Προϋπολογισμός: Η ακρίβεια γεμίζει τα κρατικά ταμεία – Πώς οι υψηλές τιμές φουσκώνουν φόρους και πλεόνασμα

Η συνεχιζόμενη ακρίβεια μπορεί να αδειάζει γρηγορότερα το πορτοφόλι των καταναλωτών, έχει όμως και την άλλη όψη της: οι υψηλότερες τιμές μεταφράζονται σε μεγαλύτερες εισπράξεις από έμμεσους φόρους και κυρίως από τον ΦΠΑ. Και αυτή η παράμετρος βρίσκεται πίσω από ένα μέρος της υπέρβασης που καταγράφουν τα φορολογικά έσοδα στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου.

Τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού δείχνουν ότι, ακόμη και μετά την αφαίρεση έκτακτων ποσών, οι φόροι ξεπέρασαν αισθητά τον στόχο. Τα φορολογικά έσοδα διαμορφώθηκαν στα 42,475 δισ. ευρώ, δηλαδή ήταν υψηλότερα κατά 1,112 δισ. ευρώ ή 2,7% σε σχέση με τον προϋπολογισμό.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόκλιση τον Ιούλιο. Τα έσοδα από φόρους έφθασαν τα 9,092 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον μηνιαίο στόχο κατά 528 εκατ. ευρώ ή 6,2%.

Πώς η ακρίβεια γεμίζει τα ταμεία

Η υπέρβαση δεν έχει μία μόνο εξήγηση. Η πορεία της οικονομικής δραστηριότητας, η απασχόληση, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές και ο περιορισμός μέρους της φοροδιαφυγής συμβάλλουν στην αύξηση των εισπράξεων. Υπάρχει όμως και ένας παράγοντας που επιβαρύνει καθημερινά τα νοικοκυριά: το υψηλό επίπεδο των τιμών.

Όταν ένα προϊόν ακριβαίνει, αυξάνεται σε απόλυτους αριθμούς και ο ΦΠΑ που εισπράττει το Δημόσιο, εφόσον ο όγκος της κατανάλωσης δεν μειωθεί αντίστοιχα. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα αισθητό σε αγαθά με ανελαστική ζήτηση, όπως είναι τα καύσιμα, όπου τα περιθώρια των καταναλωτών να περιορίσουν δραστικά τις αγορές τους είναι μικρότερα.

Ένα απλό παράδειγμα δείχνει τη διαφορά

Σε τελική τιμή αμόλυβδης 2 ευρώ το λίτρο, ο ΦΠΑ που εμπεριέχεται στην τιμή αντιστοιχεί περίπου σε 38,7 λεπτά ανά λίτρο. Εάν η ίδια βενζίνη κόστιζε 1,70 ευρώ, ο ΦΠΑ θα ήταν περίπου 32,9 λεπτά.

Η διαφορά είναι σχεδόν 5,8 λεπτά ΦΠΑ για κάθε λίτρο. Σε ένα γέμισμα 50 λίτρων, το Δημόσιο εισπράττει περίπου 2,90 ευρώ περισσότερο ΦΠΑ μόνο και μόνο εξαιτίας της υψηλότερης τελικής τιμής. Σε εκατομμύρια λίτρα καυσίμων, η διαφορά γίνεται σημαντική για τα δημόσια ταμεία.

Στα καύσιμα, βέβαια, μεγάλο μέρος της φορολογικής επιβάρυνσης προέρχεται και από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Σε αντίθεση όμως με τον ΦΠΑ, ο ΕΦΚ είναι συγκεκριμένο ποσό ανά λίτρο και επομένως δεν αυξάνεται επειδή ανεβαίνει η τιμή στην αντλία.

Πάνω από τον στόχο κατά 1,1 δισ. οι φόροι

Τα συνολικά φορολογικά έσοδα εμφανίζονται στα 42,916 δισ. ευρώ. Σε αυτά, ωστόσο, περιλαμβάνονται 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.

Αφαιρώντας αυτά τα ποσά, προκύπτουν τα 42,475 δισ. ευρώ και η υπέρβαση των 1,112 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Πρόκειται για μια επίδοση που αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε έκτακτες εισπράξεις.

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται στα συνολικά καθαρά έσοδα. Στο επτάμηνο ανήλθαν σε 45,207 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,975 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Εάν εξαιρεθεί η χρονική μετατόπιση εισπράξεων από το Ταμείο Ανάκαμψης, η υπέρβαση υπολογίζεται σε 2,349 δισ. ευρώ.

Στην πρώτη ανάγνωση των στοιχείων, το πρωτογενές πλεόνασμα εμφανίζεται πολύ υψηλότερο από τον στόχο. Διαμορφώθηκε σε 5,725 δισ. ευρώ, όταν ο προϋπολογισμός προέβλεπε 4,417 δισ. ευρώ. Η ονομαστική διαφορά φθάνει έτσι τα 1,308 δισ. ευρώ.

Δεν είναι όμως ολόκληρο αυτό το ποσό πραγματική δημοσιονομική υπεραπόδοση. Από τη διαφορά πρέπει να αφαιρεθούν 510 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, άλλα 406 εκατ. ευρώ από μεταβιβαστικές πληρωμές προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και 135 εκατ. ευρώ από το τίμημα για το καζίνο στο Ελληνικό.

Μετά τις συγκεκριμένες προσαρμογές, η ουσιαστική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος περιορίζεται στα 256 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Παράλληλα, ο κρατικός προϋπολογισμός εμφάνισε έλλειμμα μόλις 389 εκατ. ευρώ, έναντι πρόβλεψης για έλλειμμα 1,323 δισ. ευρώ.

Περισσότερα έσοδα, αλλά και περισσότερες δαπάνες

Η εικόνα δεν περιορίζεται, πάντως, στην πλευρά των εισπράξεων. Οι συνολικές δαπάνες έφθασαν τα 45,596 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 1,041 δισ. ευρώ και τις αντίστοιχες δαπάνες του 2025 κατά 4,911 δισ. ευρώ.

Μεγάλο μέρος της αύξησης προέρχεται από τις επενδύσεις. Οι πληρωμές επενδυτικών δαπανών ανήλθαν στα 7,602 δισ. ευρώ, κατά 855 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο και κατά 1,471 δισ. ευρώ υψηλότερα από πέρυσι, λόγω της επιτάχυνσης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Την ίδια ώρα, η ίδια η ακρίβεια που ενισχύει τις εισπράξεις αναγκάζει το Δημόσιο να επιστρέφει μέρος των πρόσθετων πόρων με μέτρα στήριξης. Στο επτάμηνο καταγράφονται, μεταξύ άλλων, 110 εκατ. ευρώ για την επιδότηση του diesel κίνησης, ενώ πραγματοποιήθηκαν και άλλες έκτακτες ενισχύσεις.

Έτσι δημιουργείται μια ιδιότυπη δημοσιονομική εξίσωση: από τη μία πλευρά, οι υψηλές τιμές αυξάνουν τη φορολογητέα αξία της κατανάλωσης και τροφοδοτούν τα έσοδα από ΦΠΑ. Από την άλλη, η πίεση που προκαλούν σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις δημιουργεί ανάγκη για νέες κρατικές παρεμβάσεις.

Οι τελικοί αριθμοί ανά κατηγορία φόρου θα δείξουν με μεγαλύτερη ακρίβεια πόσο από το πρόσθετο 1,1 δισ. ευρώ προέρχεται από ΦΠΑ, φόρους εισοδήματος και τις υπόλοιπες πηγές. Το επτάμηνο, πάντως, επιβεβαιώνει ότι πίσω από την καλή εικόνα των κρατικών εσόδων υπάρχει και μία λιγότερο ευχάριστη πραγματικότητα για τους καταναλωτές: όσο οι τιμές παραμένουν ψηλά, ψηλά παραμένει και ο λογαριασμός του ΦΠΑ που καταλήγει στα κρατικά ταμεία.

Διαβάστε επίσης:

Le Point: «Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Έλληνας που θέλει να ξυπνήσει την Ευρώπη»

Θερινές εκπτώσεις 2026: Πότε ολοκληρώνονται – Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές

IRIS: Πότε το «χαρτζιλίκι» μπορεί να μπλέξει με την Εφορία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.