Ανοιχτός «εμφύλιος» στην ηγεσία του Ιράν για την κατεύθυνση του πολέμου εν μέσω απουσίας του Χαμενεΐ

Όταν ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση την περασμένη εβδομάδα ότι «δυσκολεύεται πολύ» να επικοινωνήσει με τον ανώτατο ηγέτη της χώρας, πυροδότησε νέες εικασίες σχετικά με το πού βρίσκεται ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του ως η ανώτατη αρχή της χώρας τον Μάρτιο.

Μέχρι τη Δευτέρα, ο Πεζεσκιάν δήλωσε στον επίσημο ραδιοτηλεοπτικό φορέα ότι οι δύο τους είχαν στην πραγματικότητα πρόσφατα μια συνάντηση που διήρκεσε «επτά ή οκτώ ώρες».

«Ήταν μια πολύ καλή συνάντηση», δήλωσε ο Πεζεσκιάν σε δημοσιογράφο στο περιθώριο μιας συνόδου κορυφής των αρχηγών πολιτικών παρατάξεων στην Τεχεράνη, προσθέτοντας ότι συζήτησαν πώς να αντιμετωπίσουν την επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου στο Ιράν, καθώς και ότι η πιο πιεστική ανησυχία του Χαμενεΐ ήταν η «ενότητα και η συνοχή» στη χώρα.

Η δήλωση ήρθε μετά από εβδομάδες πιεστικής εσωτερικής διαμάχης στην Τεχεράνη για τη διεξαγωγή του πολέμου, με εκκλήσεις από σκληροπυρηνικούς να παραιτηθεί ο Πεζεσκιάν λόγω της υποστήριξής του στην προβληματική ειρηνευτική συμφωνία του Ιράν με τις ΗΠΑ, και ημέρες αφότου ο υπό πίεση πρόεδρος δήλωσε σε μια μακρά τηλεοπτική συνέντευξη ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει.

Ο Χαμενεΐ τραυματίστηκε στην ίδια ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στις 28 Φεβρουαρίου που σκότωσε τον πατέρα και προκάτοχό του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ήταν η εναρκτήρια επιχείρηση στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν.

Η έκταση των τραυματισμών του είναι άγνωστη. Ο Πεζεσκιάν δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο ανώτατος ηγέτης ήταν σε «άψογη κατάσταση». Αλλά η απουσία του Χαμενεΐ από τη δημόσια ζωή έχει αφήσει ένα κενό στο οποίο οι διαμάχες μεταξύ πολιτικών παρατάξεων – που αποτελούν βασικό στοιχείο της ιρανικής ζωής – έχουν γίνει πιο έντονες και έχουν πλέον καταστεί δημόσιες.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ «δεν κάνει δημόσιες εμφανίσεις, δεν είναι εύκολα προσβάσιμος και φέρεται να επικοινωνεί με ανώτερους αξιωματούχους μέσω μεσαζόντων. Ως αποτέλεσμα, είναι πολύ πιο δύσκολο γι’ αυτόν να παρέχει σαφή και αποφασιστική ηγεσία ή να επιλύσει γρήγορα διαφωνίες εντός του πολιτικού κατεστημένου», δήλωσε ο Άρμαν Μαχμούντιαν, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα.

Ο φατριασμός θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτικού τοπίου στο Ιράν. Κάποιοι τον θεωρούν προσχηματικό, αλλά ο πόλεμος έχει αποκαλύψει τις πολιτικές εντάσεις με τον πιο έντονο τρόπου με δημόσιες διαμάχες σχετικά με την κατεύθυνση της σύγκρουσης.

Αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Χαμενεΐ, έχουν επανειλημμένα πιέσει για ενότητα, όχι μόνο εντός του πληθυσμού του Ιράν – ο οποίος έχει υποστεί βαριά πλήγματα από τις επιπτώσεις τόσο της θανατηφόρας κρατικής καταστολής των διαδηλώσεων τον Ιανουάριο όσο και της κλίμακας των βομβαρδισμών ΗΠΑ-Ισραήλ που ακολούθησαν ένα μήνα αργότερα – αλλά και σε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα.

«Πάντα υπήρχε μια ομάδα που έλεγε ότι χρειαζόμαστε μια στρατηγική συμφωνία με τις ΗΠΑ και υπάρχει μια ομάδα που θέλει έναν ατελείωτο πόλεμο με τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Σαΐντ Λαϊλάζ, οικονομολόγος και πρώην σύμβουλος του Πεζεσκιάν. «Η ηγεσία έχει αλλάξει και δεν εμφανίζεται δημόσια. Αυτό δώσει τον χώρο για ορισμένους ανθρώπους να βγουν μπροστά και να μιλήσουν».

Το φόρουμ για αυτούς τους ανθρώπους ήταν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η κρατική τηλεόραση, όπου διεξάγεται μια μάχη πληροφόρησης μεταξύ πραγματιστών όπως ο Πεζεσκιάν και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί – τον οποίο οι σκληροπυρηνικοί νομοθέτες θέλουν να αποπέμψουν – και υπερσυντηρητικών κληρικών και πολιτικών που είναι αντίθετοι στη συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Ο Πεζεσκιάν, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τις οικονομικές αποφάσεις της χώρας, και άλλοι πραγματιστές μετριοπαθείς θέλουν να τερματίσουν τον πόλεμο και να συμφωνήσουν σε ευρεία άρση των κυρώσεων.

Οι σκληροπυρηνικοί -από την πολιτική και τον ανώτερο κλήρο- φαίνεται να τροφοδοτούν μεγάλο μέρος της εσωτερικής διαμάχης. Αντιτίθενται στη διπλωματική εμπλοκή με την κυβέρνηση Τραμπ και αμφισβητούν εάν η ιρανική οικονομία, η οποία έχει πληγεί από χρόνια διεθνούς απομόνωσης, χρειάζεται καν άρση των κυρώσεων των ΗΠΑ.

Ένας από αυτούς, ο υπερσυντηρητικός κληρικός Μοχάμεντ Μπαγκέρ Χαραζί, ο οποίος έκανε μια ανεπιτυχή προσπάθεια να θέσει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές του Ιράν το 2013, επιτέθηκε στον Πεζεσκιάν τον Ιούλιο αποκαλώντας τον «σκουπίδι» και αμφισβητώντας τη νομιμότητα της προεδρίας του.

Σε ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον περασμένο μήνα, το οποίο δεν μπορεί να επαληθευτεί, ο Χαραζί, ο οποίος ισχυρίζεται ότι είναι φίλος με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ για 40 χρόνια, δήλωσε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είναι πλέον αποτελεσματική» και ότι οι Ιρανοί χρειάζονται ένα «ισλαμικό κράτος» αντί για ένα σύστημα που προσφέρει προεδρικές και βουλευτικές εκλογές.

Ο Σαΐντ Τζαλίλι, πρώην διαπραγματευτής για τα πυρηνικά του Ιράν, ο οποίος είναι ηγετικό μέλος μιας υπερσυντηρητικής φράξιας γνωστής ως Παϊντάρι, έχει επίσης επικρίνει έντονα τους διπλωμάτες του Ιράν και τον πρόεδρο.

Οι διαιρέσεις στη θεοκρατία του Ιράν «αποτελούν καθοριστικό χαρακτηριστικό της εξωτερικής πολιτικής της Ισλαμικής Δημοκρατίας από την Επανάσταση του 1979», δήλωσε ο Μαχμούντιαν του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα. «Αυτό που είναι διαφορετικό αυτή τη φορά δεν είναι η ύπαρξη αυτών των ανταγωνιστικών παρατάξεων, αλλά ο βαθμός στον οποίο οι διαφωνίες τους έχουν γίνει ορατές – και ίσως πιο έντονες από ό,τι σε προηγούμενες κρίσεις».

Την προηγούμενη μέρα που ο Πεζεσκιάν μίλησε για τη μακρά συνάντησή του, μια δήλωση που φέρεται να προερχόταν από τον Χαμενεΐ διαβάστηκε από έναν παρουσιαστή στην ιρανική κρατική τηλεόραση. Ανακοίνωσε ότι είχε προσωπικά διορίσει έναν βετεράνο του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και συντηρητικό σκληροπυρηνικό, τον Μοχσέν Ρεζάι, ως ηγέτη του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, της πιο σημαντικής θέσης ασφαλείας της χώρας.

Ο Χαμενεΐ στη συνέχεια ανακοίνωσε και επιβεβαίωσε μια λίστα κορυφαίων στρατιωτικών διορισμών, οι περισσότεροι από αυτούς στο IRGC, τονίζοντας τον ρόλο του στον συντονισμό των πολιτικών ασφαλείας, διπλωματίας και οικονομίας του Ιράν.

Ο ανασχηματισμός αντικατοπτρίζει την επικράτηση των σκληροπυρηνικών στοιχείων που ηγούνται της στρατηγικής στο πεδίο της μάχης από την έναρξη του πολέμου. Υποδηλώνει επίσης μια ισχυρότερη συσπείρωση γύρω από το IRGC και τη στρατηγική του απάντηση στον πόλεμο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η στρατηγική φαίνεται μέχρι στιγμής να έχει λειτουργήσει και επέτρεψε στην Ισλαμική Δημοκρατία όχι μόνο να επιβιώσει και στο καθεστώς να παραμείνει στον έλεγχο, αλλά και να δημιουργήσει ένα αποτελεσματικό αποτρεπτικό μέσο με την μόχλευσή του στο Στενό του Ορμούζ.

«Τα πιο σκληροπυρηνικά στοιχεία είναι αισιόδοξα», δήλωσε η Ντίνα Εσφαντιαρί, επικεφαλής γεωοικονομίας στη Μέση Ανατολή στο Bloomberg Economics. «Νιώθουν ότι είναι μπροστά και έχουν καταλάβει ότι η γλώσσα του εκφοβισμού λειτουργεί με τον Τραμπ, οπότε όλα αυτά αποτελούν μέρος της συνένωσής τους γύρω από αυτήν την ιδέα και της περαιτέρω εδραίωσής τους».

Προς το παρόν, και οι δύο πλευρές στον πόλεμο έχουν σκληρύνει τις θέσεις τους, με τον Τραμπ να λέει νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι ενώ ήταν «χαμηλών τόνων» όσον αφορά τις στρατιωτικές επιθέσεις στο Ιράν, ήθελε να δώσει στον ναυτικό αποκλεισμό του Ορμούζ χρόνο για να προκαλέσει περισσότερο οικονομικό πόνο, επιβάλλοντας παράλληλα νέες απαιτήσεις για αποζημιώσεις από την Τεχεράνη, κάτι που έχει απορριφθεί κατηγορηματικά από την Ισλαμική Δημοκρατία. Αφήνει τις πλευρές σε αδιέξοδο, προς το παρόν, χωρίς σαφή πορεία προς την ειρήνη.

Διαβάστε επίσης:

Συμφωνία της Μέκκας: Σκληρό «όχι» της Σαουδικής Αραβίας στην ένταξη της Αιγύπτου, παρά τις πιέσεις της Τουρκίας

Μέση Ανατολή: Για συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για παράταση της εκεχειρίας των 60 ημερών μιλά το Πακιστάν

Ινδονησία: Νεκρή μια 19χρονη από τη φωτιά στο φέρι, διασώθηκαν 172 άτομα (videos)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.