«Αριστοτέλης», το σχέδιο Τσίπρα για την Αυτοδιοίκηση: Επαναφορά αυτονομίας σε 100 δήμους, ενίσχυση περιφερειών, μητροπολιτικοί δήμοι

Takeaways by to pontiki AI

• Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το σχέδιο «Αριστοτέλης», μια πρόταση για τη νέα διοικητική δομή της χώρας που βασίζεται στην αποκέντρωση και την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
• Το σχέδιο περιλαμβάνει την κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους στις Περιφέρειες, καθώς και την επαναφορά της αυτονομίας σε περίπου 100 δήμους που είχαν συνενωθεί στο παρελθόν.
• Παράλληλα, θεσμοθετούνται μητροπολιτικά κέντρα διακυβέρνησης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ προτείνεται η δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα για τον περιορισμό των λειτουργικών δαπανών.
• Για τη χρηματοδότηση των νέων δομών, προβλέπονται ισχυρά οικονομικά εργαλεία, όπως η αξιοποίηση του τέλους ανθεκτικότητας και πόρων από το νέο ΕΣΠΑ.
• Τέλος, το σχέδιο επαναφέρει το εκλογικό σύστημα των δύο γύρων για την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών με ποσοστό 50%.

Την πρόταση της ΕΛ.Α.Σ. για μια σύγχρονη διοικητική δομή της χώρας, παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας, στην εκδήλωση στο Σεράφειο, παρουσία πλήθους αυτοδιοικητικών – απηύθυναν χαιρετισμό ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας.

Ο επικεφαλής της ΕΛ.Α.Σ. έκανε λόγο για την πρώτη πράξη της μεγάλης αλλαγής ή αλλιώς της «νέας Μεταπολίτευσης» που έχει ανάγκη η χώρα, καθώς όπως υποστήριξε, «η Ελλάδα θα αλλάξει όταν αλλάξει η αρχιτεκτονική του κράτους».

Εξήγησε πως το σχέδιο αυτό ονομάζεται συμβολικά «Αριστοτέλης»,  γιατί ο Αριστοτέλης «υπήρξε ο φιλόσοφος, που έθεσε τις βάσεις της πολιτικής οργάνωσης, με επίκεντρο το μέτρο και την αρετή και στόχο την ευδαιμονία». Άρα η ΕΛ.Α.Σ. θέλει με αυτό το όνομα να καταδείξει «ότι οι ρίζες της ιστορίας μας και της ελληνικής σκέψης, πρέπει και μπορούν να δώσουν σύγχρονους καρπούς».

Σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό το σχέδιο αυτό έχει κεντρικό χαρακτηριστικό την αποκέντρωση ώστε να υπηρετούνται τέσσερις βασικές αρχές για να βρίσκεται η αυτοδιοίκηση πραγματικά κοντά στον πολίτη: 

•  Εγγύτητα: Οι αποφάσεις παίρνονται όσο πιο κοντά γίνεται σε αυτούς που αφορούν.
•  Επικουρικότητα: Κάθε αρμοδιότητα ασκείται από το επίπεδο που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, εκτός αν αποδεδειγμένα εξυπηρετείται καλύτερα αλλού.
• Αποτελεσματικότητα: Ο πολίτης δικαιούται υπηρεσίες που δουλεύουν, όχι δικαιολογίες που εξηγούν γιατί δεν δουλεύουν.

• Δημοκρατική λογοδοσία: Όποιος αποφασίζει, λογοδοτεί. Λογοδοτεί σε αυτούς που τον εξέλεξαν. Όχι σε αυτούς που τον διόρισαν.

Σστηρίζεται σε τρεις μεγάλους πυλώνες

• Στις Περιφέρειες.
• Στους Δήμους με μητροπολιτικές αρμοδιότητες.
• Και στην Αναγέννηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Περιφέρειες

Οι περιφέρειες ενισχύονται με δύο τρόπους:

Πρώτον, με την  Κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων. 

Σύμφωνα με το σκεπτικό που παρέθεσε ο Αλέξης Τσίπρας, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις «λειτουργούν ως γραφειοκρατικό εμπόδιο ανάμεσα στην κεντρική διοίκηση και την αυτοδιοίκηση» και η «ελλιπής στελέχωσή τους μεγεθύνει τα προβλήματα και δημιουργεί τεράστιες καθυστερήσεις: οριοθέτηση ρεμάτων, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, εγκρίσεις που κρατούν μήνες».

Γι’ αυτό «καταργούνται οι αρμοδιότητές τους μεταφέρονται στις αιρετές Περιφέρειες, μαζί με το προσωπικό που τις ασκεί σήμερα και τους αντίστοιχους πόρους, ώστε να εξαλειφθούν οι επικαλύψεις, οι καθυστερήσεις και η πολυδιάσπαση ευθυνών».

Δεύτερον, με την συγκρότηση μιας ενεργειακής κοινότητας σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα.

Το σκεπτικό εδώ είναι πως το ρεύμα είναι από τις μεγαλύτερες λειτουργικές δαπάνες κάθε δήμου και κάθε ΔΕΥΑ (δημοτικός φωτισμός, αντλιοστάσια, σχολεία, κολυμβητήρια) και είναι δαπάνη που δεν την ελέγχει κανείς τοπικά.

Έτσι, σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα συγκροτείται ενεργειακή κοινότητα, με τρεις θεσμικές προϋποθέσεις που την κάνουν εφικτή:

1.        Προτεραιότητα στο δίκτυο για τις δημοτικές ενεργειακές κοινότητες και δέσμευση ενεργειακού χώρου για τις ανάγκες της Αυτοδιοίκησης.

2.        Επαναφορά του net metering για τον ενεργειακό συμψηφισμό της κατανάλωσης δήμων και κάθε Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης.

3.        Χρηματοδότηση με προτεραιότητα στους ευαίσθητους τομείς της ενέργειας και των υδάτων, με ειδική μέριμνα για τους μικρούς ορεινούς, νησιωτικούς και ακριτικούς Δήμους.

Επαναφορά της αυτονομίας σε 100 δήμους + Δήμοι με μητροπολιτικές αρμοδιότητες

Σε ό,τι αφορά τους Δήμους προβλέπεται:

Α) επαναφορά της αυτονομίας σε 100 περίπου Δήμους που είχαν συνενωθεί με άλλους στο πλαίσιο του Καλλικράτη.

Όπως σημείωσε ο Αλέξης Τσίπρας, το σχέδιο Καλλικράτης (Ν. 3852/2010) μείωσε τους δήμους από 1034 σε 325, ενώ με το Πρόγραμμα Κλεισθένης αυξήθηκαν σε 332.  Όμως, ο «Καλλικράτης», αν και υπήρξε μια σημαντική μεταρρύθμιση για την εποχή του, έχοντας δημιουργήσει ισχυρότερους Δήμους, δεκαπέντε χρόνια μετά, αποκαλύπτει και τα όριά του, ότι δηλαδή δημιουργήθηκαν Δήμοι χωρίς την αναγκαία γεωγραφική, λειτουργική και κοινωνική συνοχή. Υπάρχουν:

• Δήμοι που ενώνουν περιοχές με διαφορετική ιστορική πορεία, διαφορετικές ανάγκες και διαφορετική αναπτυξιακή φυσιογνωμία. 
• Δήμοι τόσο εκτεταμένοι, ώστε πολλές φορές ο πολίτης αισθάνεται ότι η διοίκηση απομακρύνθηκε αντί να έρθει πιο κοντά του.

Με άλλα λόγια, σύμφωνα πάντα με τον Αλέξη Τσίπρα, «η χωρική συγκεντροποίηση του Καλλικράτη δημιούργησε μεγάλες χωρικές ενότητες στις οποίες η θεμελιώδης “αρχή της εγγύτητας” της δημοτικής αρχής προς τους δημότες δεν μπορεί να λειτουργήσει, με αποτέλεσμα την ποιοτική υποβάθμιση της τοπικής δημοκρατίας. 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σήμερα περίπου 90.000 δήμους με μέσο πληθυσμό 5.600 κατοίκους, ενώ η Ελλάδα 332 δήμους με μέσο πληθυσμό πάνω από 30.000». Ως εκ τούτου, «περισσότεροι από εκατό Δήμοι σε ολόκληρη τη χώρα μπορούν και πρέπει να αποκτήσουν ξανά την αυτονομία τους» γιατί «διαφορετικές περιοχές έχουν διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικές δυνατότητες».

Το  Σχέδιο Αριστοτέλης υπόσχεται να διορθώσει «τις βίαιες και αναγκαστικές συνενώσεις που αλλοίωσαν τη φυσική και ιστορική διοικητική διαίρεση της χώρας. Οι Δήμοι με ιστορική ταυτότητα, ιδιαίτερη πολιτιστική ή αρχιτεκτονική φυσιογνωμία και σημαντικό φυσικό ή περιβαλλοντικό κεφάλαιο, επανακτούν την αυτοδιοικητική τους αυτονομία».

Β) Δήμοι, όπως αυτοί της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης μετατρέπονται σε μητροπολιτικά κέντρα διακυβέρνησης. Αρμοδιότητες που σήμερα ασκούνται αποκλειστικά από τα υπουργεία μεταφέρονται εκεί όπου μπορούν να ασκηθούν καλύτερα, στον τόπο όπου γεννιούνται τα προβλήματα, και όπου μπορούν να δοθούν οι ταχύτερες λύσεις.

Για πρώτη φορά, οι πολίτες θα γνωρίζουν ποιος αποφασίζει, ποιος υλοποιεί, ποιος λογοδοτεί.

Σε πρώτο στάδιο, θεσμοθετείται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου το μέγεθος, η πολυπλοκότητα των αστικών λειτουργιών και τα υπερτοπικά προβλήματα καθιστούν αναγκαίο έναν ενιαίο μηχανισμό συντονισμού και στρατηγικού σχεδιασμού.

Σύμφωνα με τον «Αριστοτέλη», το καταλληλότερο μοντέλο για την ελληνική περίπτωση είναι ο ευέλικτος μητροπολιτικός σύνδεσμος, δηλαδή μια ενισχυμένη μορφή διαδημοτικής συνεργασίας. Οι αρμοδιότητες του μητροπολιτικού συνδέσμου θα είναι συγκεκριμένες: 

• χωροταξικός σχεδιασμός, 
• μεταφορές και κινητικότητα, 
•  μεγάλες υποδομές, 
•  ύδατα και αντιπλημμυρική προστασία, 
•  περιβαλλοντική προστασία, πολιτική προστασία, 
•  διαχείριση κοινόχρηστων και παράκτιων χώρων. 

Χωρίς να υποκαθιστά τις αρμοδιότητες των επιμέρους δήμων στις τοπικές τους λειτουργίες.

Ισχυρή Αυτοδιοίκηση με 4 θεσμικές εγγυήσεις και 4 χρηματοδοτικά εργαλεία

Σε ό,τι αφορά την αναγέννηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το σκεπτικό του «Αριστοτέλη» λέει πως δεν αρκούν οι καλές προθέσεις, αλλά χρειάζονται και  ισχυρές θεσμικές εγγυήσεις και κανόνες που να διασφαλίζουν ότι η αποκέντρωση δεν θα εξαρτάται από την εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά θα αποτελεί μόνιμο χαρακτηριστικό του ελληνικού κράτους. Οι εγγυήσεις αυτές είναι: Γεωγραφική ισότητα, ισχυρή και αυτόνομη οικονομικά αυτοδιοίκηση, δημοκρατία μέσα από τη συμμετοχική διακυβέρνηση, ψηφιακή, διαφανής και αποτελεσματική διακυβέρνηση.

Ειδικά ως προς το οικονομικό σκέλος προβλέπονται 4 χρηματοδοτικά εργαλεία 4 ισχυρά χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε καμία αρμοδιότητα να μην μεταφέρεται στην Αυτοδιοίκηση χωρίς τους πόρους και το προσωπικό που τη συνοδεύουν. Γι’ αυτό δίνονται στους Δήμους και τα κεφάλαια και τα εργαλεία να τα χρησιμοποιήσουν, ήτοι 13 δις. ευρώ στους Δήμους μέσα σε μία δημοτική θητεία, κοντά στα 15 δις. κατοχυρωμένων πόρων συνολικά. 

Τα εργαλεία αυτά είναι: 

1.        Ολόκληρο το τέλος ανθεκτικότητας στους Δήμους

Απόδοση του συνόλου του τέλους ανθεκτικότητας στους Δήμους, με σημερινή βάση 582 εκ. ευρώ (προϋπολογισθέν 2025), ως αμιγές έσοδο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 

2.        Πράσινο Ταμείο: 6% των αποθεματικών

Αύξηση των επενδυτικών πόρων που διαθέτει το Πράσινο Ταμείο στους Δήμους σε 6% των αποθεματικών του, από περίπου 2,7% σήμερα. 

Η χρηματοδότηση αυτή θα καλύπτει επενδυτικές δαπάνες με περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

3.        Το 40% του νέου εθνικού φακέλου στην Αυτοδιοίκηση

Κατοχύρωση ότι ο Εθνικός Φάκελος της χώρας για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 (νέο ΕΣΠΑ) θα κατευθύνει το 40% των πόρων του στην Τοπική και Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, εκ των οποίων τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ, το 15% του φακέλου, αποκλειστικά για έργα Δήμων. Χωρίς επιπλέον δημοσιονομικό κόστος.

4.        Νέος «Φιλόδημος»: 3,5 δισ. ευρώ, ανά αυτοδιοικητική θητεία

Κατοχύρωση ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης θα δεσμεύει 250 εκ. ευρώ ετησίως, τα οποία με μόχλευση μέσω δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συγκροτούν νέο πρόγραμμα «Φιλόδημος» ύψους 3,5 δισ. ευρώ ανά πενταετία, δηλαδή 700 εκ. ευρώ ετησίως. Χωρίς επιπλέον δημοσιονομικό κόστος.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων επιδοτεί, δεν δανείζει, τεχνικές βοήθειες, μελέτες και ωριμάνσεις έργων σε όλα τα προγράμματα που χρηματοδοτεί. 

Αυτή η δυνατότητα αξιοποιείται πλήρως και μετατρέπεται σε μόνιμο εργαλείο ωρίμανσης, οριζόντιο για όλες τις πηγές χρηματοδότησης:

• Ωριμάνσεις και μελέτες για έργα κάθε πηγής: νέου ΕΣΠΑ, «Φιλόδημου», Πράσινου Ταμείου, τέλους ανθεκτικότητας.
• Τεχνικό σύμβουλο στη διάθεση των μικρών και ορεινών δήμων που δεν διαθέτουν τεχνική υπηρεσία.
• Διαδημοτικούς συνδέσμους για την υλοποίηση προγραμμάτων που ένας δήμος μόνος δεν σηκώνει.

Δημοκρατία – Εκλογή αιρετών με 50%, και με δεύτερο γύρο αν απαιτείται

Σε ό,τι αφορά το εκλογικό σύστημα ο Αλέξης Τσίπρας, επέκρινε τον πρόσφατο νόμο που έφερε την κατάργηση του δεύτερου γύρου και μάλιστα χωρίς συναίνεση από κανένα συλλογικό όργανο της Τ.Α. Σημείωσε πως «τα πραγματικά προβλήματα απαιτούν δημάρχους με αυξημένη πλειοψηφία» και πως «το σύστημα των δύο γύρων που εφαρμόστηκε με μικροαλλαγές στη χώρα τα τελευταία 50 χρόνια λειτούργησε αποτελεσματικά».

«Η πρότασή μας είναι λοιπόν»,  είπε, «εκλογή Δημάρχου και Περιφερειάρχη με ποσοστό 50% και αν αυτό δεν επιτυγχάνεται στον πρώτο γύρο, τότε να ακολουθεί και β’ γύρος μεταξύ των δύο πρώτων».

Περισσότεροι από 100 Δήμοι αποκτούν ξανά την αυτονομία τους

Πρέπει να πάμε από την Ετεροδιοίκηση, στην Αυτοδιοίκηση

Καταργούμε τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, θεσπίζουμε Ενεργειακές Κοινότητες σε κάθε Περιφέρεια

Ενισχύουμε τη χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ενεργοί πολίτες και ισχυρές τοπικές κοινωνίες μέσα από τις Κοινότητες

Διαβάστε επίσης

Τσίπρας για τοπική αυτοδιοίκηση: Προτείνουμε ένα νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο για την Ελλάδα του 21ου αιώνα

Η έκπληξη στον Αλέξη Τσίπρα για τα γενέθλιά του και η χιουμοριστική αντίδραση του πρώην πρωθυπουργού (photos/video)

Τσίπρας: «Στενή» η πόρτα της ΕΛΑΣ για τους «πρώην»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.