«Πατριωτική εισφορά»: Ένα περιττό αυτογκόλ για τον Τσίπρα – Τα 2 δισ., οι θυρίδες και η σύγχυση στην ΕΛ.Α.Σ.

Μπορεί μια ιδέα οικονομικά και πολιτικά απολύτως θεμιτή να εξελιχθεί σε επικοινωνιακό αυτογκόλ; Η ιστορία της περίφημης πλέον «Πατριωτικής Εισφοράς» που ανακοίνωσε ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη δείχνει ότι μπορεί.

Και μάλιστα με έναν μάλλον παράδοξο τρόπο: η ΕΛ.Α.Σ. μπήκε σε μια σκληρή δημόσια αντιπαράθεση για 2,02 δισ. ευρώ τα οποία, όπως αποδεικνύεται, δεν είχε καν υπολογίσει ως έσοδο για τη χρηματοδότηση του πακέτου μέτρων που παρουσίασε.

Αυτό ξεκαθάρισε σήμερα η εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος Θεώνη Κουφονικολάκου:

«Καταρχάς, να διευκρινιστεί ότι η πατριωτική εισφορά δεν έχει συνυπολογιστεί στον δημοσιονομικό χώρο που αξιοποιούμε και θα επιστρατευτεί για την υλοποίηση του προγράμματος. Είναι έξτρα».

Και εξήγησε ότι ακριβώς επειδή η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη ολοκληρωμένο περιουσιολόγιο, η ΕΛ.Α.Σ. δεν θεώρησε δημοσιονομικά ασφαλές να υπολογίσει τα πιθανά έσοδα από την εισφορά.

Η διευκρίνιση είναι σοβαρή και, επί της ουσίας, σωστή. Δημιουργεί όμως ένα πολιτικό ερώτημα ακόμη μεγαλύτερο:

Αφού τα 2,02 δισ. δεν χρειάζονταν για να βγει ο λογαριασμός του οικονομικού προγράμματος, γιατί η ΕΛ.Α.Σ. επέλεξε να τα βάλει με τόση έμφαση στο τραπέζι;

Μια καλή ιδέα που μπήκε στην παρουσίαση πριν ωριμάσει

Η φορολόγηση του πολύ μεγάλου πλούτου κάθε άλλο παρά γραφική ιδέα είναι. Βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο μιας σοβαρής διεθνούς συζήτησης, με οικονομολόγους όπως ο Τομά Πικετί και ο Γκαμπριέλ Ζικμάν να έχουν αναπτύξει συγκεκριμένες προτάσεις.

Επομένως, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην πολιτική θέση ότι το πλουσιότερο τμήμα της κοινωνίας μπορεί να συνεισφέρει περισσότερο.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν από αυτή τη γενική αρχή περνάς σε έναν εντυπωσιακά συγκεκριμένο αριθμό: 2,02 δισ. ευρώ ετησίως.

Όπως έχουμε ήδη αναλύσει, η ΕΛ.Α.Σ. φτάνει σε αυτόν ξεκινώντας από στοιχεία της World Inequality Database για τον πλούτο που αντιστοιχεί στο ανώτερο 1% στην Ελλάδα και εφαρμόζοντας πάνω στην εκτιμώμενη περιουσία των περίπου 201,6 δισ. ευρώ έναν συντελεστή 1%.

Η πράξη βγαίνει. Το φορολογικό έσοδο δεν προκύπτει όμως τόσο απλά όσο η μαθηματική πράξη.

Χρειάζεται να γνωρίζεις ποιοι ακριβώς αποτελούν το 1%, πού θα τεθεί το κατώφλι, τι θεωρείται καθαρή περιουσία, πώς αποτιμώνται εταιρικές συμμετοχές, πώς αντιμετωπίζονται τα χρέη, ποιες εξαιρέσεις θα υπάρχουν, τι γίνεται με ήδη καταβαλλόμενους φόρους και, κυρίως, να διαθέτεις το περιουσιολόγιο που σήμερα δεν υπάρχει.

Η ίδια η Κουφονικολάκου, ουσιαστικά, το παραδέχθηκε σήμερα: γι’ αυτό ακριβώς τα δυνητικά έσοδα δεν μπήκαν στην κοστολόγηση. Και κάπου εδώ αρχίζει η εικόνα της προχειρότητας.

Από τα κοσμήματα στις θυρίδες…

Ο αναπληρωτής τομεάρχης Οικονομικών της ΕΛ.Α.Σ. Γιώργος Παππάς προσπάθησε να εξηγήσει πώς θα λειτουργήσει το περιουσιολόγιο και έφτασε να μιλά ακόμη και για κοσμήματα μέσα σε τραπεζικές θυρίδες.

«Το περιουσιολόγιο τα περιλαμβάνει και αυτά», είπε αρχικά, περιγράφοντας μια καταγραφή που θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακίνητα, μετοχές, επενδύσεις, μεταφορικά μέσα αλλά και αντικείμενα αξίας. Παράλληλα είπε ότι η εισφορά «δεν θα έχει μόνιμη διάρκεια», αλλά θα ισχύσει «για κάποια χρόνια».

Οι αντιδράσεις ανάγκασαν τον ίδιο λίγες ώρες αργότερα να εκδώσει διευκρινιστική δήλωση: «Προφανώς δε θα βασιστεί στα κοσμήματα των πλουσίων κυριών, αλλά στην υψηλή κινητή και ακίνητη περιουσία». Η ίδια η ΕΛ.Α.Σ. δημοσίευσε τη διευκρίνιση στην επίσημη ιστοσελίδα της.

Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι σήμερα η Θεώνη Κουφονικολάκου χαρακτήρισε την εισφορά «μόνιμο μέτρο ανταποδοτικότητας». Δηλαδή, μέσα σε ελάχιστες ώρες, ένα κορυφαίο οικονομικό στέλεχος μιλούσε για εισφορά «για κάποια χρόνια» και η εκπρόσωπος του κόμματος για μόνιμο μέτρο. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για διαφορετική επικοινωνιακή διατύπωση. Είναι ουσιαστική διαφορά στον σχεδιασμό ενός φόρου.

…στην «Παγκόσμια Βάση Δεδομένων» του Νυφούδη

Και σήμερα ήρθε ο αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου Νίκος Νυφούδης να προσθέσει ένα ακόμη επεισόδιο.

Ερωτηθείς στο ΕΡΤNews για τα περίπου 200 δισ. ευρώ περιουσίας του πλουσιότερου 1%, παρέπεμψε σε μια «Παγκόσμια Βάση Δεδομένων», ενώ, σύμφωνα με τη δημόσια τοποθέτησή του, παραδέχθηκε ότι και ο ίδιος ενημερώνεται τις τελευταίες ημέρες και ότι δεν είναι οικονομολόγος.

Η βάση στην οποία προφανώς αναφερόταν δεν είναι κάποια μυστηριώδης «παγκόσμια βάση» που γνωρίζει ονομαστικά τους πλούσιους Έλληνες. Είναι η World Inequality Database (WID), μία από τις σημαντικότερες διεθνείς ερευνητικές βάσεις για την κατανομή εισοδήματος και πλούτου.

Η WID βέβαια μπορεί να εκτιμήσει πόσο πλούτο κατέχει συνολικά το ανώτερο 1%, αν και δεν αποτελεί ελληνικό περιουσιολόγιο και βέβαια δεν σου παραδίδει κατάλογο των φυσικών προσώπων που πρέπει να φορολογήσεις. Αλλά ο Νυφούδης δεν μπορούσε να εξηγήσει ούτε καν τα αυτονόητα.

Η εικόνα ενός εκπροσώπου του κόμματος να προσπαθεί εκ των υστέρων να καταλάβει δημόσια τη μεθοδολογία ενός από τα πιο προβεβλημένα μέτρα του οικονομικού προγράμματος δεν βοηθά την αξιοπιστία μιας παράταξης που διεκδικεί να εμφανιστεί ως έτοιμη κυβερνητική δύναμη.

Η κυβέρνηση “παρανόηση” και το πραγματικό αυτογκόλ της ΕΛΑΣ

Η κυβέρνηση, φυσικά, εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο την κατάσταση. Ο Άκης Σκέρτσος εκ του πονηρού (ή αφελώς;) επιχείρησε να αποδομήσει την εξαγγελία υπολογίζοντας ότι 1% επί των δηλωθέντων εισοδημάτων περίπου 67.000 φορολογουμένων θα απέφερε μόλις 145 εκατ. ευρώ, κάνοντας λόγο για νέα «αυταπάτη». Η ΕΛ.Α.Σ. απάντησε ότι ο υπουργός υπολογίζει λάθος φορολογική βάση, αφού η πρόταση αφορά καθαρή περιουσία και όχι ετήσιο εισόδημα.

Στο συγκεκριμένο σημείο η ΕΛ.Α.Σ. έχει δίκιο: άλλο εισόδημα και άλλο πλούτος. Δεν μπορείς να ελέγξεις την απόδοση ενός wealth tax εφαρμόζοντας τον συντελεστή στο εισόδημα.

Άρα έχουμε το παράδοξο μιας πολιτικής σύγκρουσης στην οποία και οι δύο πλευρές κατάφεραν να δημιουργήσουν περισσότερη σύγχυση από όση υπήρχε στην αρχή.

Η μεγαλύτερη ζημιά για την ΕΛ.Α.Σ. όμως δεν βρίσκεται ούτε στις θυρίδες ούτε σε μια άτυχη τηλεοπτική εμφάνιση.

Βρίσκεται στο ότι επέτρεψε σε ένα μέτρο που δεν ήταν καν αναγκαίο για τη δημοσιονομική ισορροπία του προγράμματός της να επισκιάσει το ίδιο το πρόγραμμα.

Ο Αλέξης Τσίπρας είχε κάθε λόγο να γοητευθεί από την πολιτική δύναμη της ιδέας: «1% φόρος στο πλουσιότερο 1%» είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό επικοινωνιακό μήνυμα. Είναι απλό, εύληπτο, έχει σαφή κοινωνική στόχευση και παραπέμπει σε μια διεθνή συζήτηση με ισχυρή επιστημονική νομιμοποίηση.

Αλλά άλλο η ιδέα και άλλο ένα ώριμο φορολογικό μέτρο. Και από όσα ακολούθησαν προκύπτει η εντύπωση ότι η πολιτική εξαγγελία προηγήθηκε της πλήρους τεχνικής επεξεργασίας και, κυρίως, της προετοιμασίας των στελεχών που θα καλούνταν την επόμενη ημέρα να την υπερασπιστούν.

Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό για έναν Τσίπρα που επιχειρεί να πείσει ότι επιστρέφει διαφορετικός από το 2015: περισσότερο προετοιμασμένος, περισσότερο κοστολογημένος και με μεγαλύτερη κυβερνητική ωριμότητα.

Γιατί εδώ το πρόβλημα δεν είναι ότι πρότεινε να φορολογηθούν οι πολύ πλούσιοι, αλλά ότι έδωσε έναν αριθμό που σήμερα η ίδια η ΕΛ.Α.Σ. δεν θεωρεί αρκετά ασφαλή ώστε να τον βάλει στον δημοσιονομικό της λογαριασμό.

Και αντί να μείνει στην απολύτως θεμιτή πολιτική θέση —ότι η Ελλάδα πρέπει να δημιουργήσει πλήρες περιουσιολόγιο και να εξετάσει σοβαρά μια πρόσθετη φορολόγηση του πολύ μεγάλου πλούτου, όπως συζητείται διεθνώς— άνοιξε μια συζήτηση για 2,02 δισ., θυρίδες, κοσμήματα, μόνιμες ή προσωρινές εισφορές και «παγκόσμιες βάσεις δεδομένων».

Μια συζήτηση που δεν χρειαζόταν καν για να βγει ο λογαριασμός του οικονομικού της προγράμματος. Και αυτό ίσως είναι το πιο ανησυχητικό για την ΕΛ.Α.Σ.: όχι ότι έκανε μια αμφιλεγόμενη πρόταση, αλλά ότι έδειξε πως δεν είχε προετοιμαστεί επαρκώς για την πρόταση που η ίδια επέλεξε να βάλει στο κέντρο της συζήτησης.

Η «Πατριωτική Εισφορά» θα μπορούσε να είναι ένα από τα ισχυρότερα πολιτικά μηνύματα της παρουσίασης Τσίπρα. Μέσα σε δύο ημέρες κινδυνεύει να γίνει το πρώτο χαρακτηριστικό παράδειγμα της παλιάς ασθένειας που ο ίδιος θέλει περισσότερο από οτιδήποτε να αποδείξει ότι έχει αφήσει πίσω του:

Μια καλή πολιτική ιδέα, που βγήκε προς τα έξω πριν γίνει ολοκληρωμένο σχέδιο.

Διαβάστε επίσης

Σφοδρή επίθεση Μαρινάκη στον Τσίπρα: Άλλα είπε στην ομιλία του, άλλα έστειλε ως εξειδίκευση το επιτελείο του και ποιος ξέρει τι άλλο θα ακούσουμε…

Σαμαράς και Τσίπρας: Δύο αντίπαλοι απ’ τα παλιά επανέρχονται για να συγκρουστούν στις επόμενες εκλογές

«Πατριωτική εισφορά»: Η μελέτη της Κομισιόν που κανείς δεν διάβασε – Πόσα μπορούν πραγματικά να πληρώσουν οι πλούσιοι

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.