Η Άγκυρα υπενθυμίζει τα Ίμια: Γκρίζες ζώνες διά (τουρκικού) νόμου στο Αιγαίο

Από το 1996 και την κρίση των Ιμίων, η Τουρκία έχει τοποθετήσει στην ατζέντα των ελληνοτουρκικών «προβλημάτων» τη θέση ότι στο Αιγαίο υπάρχουν νησιά, νησίδες και βραχονησίδες επί των οποίων η κυριαρχία δεν διευκρινίζεται από τις διεθνείς συνθήκες. Τριάντα χρόνια αργότερα, η Άγκυρα φροντίζει να υπενθυμίσει ότι αυτή η διεκδίκηση όχι μόνο δεν έχει αποσυρθεί, αλλά παραμένει ενεργό κομμάτι της πολιτικής της στο Αιγαίο.

Η αφορμή αυτή τη φορά δόθηκε από το νέο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο περιλαμβάνει και σχεδιασμό για την ανάπτυξη αιολικών εγκαταστάσεων στο Αιγαίο. Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι ο ελληνικός σχεδιασμός δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Τουρκία και επαναφέρει σχεδόν αυτούσια την ορολογία των «γκρίζων ζωνών»: κάνει λόγο για «γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριαρχία δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών».

Η Μαδρίτη

Οι διατυπώσεις του τουρκικού ΥΠΕΞ δεν αποτελούν στιγμιαία λεκτική υπερβολή. Είναι η συνέχεια μιας θέσης που διαμορφώθηκε μετά την κρίση των Ιμίων και έκτοτε εμπλουτίστηκε και συστηματοποιήθηκε από την τουρκική διπλωματία.

Η κρίση του Ιανουαρίου του 1996 τερματίστηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση, χωρίς όμως να λυθεί το ζήτημα που είχε δημιουργήσει η Άγκυρα. Έναν χρόνο αργότερα, στη Μαδρίτη, Κώστας Σημίτης και Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ υπέγραψαν τη γνωστή κοινή δήλωση, στην οποία καταγράφηκε ο σεβασμός στα «ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα» κάθε χώρας στο Αιγαίο. Η διατύπωση αυτή απέκτησε ιδιαίτερο βάρος, ακριβώς επειδή ήρθε μετά τα Ίμια και ενώ η τουρκική θεωρία περί αμφισβητούμενης κυριαρχίας παρέμενε στο τραπέζι.

Κατευνασμός

Το ίδιο συνέβη και με το casus belli. Από το 1995 η τουρκική Εθνοσυνέλευση έχει εξουσιοδοτήσει την κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει ακόμη και στρατιωτικά μέσα εάν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα πέραν των έξι μιλίων στο Αιγαίο. Η απειλή αυτή ουδέποτε ανακλήθηκε.

Παρ’ όλα αυτά, επί τρεις δεκαετίες η Αθήνα επένδυσε σε διαφορετικές εκδοχές μιας πολιτικής κατευνασμού και σταδιακής προσέγγισης. Το βασικό «καρότο» ήταν η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας: η υπόθεση ότι η πορεία προς την ΕΕ θα λειτουργούσε ως μηχανισμός προσαρμογής της Άγκυρας στους ευρωπαϊκούς κανόνες και, τελικά, περιορισμού του τουρκικού αναθεωρητισμού.

Η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Οι αμφισβητήσεις δεν αποσύρθηκαν, το casus belli παρέμεινε και η Άγκυρα συνέχισε να διευρύνει την ατζέντα των ελληνοτουρκικών διαφορών, τις οποίες σταδιακά επιχειρεί να ενσωματώσει στο θεσμικό και χαρτογραφικό αποτύπωμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και τα πρόσφατα προεδρικά διατάγματα για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα στο βόρειο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι οριοθετήσεις τους αποτυπώνουν εκ νέου την τουρκική θέση περί περιορισμένης επήρειας των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά, θα ήταν πολιτικά αφελές να εκλάβει κανείς την τελευταία ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ ως μία ακόμη «απλή» διπλωματική αντιπαράθεση. Οι διατυπώσεις της υπενθυμίζουν ότι πίσω από τα «ήρεμα νερά» παραμένει ανέπαφο το βασικό οικοδόμημα των τουρκικών διεκδικήσεων.

Μέχρι και πρόσφατα, βασικός μοχλός «πίεσης» της Τουρκίας από τις ελληνικές κυβερνήσεις ήταν η –όπως αποδείχθηκε, αφελής– εκτίμηση ότι η προοπτική ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανάχωμα στις διεκδικήσεις της και να οδηγήσει σταδιακά στην εγκατάλειψή τους. Σήμερα, όμως, που η ευρωπαϊκή ένταξη όχι μόνο απομακρύνεται αλλά, όπως ξεκαθαρίζει πλέον και ο ίδιος ο Ερντογάν, δεν αποτελεί προτεραιότητα της Άγκυρας, εξασθενεί και το βασικό «καρότο» πάνω στο οποίο στηρίχθηκε για χρόνια η ελληνική στρατηγική κατευνασμού.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η Τουρκία θυμάται τα Ίμια. Είναι αν η Αθήνα θυμάται τι ακριβώς έμεινε άλυτο μετά από αυτά.

Διαβάστε επίσης:

Νέα πρόκληση της Τουρκίας – Το υπουργείο Άμυνας αμφισβητεί το ελληνικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ και «βλέπει γκρίζες ζώνες»

ΠΑΣΟΚ κατά Πιερρακάκη: «Απύθμενο θράσος, η παράταξή μας κράτησε τη χώρα στο ευρώ»

ΕΛΑΣ: «Η ελπίδα της ανατροπής» – Στη δημοσιότητα το 2ο ντοκιμαντέρ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.