Η ακρίβεια πατάει γκάζι και τα ακόμη πιο δύσκολα για τα νοικοκυριά είναι μπροστά

Το νέο άλμα του πληθωρισμού στο 5,1% δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία κακή μέτρηση για την ελληνική οικονομία. Το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται στην ταχύτητα με την οποία ανεβαίνουν οι τιμές, αλλά και στον κίνδυνο το νέο ενεργειακό σοκ να αρχίσει τους επόμενους μήνες να περνά σε ολοένα περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες.

Τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat για τον Σεπτέμβριο δείχνουν ότι η Ελλάδα μπαίνει στο φθινόπωρο με την ακρίβεια να ανεβάζει απότομα στροφές. Ο ετήσιος εναρμονισμένος πληθωρισμός έφθασε στο 5,1%, έναντι 3,8% στην Ευρωζώνη, με την ελληνική οικονομία να καταγράφει μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η διαδρομή των τελευταίων μηνών. Τον Ιούλιο ο δείκτης βρισκόταν στο 2,7%, τον Αύγουστο ανέβηκε στο 3,7% και τον Σεπτέμβριο εκτινάχθηκε στο 5,1%. Μέσα σε δύο μήνες, δηλαδή, ο ρυθμός του πληθωρισμού σχεδόν διπλασιάστηκε.

Και αυτή ακριβώς η εικόνα δημιουργεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό: η οικονομία δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σταθεροποιημένη ακρίβεια, αλλά με ένα νέο κύμα επιτάχυνσης, την ώρα που η χειμερινή περίοδος βρίσκεται μπροστά.

Η ενέργεια άναψε ξανά τη φωτιά

Η βασική πηγή της νέας πίεσης βρίσκεται στην ενέργεια. Οι τιμές της αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο κατά 25,4% σε ετήσια βάση στην Ελλάδα, όταν στην Ευρωζώνη η αντίστοιχη άνοδος ήταν 18,8%.

Η διαφορά είναι μεγάλη και αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ενέργεια δεν επιβαρύνει μόνο απευθείας τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Το κόστος των καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας περνά στις μεταφορές, στην παραγωγή, στις αποθήκες, στις επιχειρήσεις και τελικά, με μικρότερη ή μεγαλύτερη χρονική καθυστέρηση, στις τιμές που βλέπει ο καταναλωτής.

Αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος των σημερινών ενεργειακών αυξήσεων ενδέχεται να μην έχει ακόμη αποτυπωθεί ολόκληρο στο ράφι.

Και εδώ βρίσκεται ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους επόμενους μήνες. Εάν οι υψηλές ενεργειακές τιμές διατηρηθούν, οι επιχειρήσεις που σήμερα απορροφούν ένα μέρος του αυξημένου κόστους θα βρεθούν αντιμέτωπες με το δίλημμα είτε να περιορίσουν τα περιθώρια κέρδους είτε να μεταφέρουν μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης στις τελικές τιμές.

Καμπανάκι από τις υπηρεσίες

Η δεύτερη εστία ανησυχίας βρίσκεται στις υπηρεσίες. Οι τιμές τους αυξήθηκαν στην Ελλάδα κατά 6,3%, όταν στην Ευρωζώνη η αντίστοιχη αύξηση ήταν μόλις 3,2%. Δηλαδή, ο ελληνικός ρυθμός είναι σχεδόν διπλάσιος.

Και εδώ, μάλιστα, η πορεία είναι έντονα ανοδική. Από 3,1% τον Ιούλιο, η αύξηση των τιμών στις υπηρεσίες ανέβηκε στο 4,5% τον Αύγουστο και έφθασε στο 6,3% τον Σεπτέμβριο.

Το στοιχείο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή δείχνει ότι η ακρίβεια δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα καύσιμα ή σε ορισμένα ευμετάβλητα αγαθά.

Αποτυπώνεται και στον δομικό πληθωρισμό, δηλαδή στον δείκτη που εξαιρεί ενέργεια, τρόφιμα, ποτά και καπνό. Στην Ελλάδα κινήθηκε στο 4,5%, έναντι 2,5% στην Ευρωζώνη.

Με απλά λόγια, ακόμη και αν αφαιρεθεί η ενεργειακή έκρηξη, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει σημαντικά υψηλότερες πληθωριστικές πιέσεις από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Το «ανάχωμα» των τροφίμων

Μέχρι στιγμής, τα τρόφιμα λειτουργούν παραδόξως ως ανάχωμα και όχι ως επιταχυντής του γενικού δείκτη.

Οι τιμές των επεξεργασμένων τροφίμων μειώθηκαν κατά 0,7%, έναντι αύξησης 0,4% στην Ευρωζώνη, ενώ στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα καταγράφηκε αύξηση μόλις 0,7%, έναντι 4% στην Ευρωζώνη.

Συνολικά, ο δείκτης τροφίμων, ποτών και καπνού στην Ελλάδα υποχώρησε κατά 0,2%, την ώρα που στην Ευρωζώνη αυξήθηκε κατά 1,4%.

Το ερώτημα είναι για πόσο ακόμη μπορεί να διατηρηθεί αυτή η εικόνα.

Διότι όσο αυξάνεται το κόστος της ενέργειας, των μεταφορών και της παραγωγής, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα νέο κύμα πιέσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Οι σημερινές συγκρατημένες τιμές στα τρόφιμα δεν εξασφαλίζουν από μόνες τους ότι το ίδιο σκηνικό θα συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες.

Ανάλογη είναι προς το παρόν η εικόνα στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά, όπου οι τιμές παρέμειναν αμετάβλητες στην Ελλάδα, έναντι αύξησης 1,1% στην Ευρωζώνη.

Γιατί τα δύσκολα μπορεί να είναι μπροστά

Ο Σεπτέμβριος, επομένως, μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο προειδοποίηση παρά κορύφωση του προβλήματος.

Μπροστά βρίσκεται η περίοδος αυξημένων ενεργειακών αναγκών των νοικοκυριών, ενώ το υψηλότερο κόστος καυσίμων επηρεάζει ήδη μία σειρά δραστηριοτήτων, από τις μεταφορές μέχρι την παραγωγή και το εμπόριο.

Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι εάν το ενεργειακό σοκ παραμείνει σχετικά απομονωμένο ή εάν θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι λεγόμενες «δεύτερες επιδράσεις»: επιχειρήσεις να περνούν το αυξημένο κόστος στις τιμές τους, μεταφορές και υπηρεσίες να ακριβαίνουν περισσότερο και τελικά οι ανατιμήσεις να αποκτούν μεγαλύτερη διάρκεια.

Τα πρώτα σημάδια στις υπηρεσίες κάθε άλλο παρά καθησυχαστικά είναι.

Υπάρχει, μάλιστα, ακόμη ένας λόγος που το 5,1% χρειάζεται προσοχή. Σε αντίθεση με προηγούμενες φάσεις της ενεργειακής κρίσης, η Ελλάδα ξεκινά αυτό το νέο κύμα με τις υπηρεσίες ήδη να «τρέχουν» με 6,3% και τον δομικό πληθωρισμό στο 4,5%.

Έτσι, μια παρατεταμένη ενεργειακή πίεση θα μπορούσε να βρει πρόσφορο έδαφος σε μια οικονομία όπου οι ανατιμήσεις έχουν ήδη απλωθεί πέρα από την ενέργεια.

Το επόμενο κρίσιμο τεστ θα είναι τα αναλυτικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Σεπτέμβριο, που θα ανακοινωθούν στις 9 Οκτωβρίου. Εκεί θα φανεί με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών τροφοδότησαν τη νέα άνοδο και, κυρίως, εάν αρχίζουν ήδη να διακρίνονται οι πρώτες δευτερογενείς επιπτώσεις από την ενεργειακή κρίση.

Για τα νοικοκυριά, πάντως, το μήνυμα είναι ήδη σαφές: ο πληθωρισμός επέστρεψε πάνω από το 5% πριν καν μπει για τα καλά ο χειμώνας. Και γι’ αυτό το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο ανέβηκαν οι τιμές τον Σεπτέμβριο, αλλά πόσο ακόμη μπορεί να ανεβούν τους μήνες που έρχονται.

Διαβάστε επίσης:

Αναταράξεις στις αγορές: Πάνω από τις 100 μονάδες βάση το ελληνικό spread

Πετρέλαιο: Κάτω από τα 100 δολάρια το Brent – Αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων εξετάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση

Το τελεσίγραφο της Ουάσιγκτον σε Παρίσι – Βερολίνο για απαγόρευση αμερικανικών εξαγωγών και ο εφιάλτης στην ελληνική αντλία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.