Στεγαστικό: Το (νέο) κίνημα των νέων ξεκινά από την Μαδρίτη και απειλεί τα «κοράκια» της Ευρώπης

Takeaways by to pontiki AI

• Οι τιμές των κατοικιών και τα ενοίκια στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνονται σταθερά τα τελευταία χρόνια, ασκώντας έντονες οικονομικές πιέσεις στα νοικοκυριά.
• Η πρόσφατη έξωση μιας 87χρονης γυναίκας στη Μαδρίτη, μετά από δικαστική διαμάχη με εταιρεία ακινήτων, προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη την Ισπανία.
• Οι διαδηλωτές ζητούν από την κυβέρνηση ισχυρότερη προστασία από τις εξώσεις, περιορισμούς στα ενοίκια και αύξηση της διαθέσιμης κοινωνικής κατοικίας.
• Ο Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε το περιστατικό κοινωνική τραγωδία και επιδιώκει την έγκριση νέων νομοθετικών μέτρων, παρά τις δυσκολίες στο κατακερματισμένο κοινοβούλιο.
• Η υπόθεση της ηλικιωμένης έληξε με συμφωνία για την επιστροφή της στο σπίτι, ενώ το στεγαστικό ζήτημα παραμένει κεντρικό πρόβλημα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Για εκατομμύρια Ευρωπαίους, το σπίτι δεν είναι πλέον αυτονόητο δικαίωμα, αλλά μια διαρκής οικονομική δοκιμασία.

Οι τιμές των ακινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, ενώ τα ενοίκια συνεχίζουν να ανεβαίνουν, πιέζοντας εισοδήματα που δεν ακολουθούν τον ίδιο ρυθμό. Μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 5,1% σε ετήσια βάση και τα ενοίκια κατά 3%. Η στέγαση απορροφά πλέον σχεδόν το ένα πέμπτο του εισοδήματος του μέσου ευρωπαϊκού νοικοκυριού. Στην Ελλάδα βέβαια τα ποσοστά είναι ακόμη χειρότερα…

Στις μεγάλες πόλεις, η εικόνα είναι ακόμη πιο πιεστική. Η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών, η άνοδος των ενοικίων, η τουριστικοποίηση και η περιορισμένη προσφορά κοινωνικής και οικονομικά προσιτής κατοικίας έχουν μετατρέψει τη στέγη σε ένα από τα πιο εκρηκτικά κοινωνικά ζητήματα της Ευρώπης. Και στην Ισπανία, μια 87χρονη γυναίκα έγινε μέσα σε λίγες ημέρες το πρόσωπο αυτής της κρίσης.

Η Μαρικάρμεν και η έξωση που συγκλόνισε την Ισπανία

Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ έζησε επί 71 χρόνια στο ίδιο διαμέρισμα, στη συνοικία Retiro της Μαδρίτης. Η ιστορία της με το συγκεκριμένο ακίνητο ξεκίνησε πολύ πριν από τη σημερινή κρίση: το διαμέρισμα είχε μισθωθεί από τον πατέρα της τη δεκαετία του 1950 και η μίσθωση πέρασε διαδοχικά στην οικογένεια. Το 2018, η εταιρεία Urbagestión αγόρασε το ακίνητο, ανοίγοντας έναν πολυετή δικαστικό αγώνα για το δικαίωμα παραμονής της ηλικιωμένης γυναίκας.

Η διαφορά δεν ήταν μόνο οικονομική. Η Maricarmen κατέβαλλε περίπου 440 ευρώ τον μήνα, ενώ η νέα πλευρά της ιδιοκτησίας επιδίωξε νέο μίσθωμα που έφτανε περίπου τα 1.650 ευρώ, ποσό που ξεπερνούσε την οικονομική της δυνατότητα. Η υπόθεση έφτασε μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας, το οποίο τον Μάρτιο του 2026 δικαίωσε την ιδιοκτησία ως προς την εφαρμογή των κανόνων της συγκεκριμένης παλαιάς μίσθωσης.

Στις 23 Σεπτεμβρίου, ύστερα από αλλεπάλληλες προσπάθειες αναβολής, η έξωση πραγματοποιήθηκε. Η Μαρικάρμεν απομακρύνθηκε από το σπίτι της με φορείο, υπό την παρουσία αστυνομικών και μπροστά σε εκατοντάδες ανθρώπους που είχαν συγκεντρωθεί για να εμποδίσουν την έξωση.

Το περιστατικό μεταδόθηκε σε ολόκληρη τη χώρα και η εικόνα μιας 87χρονης γυναίκας να εγκαταλείπει με αυτόν τον τρόπο το σπίτι στο οποίο είχε περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της λειτούργησε ως καταλύτης για μια ήδη συσσωρευμένη κοινωνική ένταση.

Από τη Μαδρίτη στους δρόμους της Ισπανίας

Η υπόθεση δεν έμεινε στο Retiro. Στις 26 Σεπτεμβρίου, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους της Μαδρίτης, με τη διαδήλωση να ξεκινά από την Puerta del Sol και να καταλήγει μπροστά στο Κοινοβούλιο. Η ισπανική κυβέρνηση υπολόγισε τους συμμετέχοντες σε περίπου 25.000, ενώ άλλες εκτιμήσεις ανέβασαν τον αριθμό ακόμη περισσότερο.

Το ζήτημα ξεπέρασε γρήγορα την ίδια την υπόθεση της μαρολ. Συνδικάτα ενοικιαστών, οργανώσεις κατοίκων και πολίτες ζητούν ισχυρότερη προστασία από τις εξώσεις, περιορισμούς στις αυξήσεις των ενοικίων και περισσότερη δημόσια και κοινωνική κατοικία. Στην Puerta del Sol δημιουργήθηκε αυτοσχέδιος καταυλισμός, με τους διαδηλωτές να δηλώνουν ότι θα παραμείνουν εκεί μέχρι να υπάρξουν συγκεκριμένες νομοθετικές δεσμεύσεις. Η εικόνα της πλατείας θύμισε σε πολλούς τις κινητοποιήσεις του 15-M του 2011, αν και το σημερινό κίνημα έχει διαφορετική αφετηρία και επικεντρώνεται στη στέγαση.

Οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν και σε άλλες ισπανικές πόλεις. Η έξωση της Μαρικάρμεν έγινε έτσι σύμβολο μιας ευρύτερης πραγματικότητας: μιας αγοράς στην οποία η προσφορά κατοικιών δεν επαρκεί για τη ζήτηση και στην οποία, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ισπανίας, το έλλειμμα κατοικιών ανέρχεται περίπου στις 750.000 και μπορεί να ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο έως το 2028.

Ο Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε την έξωση «κοινωνική τραγωδία» και ζήτησε από τα κόμματα να στηρίξουν ένα νέο πακέτο μέτρων για τη στέγαση.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να εγκρίνει νέο νομοθετικό διάταγμα, με προτάσεις που περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο αναπροσαρμογής των ενοικίων και πρόσθετη προστασία σε ορισμένες κατηγορίες ενοικιαστών. Το πρόβλημα, όμως, βρίσκεται στο Κοινοβούλιο: η κυβέρνηση δεν διαθέτει την απαιτούμενη πολιτική συναίνεση για να θεωρεί δεδομένη την έγκριση ενός τόσο αμφιλεγόμενου πακέτου.

Η δυσκολία έχει και βαθύτερες ρίζες. Το πλαίσιο που διαμορφώθηκε την περίοδο της κυβέρνησης Μαριάνο Ραχόι με τη μεταρρύθμιση του 2013 έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην ευελιξία της αγοράς ενοικίων, μεταξύ άλλων μειώνοντας την υποχρεωτική ελάχιστη διάρκεια των νέων μισθώσεων στα τρία χρόνια και τροποποιώντας τις διαδικασίες που αφορούν τις εξώσεις.

Ακολούθησαν νέες παρεμβάσεις, με σημαντικότερη τον νόμο περί κατοικίας του 2023, όμως η εφαρμογή τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις περιφέρειες και από την πολιτική ισορροπία στο Κοινοβούλιο. Σήμερα η κυβέρνηση Sánchez προσπαθεί να κινηθεί ανάμεσα σε αντικρουόμενες πιέσεις: από τη μία οι οργανώσεις ενοικιαστών ζητούν αυστηρότερους περιορισμούς και μεγαλύτερη ασφάλεια για τους ενοικιαστές και από την άλλη κόμματα και ενώσεις ιδιοκτητών προειδοποιούν για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η υπερβολική ρύθμιση στην προσφορά κατοικιών. Η πολυδιάσπαση της ισπανικής Βουλής κάνει κάθε νέα νομοθετική πρωτοβουλία αποτέλεσμα δύσκολων διαπραγματεύσεων.

Η ισπανική ιστορία είναι και ευρωπαϊκή ιστορία

Η κρίση, πάντως, δεν σταματά στα ισπανικά σύνορα. Από το Βερολίνο και το Παρίσι έως τη Λισαβόνα και την Αθήνα, η σχέση ανάμεσα στα εισοδήματα και το κόστος της κατοικίας έχει γίνει κεντρικό κοινωνικό ζήτημα. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι τιμές των κατοικιών και τα ενοίκια συνεχίζουν να αυξάνονται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, με ιδιαίτερα έντονες πιέσεις σε ορισμένες χώρες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει πλέον τη στεγαστική κρίση ως πρόβλημα που αφορά ολόκληρη την Ένωση και προωθεί πολιτικές για περισσότερη οικονομικά προσιτή κατοικία. Η πρόκληση, ωστόσο, παραμένει κοινή: να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών χωρίς να μείνουν απροστάτευτοι όσοι ήδη δυσκολεύονται να πληρώσουν το ενοίκιό τους.

Η περίπτωση της Μαρικάρμεν έδειξε με τον πιο ορατό τρόπο τι μπορεί να συμβεί όταν αυτή η ισορροπία αποτυγχάνει. Η ίδια, πάντως, δεν θα μείνει τελικά χωρίς σπίτι. Στις 28 Σεπτεμβρίου έγινε γνωστό ότι επετεύχθη συμφωνία με τον ιδιοκτήτη για την επιστροφή της στο διαμέρισμα με νέο οκταετές συμβόλαιο και ενοίκιο κοντά σε εκείνο που πλήρωνε προηγουμένως.

Διαβάστε επίσης

Financial Times: Η Γκιλφόιλ, το αμερικανικό LNG και η πτώση της κυβέρνησης στη Ρουμανία – Νέες αποκαλύψεις

Στέλεχος των New York Times δολοφονήθηκε – Συνελήφθησαν τα πεθερικά του ως ύποπτοι

«Καμπανάκι» ΟΗΕ για πρόσφυγες: 8,3 εκατ. άνθρωποι σε κίνδυνο λόγω περικοπών στη χρηματοδότηση

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.