Πώς ο Νετανιάχου χρησιμοποιεί τον Τραμπ με «πεδίο συναλλαγής» τη Γάζα και «έπαθλο» την πολιτική του επιβίωση στις εκλογές του Ισραήλ

Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου μπορεί να… αποθεώνει με κάθε ευκαιρία τον Ντόναλντ Τραμπ για τη «βοήθειά» του στις επιθέσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά πάντα απορρίπτει τις κινήσεις του όταν δείχνει διάθεση να απεμπλακεί από τη διαμάχη με το Ιράν και να προχωρήσει σε συμφωνία για ειρήνη.

Επί της ουσίας, δοκιμάζει τα όριά του που ταυτόχρονα όμως είναι και τα όρια του ισχυρότερου συμμάχου που έχει το Ισραήλ.

Ο Τραμπ όμως παραμένει απρόβλεπτος και η διαφωνία τους αυτή τη φορά δεν αφορά μόνο το μέλλον της Γάζας, αλλά και το ποιος θα καθορίσει τους όρους της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή. Αμφότεροι θέλουν να έχουν τον πρώτο λόγο.

Ο Τραμπ για λόγους πρεστίζ, ο Νετανιάχου για την πολιτική του επιβίωση.

Ο Νετανιάχου λέει «όχι» στον Τραμπ εν όψει εκλογών

Η δημόσια απόρριψη του αμερικανικού σχεδίου από τον Νετανιάχου ήταν ασυνήθιστα ξεκάθαρη. «Το Ισραήλ δεν αποδέχεται το έγγραφο των 15 σημείων», δήλωσε κατά τη συνεδρίαση του ισραηλινού Υπουργικού Συμβουλίου, επαναλαμβάνοντας μάλιστα τη φράση ώστε να μην υπάρξει καμία αμφιβολία για τη θέση του.

Ηταν ένα δημόσιο μήνυμα προς την Ουάσιγκτον, αλλά ταυτόχρονα και προς το εσωτερικό του Ισραήλ.

Ο Νετανιάχου είχε ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι η εκδοχή του αμερικανικού σχεδίου που δόθηκε στη δημοσιότητα δεν εξέφραζε τις ισραηλινές θέσεις. Η διαφορά αυτή, όμως, απέκτησε νέα ένταση όταν ο ίδιος δήλωσε ότι το Ισραήλ είναι έτοιμο να υπερασπιστεί τη θέση του «ακόμη και απέναντι στους καλύτερους φίλους μας όταν είναι απαραίτητο».

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής αντιπαράθεσης: ο Νετανιάχου δεν χρησιμοποιεί τον Τραμπ μόνο ως διαπραγματευτικό αντίπαλο. Τον χρησιμοποιεί και ως πολιτικό σημείο αναφοράς για το ισραηλινό ακροατήριο.

Λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές, το μήνυμα είναι σαφές: ο πρωθυπουργός μπορεί να έχει έναν ισχυρό Αμερικανό σύμμαχο, αλλά δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να υποταχθεί στις απαιτήσεις του όταν θεωρεί ότι διακυβεύεται η ισραηλινή ασφάλεια.

Με άλλα λόγια, ο Νετανιάχου μετατρέπει τη διαφωνία με τον Τραμπ σε στοιχείο του δικού του πολιτικού προφίλ.

«Πρώτα το Ισραήλ»

Ο Νετανιάχου οδεύει προς τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, χωρίς να διαθέτει, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, εγγυημένη νίκη. Χρειάζεται να διατηρήσει τη στήριξη της ισραηλινής δεξιάς και, κυρίως, των σκληροπυρηνικών και ακροδεξιών συμμάχων του που σε πολλές περιπτώσεις έχουν έρθει σε αντιπαράθεση μαζί του.

Το αμερικανικό σχέδιο για τη Γάζα δεν είναι καθόλου δημοφιλές σε σημαντικό τμήμα αυτού του ακροατηρίου. Οι πιο ακραίοι σύμμαχοί του ζητούν την εγκατάλειψή του.

Σε αυτή τη συνθήκη, η σύγκρουση με τον Τραμπ μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά χρήσιμη. Ο Νετανιάχου μπορεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον ηγέτη που δεν διστάζει να αντισταθεί ακόμη και στις πιέσεις της Ουάσιγκτον όταν θεωρεί ότι απειλούνται τα ισραηλινά συμφέροντα.

Το σύνθημα θα μπορούσε να συνοψιστεί ως «πρώτα το Ισραήλ», σε μια σχεδόν καθρεφτική αντιγραφή του «America First» του Τραμπ.

Και εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα της σχέσης τους: ο Νετανιάχου αξιοποιεί πολιτικά τον Τραμπ ακριβώς επειδή ο Αμερικανός πρόεδρος είναι τόσο ισχυρός και τόσο στενά συνδεδεμένος με το Ισραήλ.

Ο Τραμπ χρειάζεται τον Νετανιάχου περισσότερο απ’ όσο θα ήθελε να δείχνει

Για τον Τραμπ, όμως, το πρόβλημα είναι διαφορετικό.

Ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να τερματίζει πολέμους και να επιτυγχάνει συμφωνίες εκεί όπου οι προηγούμενες αμερικανικές κυβερνήσεις απέτυχαν. Το σχέδιο για τη Γάζα αποτελεί μέρος αυτής της προσπάθειας.

Η αμερικανική πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στις 30 Ιουλίου από το Συμβούλιο Ειρήνης, δίνοντας σε Ισραήλ και Χαμάς δύο εβδομάδες προκειμένου να συμφωνήσουν στο χρονοδιάγραμμα και τη διαδικασία για την εφαρμογή δύο κρίσιμων όρων: τον αφοπλισμό της Χαμάς και την απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται ο πυρήνας της διαφωνίας.

Η Χαμάς υποστηρίζει ότι το πρώτο βήμα πρέπει να είναι ο τερματισμός της ισραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας. Το Ισραήλ, αντίθετα, επιμένει ότι προηγείται ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς και η απομάκρυνση των όπλων από τη Γάζα.

Ο Τραμπ επιχειρεί να γεφυρώσει τις δύο θέσεις: προβλέπει έναν σταδιακό αφοπλισμό της Χαμάς και, παράλληλα, σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, οι οποίες θα αντικατασταθούν από διεθνή δύναμη.

Πρόκειται για έναν συμβιβασμό που επιτρέπει και στις δύο πλευρές να υποστηρίζουν ότι δεν εγκαταλείπουν τις βασικές τους απαιτήσεις.

Αλλά ακριβώς εδώ ο Νετανιάχου βάζει το δικό του όριο: η ισραηλινή αποχώρηση, όπως ξεκαθάρισε, δεν μπορεί να προηγηθεί του «πραγματικού αφοπλισμού» και της παράδοσης του συνόλου του οπλισμού της Χαμάς.

Η Γάζα ως εργαλείο στη μεγαλύτερη διαπραγμάτευση της Μέσης Ανατολής

Η αντιπαράθεση για τη Γάζα, επομένως, δεν μπορεί να απομονωθεί από τη συνολική αμερικανική στρατηγική στην περιοχή.

Ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πολύ ευρύτερη διπλωματική εξίσωση, στην οποία η Γάζα, το Ιράν, ο Λίβανος, η Χεσμπολάχ και οι Χούθι συνδέονται μεταξύ τους.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει συμφωνία με το Ιράν, η οποία θα μπορούσε να αποκαταστήσει την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών πετρελαίου και βενζίνης και να περιορίσει την πίεση στις διεθνείς αγορές.

Το Ιράν, από την άλλη, θέτει ως προϋπόθεση για μια συμφωνία τον τερματισμό των επιθέσεων εναντίον του και εναντίον των συμμάχων του, μεταξύ των οποίων η Χαμάς, η Χεσπολάχ και οι Χούθι.

Ετσι, κάθε ισραηλινή στρατιωτική κίνηση επηρεάζει την αμερικανική διπλωματική προσπάθεια. Η συνεχιζόμενη ισραηλινή παρουσία και κατάληψη εδαφών στον νότιο Λίβανο, αλλά και ο πόλεμος στη Γάζα, δυσκολεύουν την προσπάθεια του Τραμπ να εμφανιστεί ως ο άνθρωπος που μπορεί να επιβάλει μια νέα ισορροπία στην περιοχή.

Ο Νετανιάχου δοκιμάζει τα όρια του Τραμπ

Ο Νετανιάχου δεν έχει συμφέρον να συγκρουστεί ολοκληρωτικά με τον Τραμπ. Η αμερικανική υποστήριξη παραμένει κρίσιμη για το Ισραήλ. Εχει όμως συμφέρον να δείξει ότι δεν είναι εξαρτημένος από τον Αμερικανό πρόεδρο και ότι μπορεί να αντισταθεί στις πιέσεις του όταν αυτό εξυπηρετεί τις πολιτικές του ανάγκες.

Με αυτόν τον τρόπο, ο Τραμπ γίνεται ταυτόχρονα σύμμαχος, διαπραγματευτικό χαρτί και πολιτικός αντίπαλος.

Ο Νετανιάχου μπορεί να αξιοποιεί τη στενή σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο όταν χρειάζεται την αμερικανική στήριξη, αλλά να αξιοποιεί και τη διαφωνία μαζί του όταν απευθύνεται στην ισραηλινή δεξιά.

Αυτό εξηγεί και το ασυνήθιστα σκληρό ύφος της τελευταίας του παρέμβασης. Δεν απευθυνόταν μόνο στον Τραμπ. Απευθυνόταν στους δικούς του ψηφοφόρους.

Οι επιλογές και το κόστος για τον Τραμπ

Το ερώτημα πλέον είναι τι θα κάνει ο Αμερικανός πρόεδρος.

Μπορεί να αυξήσει την πίεση στον Νετανιάχου, διακινδυνεύοντας να αποξενώσει ένα τμήμα των φιλοϊσραηλινών συμμάχων του στις ΗΠΑ. Ή μπορεί να αποφύγει την ανοιχτή σύγκρουση, αφήνοντας ουσιαστικά το σχέδιο για τη Γάζα να παραμείνει σε εκκρεμότητα. Και οι δύο επιλογές έχουν κόστος.

Η πρώτη απειλεί να δημιουργήσει ρήγμα με την ισραηλινή κυβέρνηση και με μέρος της αμερικανικής φιλοϊσραηλινής βάσης. Η δεύτερη υπονομεύει την εικόνα του Τραμπ ως αποτελεσματικού διαμεσολαβητή και ειρηνοποιού.

Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή στο εσωτερικό των ΗΠΑ η υποστήριξη προς το Ισραήλ και τον πόλεμο στη Γάζα υποχωρεί στους Δημοκρατικούς, ενώ στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενισχύεται η παρουσία πολιτικών που αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερο σκεπτικισμό την άνευ όρων υποστήριξη προς το Ισραήλ. Η άνοδος του Τζέι Ντι Βανς ως πιθανότερου υποψηφίου των Ρεπουμπλικανών για τις προεδρικές εκλογές του 2028 προσθέτει μια ακόμη παράμετρο στο πρόβλημα.

Ο Τραμπ, επομένως, δεν διαπραγματεύεται μόνο με τον Νετανιάχου. Διαπραγματεύεται ταυτόχρονα με τις ισορροπίες στη δική του πολιτική βάση.

Διαβάστε επίσης

«Στερεύουν» τα αμερικανικά οπλοστάσια – Το Πεντάγωνο ζητά αύξηση παραγωγής όπλων για τον πόλεμο με το Ιράν

Νέα ένοπλη επίθεση στην Ταϊλάνδη: Πρώην βουλευτής άνοιξε πυρ μέσα σε γραφείο τοπικών αρχών – Δύο τραυματίες

Υεμένη: Επτά νεκροί και 30 τραυματίες από επίθεση των Χούθι στη Μόκα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.