Εγκέλαδος: Πειράματα έδειξαν ότι γήινοι μικροοργανισμοί επιβιώνουν στο παγωμένο φεγγάρι του Κρόνου – Η ελπίδα για εξωγήινη ζωή

Είναι ένας μικρός, κατάλευκος κόσμος σε απόσταση περίπου 1,4 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο, με επιφανειακές θερμοκρασίες που μπορούν να πέσουν κάτω από τους -200 βαθμούς Κελσίου.

Κι όμως, κάτω από το παγωμένο κέλυφος του Εγκέλαδου, ενός μικρού δορυφόρου του Κρόνου, κρύβεται ένας παγκόσμιος ωκεανός υγρού νερού και ίσως ένα από τα καλύτερα μέρη σε ολόκληρο το Ηλιακό Σύστημα για να αναζητήσουμε εξωγήινη ζωή.

Τώρα οι επιστήμονες έκαναν ένα ακόμη σημαντικό βήμα: αντί να αναρωτηθούν θεωρητικά εάν ένας οργανισμός θα μπορούσε να ζήσει εκεί, αναδημιούργησαν στο εργαστήριο τις συνθήκες του ωκεανού του Εγκέλαδου και έβαλαν μικροοργανισμούς μέσα σε αυτές. Και οι μικροοργανισμοί επέζησαν.

Έφτιαξαν τον ωκεανό του Εγκέλαδου στη Γη

Η ομάδα του καθηγητή Γεωμικροβιολογίας William Orsi στο Πανεπιστήμιο Ludwig Maximilian του Μονάχου προσπάθησε να προσομοιώσει τη χημεία που πιστεύουμε ότι επικρατεί στον βυθό του εξωγήινου ωκεανού. Χρησιμοποίησε έναν μικροοργανισμό που ονομάζεται Methanothermococcus okinawensis, ένα αρχαίο που συναντάται σε υδροθερμικά περιβάλλοντα της Γης και μπορεί να χρησιμοποιεί υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα για να παράγει μεθάνιο.

Οι συνθήκες δεν ήταν καθόλου φιλικές. Ο ωκεανός του Εγκέλαδου εκτιμάται ότι είναι εξαιρετικά αλκαλικός και φτωχός σε διαθέσιμο διοξείδιο του άνθρακα. Κι όμως, όταν οι ερευνητές αναπαρήγαγαν αυτή τη γεωχημεία, τα μικρόβια κατάφεραν να προσαρμοστούν, να αναπτυχθούν και να συνεχίσουν να παράγουν μεθάνιο. Ακόμη πιο εντυπωσιακά, επιβίωσαν σε συνθήκες με pH έως 11, αξιοποιώντας πολύ μικρές ποσότητες διαθέσιμου CO₂.

Η ανακάλυψη ασφαλώς δεν σημαίνει ότι βρέθηκε ζωή στον Εγκέλαδο. Αποδεικνύει όμως κάτι εξαιρετικά σημαντικό: ένας γνωστός γήινος οργανισμός μπορεί να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον παρόμοιο με εκείνο που θεωρούμε ότι υπάρχει κάτω από τους πάγους του.

Νερό, οργανικά μόρια, ενέργεια – Το παζλ συμπληρώνεται

Ο Εγκέλαδος είχε αρχίσει να συναρπάζει τους επιστήμονες ήδη από την αποστολή Cassini της NASA και της ESA.

Το διαστημόπλοιο ανακάλυψε ότι από τεράστιες ρωγμές κοντά στον νότιο πόλο εκτοξεύονται πίδακες υδρατμών και παγωμένων σωματιδίων εκατοντάδες χιλιόμετρα στο Διάστημα. Περνώντας μέσα από αυτούς, το Cassini μπόρεσε ουσιαστικά να «δοκιμάσει» υλικό προερχόμενο από τον κρυμμένο ωκεανό.

Στα χρόνια που ακολούθησαν εντοπίστηκαν άλατα, οργανικές ενώσεις, υδρογόνο, μεθάνιο, αμμωνία και φώσφορος. Υπάρχουν επίσης ισχυρές ενδείξεις αλληλεπίδρασης νερού και πετρωμάτων και πιθανής υδροθερμικής δραστηριότητας στον πυθμένα. Μια μεγάλη επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε φέτος επισημαίνει ότι ο Εγκέλαδος διαθέτει ιδιαίτερα ισχυρές ενδείξεις για υδροθερμικές διεργασίες και έναν μακρόβιο παγκόσμιο ωκεανό.

Με άλλα λόγια, διαθέτει νερό, χημικά συστατικά απαραίτητα για τη ζωή και πιθανές πηγές ενέργειας. Και τώρα γνωρίζουμε ότι τουλάχιστον κάποιοι οργανισμοί της Γης θα μπορούσαν θεωρητικά να τα αξιοποιήσουν.

Το καλύτερο είναι ότι ο Εγκέλαδος μάς στέλνει μόνος του δείγματα

Υπάρχει όμως μια ακόμη εξέλιξη που κάνει την ιστορία πολύ πιο συναρπαστική. Σε ξεχωριστή μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου, ερευνητές με επικεφαλής τον Frank Postberg έδειξαν, χρησιμοποιώντας δεδομένα του Cassini, ότι κατά τον σχηματισμό και τη διάσπαση των παγωμένων κόκκων που εκτοξεύονται από τον Εγκέλαδο, ορισμένα συστατικά του υπόγειου ωκεανού μπορούν να συγκεντρωθούν έντονα μέσα σε μεμονωμένα σωματίδια.

Αυτό έχει τεράστια σημασία για την αναζήτηση ζωής. Για να εξετάσουμε έναν υπόγειο ωκεανό σε άλλον κόσμο θα περιμέναμε ότι πρέπει να προσγειώσουμε ένα διαστημόπλοιο, να τρυπήσουμε χιλιόμετρα πάγου και να φτάσουμε στο νερό.

Στον Εγκέλαδο ίσως δεν χρειάζεται να κάνουμε τίποτε από αυτά. Ο ίδιος ο δορυφόρος εκτοξεύει συνεχώς υλικό από τον ωκεανό του στο Διάστημα. Ένα μελλοντικό σκάφος θα μπορούσε να περάσει μέσα από τους πίδακες, να συλλέξει τους παγωμένους κόκκους και να αναζητήσει μέσα τους πολύ πιο εξελιγμένες χημικές ή ακόμη και βιολογικές υπογραφές. Γι’ αυτό και ο μικρός δορυφόρος του Κρόνου έχει ανέβει τόσο ψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων της αστροβιολογίας.

Δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει ζωή στον Εγκέλαδο και τίποτε από τις νέες μελέτες δεν επιτρέπει ακόμη έναν τέτοιο ισχυρισμό. Γνωρίζουμε όμως πλέον κάτι που πριν από λίγα χρόνια θα ακουγόταν σχεδόν σαν επιστημονική φαντασία: κάτω από τους πάγους ενός μικρού φεγγαριού γύρω από τον Κρόνο υπάρχει ένας ωκεανός με αρκετά από τα απαραίτητα συστατικά της ζωής και, όταν αναπαράγουμε τις συνθήκες του στη Γη, υπάρχουν μικροοργανισμοί που μπορούν να ζήσουν μέσα σε αυτές.

Το επόμενο μεγάλο ερώτημα δεν είναι πια μόνο εάν ο Εγκέλαδος είναι κατοικήσιμος. Είναι εάν κάποιος κατοικεί ήδη εκεί.

Διαβάστε επίσης:

Copernicus: Ρεκόρ θερμικής καταπόνησης στην Ευρώπη το καλοκαίρι του 2026

Ίος: Με τις ευλογίες του ΚΑΣ και της Μενδώνη το πεντάστερο σε αρχαιολογικό χώρο στο Μαγγανάρι

Copernicus: Παγκόσμιος συναγερμός για την ατμοσφαιρική ρύπανση από όζον

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.