Σούζαν Σάραντον: Η σταρ που δεν έμαθε ποτέ να σωπαίνει – Από το Όσκαρ στις χειροπέδες για τη Γάζα

Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν χρειάζονται ιδιαίτερη επεξήγηση. Και η εικόνα της 79χρονης Σούζαν Σάραντον, ανάμεσα στους αστυνομικούς της Νέας Υόρκης, λίγο πριν οδηγηθεί υπό κράτηση, είναι μία από αυτές. Μαύρο σακάκι, λευκό μπλουζάκι και πάνω του, με τεράστια μαύρα γράμματα, η φράση «FUND PEOPLE NOT BOMBS» – «Χρηματοδοτήστε τους ανθρώπους, όχι τις βόμβες».

Δεν ήταν κινηματογραφικό πλάνο. Ούτε ένας ακόμη ρόλος της γυναίκας που έγινε παγκόσμιο σύμβολο με το Thelma & Louise και κέρδισε το Όσκαρ για το Dead Man Walking. Ήταν η Σάραντον έξω από τον ΟΗΕ, την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, στη διαδήλωση εναντίον της παρουσίας και της ομιλίας του Μπενιαμίν Νετανιάχου στη Γενική Συνέλευση.

Η αστυνομία της Νέας Υόρκης προχώρησε σε 103 προσαγωγές/συλλήψεις ανθρώπων που συμμετείχαν σε καθιστική διαμαρτυρία κοντά στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών. Ανάμεσά τους ήταν η Σάραντον και η ηθοποιός Χάνα Άινμπιντερ. Η κινητοποίηση είχε οργανωθεί από την Jewish Voice for Peace, με αιτήματα που περιλάμβαναν τον τερματισμό της αμερικανικής στρατιωτικής υποστήριξης προς το Ισραήλ και τον πόλεμο στη Γάζα. Η αστυνομία ανέφερε ότι οι διαδηλωτές είχαν αποκλείσει διασταύρωση και ότι είχαν προηγηθεί προειδοποιήσεις να αποχωρήσουν.

Και κάπως έτσι προέκυψε αυτή η εικόνα: μία από τις διασημότερες ηθοποιούς του Χόλιγουντ να οδηγείται αγέρωχη και ανυπότακτη, από αστυνομικούς φορώντας πάνω της το πολιτικό μήνυμα για το οποίο είχε κατέβει στον δρόμο.

Μια φωτογραφία που συμπυκνώνει μια ολόκληρη διαδρομή

Η δύναμη της φωτογραφίας δεν βρίσκεται μόνο στο ποια είναι η γυναίκα που εικονίζεται. Βρίσκεται κυρίως στη συνέπεια με την προηγούμενη δημόσια διαδρομή της.

FUND PEOPLE NOT BOMBS

Η Σάραντον δεν ανακάλυψε τον ακτιβισμό με τη Γάζα. Εδώ και δεκαετίες συμμετέχει σε κινητοποιήσεις για ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα, κατά της θανατικής ποινής και των πολέμων, υπέρ προσφύγων και μεταναστών, για τα δικαιώματα των ανθρώπων με HIV/AIDS και για ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης.

Το 1993, μάλιστα, χρησιμοποίησε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα τηλεοπτικό στούντιο: τη σκηνή των Όσκαρ. Μαζί με τον τότε σύντροφό της Τιμ Ρόμπινς κατήγγειλαν την κράτηση HIV-positive Αϊτινών προσφύγων στο Γκουαντάναμο. Η UNAIDS έχει καταγράψει τη συμμετοχή της στον αγώνα για την απελευθέρωσή τους και την πολυετή δράση της ενάντια στον στιγματισμό των ανθρώπων με HIV.

Το 1999 συνελήφθη σε κινητοποίηση μετά τον θάνατο του Αμαντού Ντιαλό, του άοπλου μετανάστη από τη Γουινέα που είχε δεχθεί 19 σφαίρες από αστυνομικούς στη Νέα Υόρκη. Τότε η Σάραντον είχε επιμείνει ότι το ζήτημα δεν ήταν η συλλήβδην καταδίκη της αστυνομίας, αλλά η ανάγκη να εξεταστούν η εκπαίδευση και οι πρακτικές της.

Αργότερα βρέθηκε στις διαδηλώσεις εναντίον του πολέμου στο Ιράκ, στο Occupy Wall Street, στις κινητοποιήσεις για το Standing Rock και τον Dakota Access Pipeline, αλλά και σε δράσεις για τα δικαιώματα μεταναστών. Το 2018 συνελήφθη μαζί με εκατοντάδες άλλους διαδηλωτές σε κινητοποίηση στην Ουάσιγκτον κατά της πολιτικής διαχωρισμού οικογενειών μεταναστών.

Δεν πρόκειται, δηλαδή, για την περιστασιακή πολιτική τοποθέτηση μιας celebrity. Η πολιτική και κοινωνική παρέμβαση αποτελεί κομμάτι της δημόσιας παρουσίας της εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια. Η ευαισθησία της είναι αδιαμφισβήτητη και διαρκής.

Το “Dead Man Walking” δεν τελείωσε ποτέ για εκείνη

Υπάρχει μάλιστα μια ενδιαφέρουσα σύνδεση ανάμεσα στη σημαντικότερη ίσως κινηματογραφική στιγμή της και στον ακτιβισμό της.

Στο Dead Man Walking υποδύθηκε την αδελφή Έλεν Πρεζάν, τη μοναχή που αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής της στον αγώνα κατά της θανατικής ποινής. Η ερμηνεία χάρισε στη Σάραντον το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου, αλλά η σχέση της με το θέμα δεν τελείωσε με τους τίτλους τέλους.

Οι δύο γυναίκες παρέμειναν φίλες και συνεργάτιδες επί δεκαετίες. Η Σάραντον συνέχισε να υποστηρίζει εκστρατείες κατά της θανατικής ποινής, ενώ είναι πρέσβειρα του Innocence Project, της οργάνωσης που ασχολείται με περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν καταδικαστεί άδικα. Έχει επίσης συμμετάσχει σε παραγωγές και ντοκιμαντέρ γύρω από τη θανατική ποινή και τις αστοχίες του αμερικανικού συστήματος ποινικής δικαιοσύνης.

Από τους πρόσφυγες της Λέσβου μέχρι τις νάρκες

Υπάρχει και ένας ελληνικός σταθμός σε αυτή τη διαδρομή. Τα Χριστούγεννα του 2015, στην κορύφωση της προσφυγικής κρίσης, η Σάραντον πήγε στη Λέσβο. Δεν περιορίστηκε σε μια σύντομη επίσκεψη δημοσιότητας. Πέρασε ημέρες δίπλα σε πρόσφυγες και εθελοντές, επισκέφθηκε τη Μόρια και το Καρά Τεπέ και συνεργάστηκε με ομάδες που βοηθούσαν ανθρώπους οι οποίοι έφταναν με βάρκες από την Τουρκία.

Η ίδια εξηγούσε τότε ότι στόχος της ήταν να «δώσει ανθρώπινο πρόσωπο» σε ανθρώπους που είχαν μετατραπεί στη δημόσια συζήτηση σε αριθμούς και αφηρημένες έννοιες.

Η ανθρωπιστική της δραστηριότητα επεκτάθηκε πολύ πέρα από αυτό. Διετέλεσε πρέσβειρα καλής θέλησης της UNICEF, με τον οργανισμό να την καταγράφει σήμερα μεταξύ των πρώην Goodwill Ambassadors. Το 2022 έγινε επίσης πρέσβειρα της HALO Trust, υποστηρίζοντας την προσπάθεια αποναρκοθέτησης περιοχών που έχουν πληγεί από πολέμους.

Από το HIV/AIDS και την πείνα μέχρι τα παιδιά, τους πρόσφυγες, τις νάρκες και τη θανατική ποινή, η Σάραντον έχει συνδέσει συστηματικά τη δημόσια αναγνωρισιμότητά της με κοινωνικές και ανθρωπιστικές καμπάνιες.

Και μετά ήρθε η Γάζα

Η στάση της για την Παλαιστίνη έχει γίνει τα τελευταία χρόνια ίσως η πιο συγκρουσιακή πλευρά της δημόσιας παρουσίας της. Και η πιο αδιαπραγμάτευτη.

Μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα το 2023, συμμετείχε επανειλημμένα σε φιλοπαλαιστινιακές κινητοποιήσεις. Τον Νοέμβριο εκείνης της χρονιάς προκάλεσε μεγάλη αντιπαράθεση με διατύπωσή της σε συγκέντρωση στη Νέα Υόρκη σχετικά με τον φόβο που αισθάνονταν οι Εβραίοι στις ΗΠΑ. Η United Talent Agency διέκοψε τη συνεργασία μαζί της.

Τον Φεβρουάριο του 2024 πήγε στο Καπιτώλιο, μαζί με οργανώσεις όπως η CodePink και οι Doctors Against Genocide, ζητώντας κατάπαυση του πυρός και τερματισμό της αμερικανικής χρηματοδότησης των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Το 2026 η εμπλοκή της έγινε ακόμη πιο άμεση. Τον Μάρτιο εμφανίστηκε σε καμπάνια της UNRWA για τη συνέχιση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα. Στο σχετικό υλικό του ΟΗΕ η παρέμβασή της παρουσιάστηκε με τη φράση «υπάρχουν στιγμές που η σιωπή δεν αποτελεί επιλογή», με έμφαση στις κλινικές, τα καταφύγια, την εκπαίδευση και την επείγουσα βοήθεια προς τους αμάχους.

Και στις 24 Σεπτεμβρίου βρέθηκε πάλι στον δρόμο. Αυτή τη φορά απέναντι στην προκλητική παρουσία του Νετανιάχου στον ΟΗΕ.

«Fund people, not bombs»

Ίσως γι’ αυτό η συγκεκριμένη φωτογραφία έχει ιδιαίτερη δύναμη. Δεν βλέπεις την ηθοποιό στην Κρουαζέτα. Δεν υπάρχει κόκκινο χαλί, βραδινό φόρεμα ή φωτογράφιση. Βλέπεις μια 79χρονη γυναίκα ανάμεσα σε αστυνομικούς, με ένα φτηνό λευκό T-shirt και τέσσερις λέξεις στο στήθος: FUND PEOPLE. NOT BOMBS.

Και γνωρίζοντας τη διαδρομή της, η εικόνα λειτουργεί σχεδόν σαν συμπύκνωση της δημόσιας ταυτότητας που η ίδια έχει επιλέξει να χτίσει και για τη ζωή που θέλει. Η Σάραντον έχει πει στο παρελθόν ότι προτιμά να χρησιμοποιεί την καριέρα της αντί να αφήνει την καριέρα της να χρησιμοποιεί εκείνη. Έχει εξηγήσει επίσης ότι θεωρεί τη διασημότητά της έναν τρόπο να στρέφει τον προβολέα σε γεγονότα και ανθρώπους που διαφορετικά ίσως δεν αποκτούσαν την ίδια δημοσιότητα.

Το κόστος αυτής της επιλογής δεν ήταν πάντοτε συμβολικό. Η ίδια δήλωσε στη Βενετία, λίγες εβδομάδες πριν από τη νέα σύλληψή της, ότι εξακολουθεί να χάνει κινηματογραφικές δουλειές εξαιτίας των δημόσιων τοποθετήσεών της. Ακόμα κι αν κάποιος διαφωνεί με επιμέρους θέσεις της, η καταγεγραμμένη διαδρομή της δείχνει κάτι πιο συγκεκριμένο: ότι η πολιτική και κοινωνική της παρουσία δεν εμφανίστηκε όταν έγινε εύκολο ή δημοφιλές να παίρνει θέση.

Από τους HIV-positive πρόσφυγες στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και τον Αμαντού Ντιαλό, μέχρι το Ιράκ, τη θανατική ποινή, το Standing Rock, τους πρόσφυγες στη Λέσβο και σήμερα τη Γάζα, η Σάραντον έχει επανειλημμένα επιλέξει τη δημόσια αντιπαράθεση και, αρκετές φορές, την πολιτική ανυπακοή. Γι’ αυτό και η φωτογραφία της Νέας Υόρκης δεν μοιάζει με μια απροσδόκητη στιγμή στη ζωή μιας μεγάλης ηθοποιού.

Μοιάζει περισσότερο με ακόμη ένα καρέ μιας ιστορίας που κρατά δεκαετίες: της Σούζαν Σάραντον που αποφάσισε πολύ νωρίς ότι η φωνή που της έδωσε το Χόλιγουντ θα χρησιμοποιείται για τους αδύναμους και τους κατατρεγμένους όλου του κόσμου.

Διαβάστε επίσης:

Συναγερμός στη Βρετανία: Συλλήψεις για εκρηκτικά και εκκενώσεις κατοικιών κοντά σε αμερικανική βάση

Μακελειό στο δυτικό Γιοχάνεσμπουργκ: Τουλάχιστον 17 νεκροί και 15 τραυματίες από ένοπλη επίθεση σε μπαρ

 Ιράν: Προειδοποιεί ξανά με συνέπειες τα πλοία με «παράνομη» πορεία – «Θα χαθούν ζωές»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.