.

Το προηγούμενο πλαίσιο συνεννόησης για τα Στενά του Ορμούζ και τη σταδιακή αποκλιμάκωση δεν κατέρρευσε μόνο από μια συγκεκριμένη παραβίαση. Υπονομεύθηκε από την πεποίθηση και των δύο πλευρών ότι η άλλη χρησιμοποιεί κάθε παύση για να προετοιμάσει τον επόμενο γύρο. Έτσι, ακόμη και μια νέα κατάπαυση του πυρός δεν θα έλυνε τη σύγκρουση· πιθανότερα θα αποτελούσε την επόμενη ύφεση πριν από μια νέα έξαρση.

Μόνιμο ασφάλιστρο κινδύνου

Το Ιράν επιχειρεί να μεταφέρει το κόστος στις χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις ή διευκολύνουν τις επιχειρήσεις της Ουάσιγκτον. Η Ιορδανία, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν έχουν βρεθεί στο επίκεντρο επιθέσεων, ενώ απειλούνται ενεργειακές, υδροδοτικές και άλλες κρίσιμες υποδομές. Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να επικρατήσει σε μια συμβατική αναμέτρηση με τις ΗΠΑ, μπορεί όμως να καταστήσει τη σύγκρουση ακριβότερη και πολιτικά δυσκολότερη, διαχέοντας την ανασφάλεια στον Κόλπο και απειλώντας τις βασικές αρτηρίες του διεθνούς εμπορίου.

Η παγίωση αυτής της εκκρεμότητας προσθέτει στις τιμές του πετρελαίου ένα σχεδόν μόνιμο γεωπολιτικό ασφάλιστρο. Δεν απαιτείται να κλείσουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ για να προκληθεί αναστάτωση: αρκούν οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, η μείωση της κίνησης, η αύξηση των ασφαλίστρων και η αβεβαιότητα για τη συνέχεια των εξαγωγών. Το Brent κινείται ήδη πάνω από τα 90 δολάρια, ενώ κάθε νέα έξαρση ανατροφοδοτεί τη νευρικότητα.

Η επίδραση δεν περιορίζεται στα καύσιμα. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος περνά στις μεταφορές, στη βιομηχανία και στις τιμές των προϊόντων, δυσκολεύει τη μείωση των επιτοκίων και επιβαρύνει τους ρυθμούς ανάπτυξης, ιδιαίτερα στις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια. Η «παγωμένη» σύγκρουση μπορεί συνεπώς να εξυπηρετεί επιμέρους τακτικούς υπολογισμούς, αλλά εξάγει το κόστος της στην παγκόσμια οικονομία.

Οι δίαυλοι επικοινωνίας των αντιμαχόμενων μέσω Ομάν, Κατάρ και Πακιστάν παραμένουν ανοικτοί, λειτουργούν όμως περισσότερο για τη μεταφορά προειδοποιήσεων και όρων παρά για μια συνολική συμφωνία.

Η μεγαλύτερη απειλή, λοιπόν, που αντιμετωπίζει το διεθνές σύστημα δεν είναι μόνο ένας προαποφασισμένος γενικευμένος πόλεμος. Είναι η μονιμοποίηση μιας σύγκρουσης που, σε κάθε νέα έξαρση, θα δοκιμάζει το όριο πέρα από το οποίο ο επόμενος γύρος αντιποίνων δεν θα μπορεί πλέον να ελεγχθεί.

Διαβάστε επίσης:

Πόλεμος φθοράς στη Μέση Ανατολή: Κάθε νέο πλήγμα αυξάνει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης επέκτασης

Μέση Ανατολή: Οι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ στο Ιράν φθάνουν στο όριό τους – Ο εκνευρισμός του Τραμπ και η αντοχή της Τεχεράνης

Μέση Ανατολή: «Σφυροκόπημα» των ΗΠΑ στο Ιράν με νεκρούς – Πλήγματα των Χούθι σε δύο τάνκερ στην Ερυθρά Θάλασσα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.