Η «παγίδα» της αύξησης του κατώτατου μισθού

Το κυβερνητικό αφήγημα για την πορεία της οικονομίας και των αμοιβών στηρίζεται σε έναν κεντρικό πυλώνα: την ονομαστική αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 41% από το 2019 έως σήμερα. Ωστόσο, μια προσεκτική ανάγνωση των επίσημων δεδομένων της «Εργάνης», του ΟΟΣΑ αλλά και της Τράπεζας της Ελλάδος αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Η ονομαστική αυτή αναπροσαρμογή περιορίστηκε αυστηρά στη βάση της μισθολογικής πυραμίδας, την ώρα που η πραγματική αγοραστική δύναμη των εργαζομένων υφίσταται σοβαρή καθίζηση λόγω του παρατεταμένου πληθωρισμού.

Για τη συντριπτική πλειονότητα των μισθωτών που αμείβονται πάνω από τα όρια του κατώτατου μισθού, η εισοδηματική πολιτική των τελευταίων ετών δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική ενίσχυση. Αντίθετα, η στασιμότητα των αμοιβών στον ιδιωτικό τομέα, σε συνδυασμό με την ακρίβεια σε βασικά αγαθά, στέγαση και ενέργεια, οδηγεί σε σταδιακή συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Η ακτινογραφία της «Εργάνης» και τα δεδομένα του ΟΟΣΑ

Τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «Εργάνη» αποτυπώνουν την πραγματική διάρθρωση των αμοιβών στον ιδιωτικό τομέα. Η εικόνα δείχνει μια έντονη συγκέντρωση των εργαζομένων σε χαμηλά μισθολογικά κλιμάκια, με τις αυξήσεις να μην διαχέονται οριζόντια στο σύνολο της οικονομίας:

● Η «ζώνη» των 801 – 1.500 ευρώ: Το 61% των μισθωτών παραμένει εγκλωβισμένο σε αυτό το εύρος αμοιβών.

● Οι χαμηλόμισθοι: Πάνω από 1 στους 3 εργαζόμενους λαμβάνει μεικτές αποδοχές κάτω των 1.000 ευρώ, ενώ 6 στους 10 δεν ξεπερνούν τα 1.200 ευρώ.

● Ο μέσος μισθός: Η αύξηση του μέσου μεικτού μισθού στον ιδιωτικό τομέα περιορίστηκε σε οριακά επίπεδα, κινούμενη γύρω από τα 1.362 ευρώ, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι οι αναπροσαρμογές αφορούν κυρίως την υποχρεωτική αναπροσαρμογή του κατώτατου και όχι την οργανική αύξηση των αμοιβών μέσω συλλογικών συμβάσεων.

Παράλληλα, οι εκθέσεις του ΟΟΣΑ αναδεικνύουν την επίδραση της πληθωριστικής κρίσης στους πραγματικούς μισθούς. Κατά την περίοδο της έξαρσης του πληθωρισμού, η πραγματική αγοραστική δύναμη στην Ελλάδα κατέγραψε σημαντική υποχώρηση (έως και 10%). Η μεταγενέστερη οριακή προσαρμογή των δεικτών οφείλεται κυρίως στη διοικητική αύξηση των κατώτατων αμοιβών και όχι σε συνολική αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου της μεσαίας τάξης.

Απουσία «διάχυσης» και ο μηχανισμός αναπροσαρμογής

Ένα από τα βασικά ευρήματα των αναλύσεων της Τράπεζας της Ελλάδος είναι η απουσία του λεγόμενου spill-over effect (διάχυση των αυξήσεων). Η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν συμπαρασύρει αυτόματα τους διάμεσους και υψηλότερους μισθούς. Όσο απομακρυνόμαστε από τη βάση της μισθολογικής πυραμίδας, η επίδραση των διοικητικών αυξήσεων μηδενίζεται, με αποτέλεσμα να συμπιέζεται η απόσταση μεταξύ ανειδίκευτης και εξειδικευμένης εργασίας.

Ταυτόχρονα, ο θεσμικός σχεδιασμός για τον τρόπο υπολογισμού του κατώτατου μισθού βάσει αλγορίθμου και οικονομικών δεικτών θέτει αυστηρά πλαίσια. Η απουσία ισχυρών συλλογικών διαπραγματεύσεων και η περιορισμένη κάλυψη από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) αφήνουν τους πραγματικούς μισθούς εκτεθειμένους στις διακυμάνσεις του τιμάριθμου, καθώς οι προτεινόμενες ονομαστικές αυξήσεις για τα επόμενα έτη (στο εύρος του 1,7% έως 2,8%) κινδυνεύουν να απορροφηθούν πλήρως από τον τρέχοντα πληθωρισμό.

Φορολογικός πληθωρισμός: Πώς εξανεμίζονται οι αυξήσεις

Ο δεύτερος παράγοντας που περιορίζει το καθαρό όφελος των εργαζομένων είναι η διατήρηση των φορολογικών κλιμακίων χωρίς τιμαριθμοποίηση. Όταν αυξάνεται ο ονομαστικός μισθός αλλά η φορολογική κλίμακα παραμένει αμετάβλητη, ο εργαζόμενος μεταβαίνει σε υψηλότερο συντελεστή παρακράτησης φόρου (fiscal drag).

● Παράδειγμα κατώτατου μισθού: Από μια ονομαστική αύξηση της τάξεως των 30 ευρώ μεικτά στον κατώτατο μισθό (από τα 920 στα 950 ευρώ), ένα σημαντικό μέρος παρακρατείται μέσω ασφαλιστικών εισφορών και φόρου εισοδήματος, περιορίζοντας την καθαρή αύξηση στην τσέπη του εργαζομένου κοντά στο 2,6%.

● Δημόσιος τομέας και συνταξιούχοι: Στο δημοσιονομικό πεδίο, οι καθαρές προσαρμογές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων διαμορφώνονται σε χαμηλά ποσοστά (περίπου 1,7%), ενώ η στασιμότητα στις επικουρικές συντάξεις διατηρεί την πίεση στα εισοδήματα των συνταξιούχων.

Η πραγματικότητα της αγοράς

Η συνολική εικόνα της οικονομίας αποτυπώνει μια διευρυνόμενη απόσταση ανάμεσα στους ονομαστικούς δείκτες και στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα. Η πολιτική της διοικητικής αύξησης της βάσης των αμοιβών προσφέρει μια μερική ανακούφιση στους χαμηλόμισθους, αλλά χωρίς την επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων η μεσαία τάξη συνεχίζει να υφίσταται τη μεγαλύτερη πίεση. Η πραγματική ανάπτυξη μιας οικονομίας δεν μετριέται μόνο με τους αριθμούς, αλλά με την πραγματική αγοραστική δύναμη των πολιτών της.

Διαβάστε επίσης:

«Γερνάει» επικίνδυνα το κράτος – Το υπουργείο Οικονομίας μεταθέτει την έξοδο από το Δημόσιο στα 68 έτη

Νέος άξονας ασφαλείας στη Μέση Ανατολή – Η τριμερής αμυντική συμφωνία της Μέκκας και η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Το Ισλάμ ως πολιτική ιδεολογία στον σύγχρονο κόσμο 4. Αδελφοί Μουσουλμάνοι, ιρανική επανάσταση, τζιχαντισμός, επιβίωση παραδοσιακών θεσμών

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.