Ο Ρούμπιο στην Αθήνα: Εξοπλιστικά το αμερικανικό LNG το καλώδιο και η Άγκυρα

Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα έχει έναν συμβολισμό που δύσκολα περνά απαρατήρητος. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έρχεται για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας – ΗΠΑ, αλλά η περιοδεία του είναι Ρέικιαβικ, Αθήνα, Λισαβόνα. Η Άγκυρα δεν είναι στο πρόγραμμα… Δεν ήταν πάντοτε έτσι.

Για δεκαετίες η αμερικανική διπλωματία συνήθιζε να αντιμετωπίζει τις επισκέψεις σε Αθήνα και Άγκυρα περίπου ως «πακέτο», επιδιώκοντας να διατηρεί τις ισορροπίες. Η επιλογή Ρούμπιο, επομένως, έχει πολιτική σημασία. Δεν σημαίνει όμως ότι η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει την πάγια προσπάθειά της να ισορροπεί ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Τα όπλα και οι ισορροπίες

Στον τομέα της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας τα πράγματα είναι περισσότερο συγκεκριμένα. Η Ελλάδα έχει ήδη δρομολογήσει την αγορά των F-35 και την αναβάθμιση των F-16 σε Viper, ενώ στην ατζέντα βρίσκονται πρόσθετοι εξοπλισμοί και η αναβάθμιση ακόμη 38 F-16.

Η Ουάσιγκτον, ωστόσο θέλει μεγαλύτερο μερίδιο της ελληνικής εξοπλιστικής πίτας για τις αμερικανικές εταιρείες. Η «εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας», επομένως, εκτός από γεωπολιτική έχει και ισχυρή εμπορική διάσταση. Η μεγάλη αγορά του LNG. Σαφέστατες είναι πλέον οι αμερικανικές επιδιώξεις στον τομέα της ενέργειας. Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι μόνο ένα σχέδιο για την απεξάρτηση της Ανατολικής Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Είναι και ο δρόμος για τη δημιουργία μιας τεράστιας αγοράς για το αμερικανικό LNG.

Η Atlantic-SEE, κοινοπραξία της AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, έχει ήδη συμφωνήσει να αγοράζει για 20 χρόνια αμερικανικό LNG από τη Venture Global. Παράλληλα έχει διαπραγματευθεί ποσότητες που μπορούν να φθάσουν έως και τα 15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, όχι για να καταναλωθούν στην Ελλάδα, αλλά για να διοχετεύονται μέσω αυτής στις αγορές της ευρύτερης περιοχής. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει αναβάθμιση του ρόλου της ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες σημαίνει ταυτόχρονα γεωπολιτική επιρροή και εξαγωγές.

Το ρουμανικό… παράδειγμα

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει οι χώρες της περιοχής να δεσμευτούν με μακροχρόνια συμβόλαια για μεγάλες ποσότητες αμερικανικού LNG. Η κρατική ρουμανική Romgaz εξέτασε πρόταση για περίπου 1,5 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα τον χρόνο, αλλά δεν προχώρησε, κρίνοντας ότι οι όροι δεν ήταν οικονομικά συμφέροντες. Μέσα σε αυτό το κλίμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία η αποκάλυψη της Wall Street Journal για όσα φέρεται να ειπώθηκαν στις 18 Μαρτίου, σε επίσημο δείπνο της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα.

Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ φέρεται να είπε στον Σταύρο Παπασταύρου ότι η κυβέρνηση της Ρουμανίας επρόκειτο να πέσει και, αναφερόμενη στην αμερικανική δυνατότητα παρέμβασης, να πρόσθεσε: «Μπορούμε να το κάνουμε σε όποια χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ». Περίπου επτά εβδομάδες αργότερα η ρουμανική κυβέρνηση πράγματι έπεσε. Δεν υπάρχει στοιχείο που να αποδεικνύει ότι η άρνηση αγοράς αμερικανικού LNG προκάλεσε την πτώση της κυβέρνησης. Η χρονική ακολουθία, όμως, σε συνδυασμό με την αμερικανική επιδίωξη για μεγάλες και μακροχρόνιες αγορές LNG στην περιοχή, δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα ενόψει της επίσκεψης Ρούμπιο. Τι ακριβώς ζητά η Ουάσιγκτον από την Αθήνα και τι δεσμεύσεις είναι διατεθειμένη να αναλάβει η ελληνική πλευρά;

Το καλώδιο και ο τουρκικός σκόπελος

Το δυσκολότερο κεφάλαιο της ατζέντας Ρούμπιο μάλλον βρίσκεται κάτω από τη θάλασσα. Στον Great Sea Interconnector, που σχεδιάζεται να συνδέσει υποθαλάσσια τα ηλεκτρικά δίκτυα της Ελλάδας και της Κύπρου και αργότερα να επεκταθεί προς το Ισραήλ, πλειοψηφικός μέτοχος είναι πλέον η γαλλική Meridiam. Πρόκειται για έναν όμιλο που γνωρίζει καλά και την Τουρκία, καθώς δραστηριοποιείται εκεί περισσότερο από μία δεκαετία και διαθέτει σημαντικές επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το εμπόδιο για το έργο παραμένει η Άγκυρα. Η Τουρκία αξιώνει να έχει λόγο στις έρευνες σε διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, σε περιοχές όπου Αθήνα και Άγκυρα έχουν αντικρουόμενες θέσεις για την υφαλοκρηπίδα. Οι τουρκικές διεκδικήσεις στην ευρύτερη περιοχή συνδέονται και με τη λογική του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο η Ελλάδα απορρίπτει ως άκυρο και αντίθετο προς το διεθνές δίκαιο. Αθήνα και Παρίσι αναζητούν τώρα μια φόρμουλα «δημιουργικής ασάφειας» που θα επιτρέψει την επανέναρξη των ερευνών χωρίς νέα κρίση.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η γαλλική εταιρεία που έχει την ευθύνη του έργου, θα ενημερώσει την Άγκυρα πριν από τις έρευνες ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου. Η Τουρκία θα μπορεί να παρουσιάσει την ενημέρωση ως αναγνώριση του δικού της ρόλου, ενώ η ελληνική και η γαλλική πλευρά θα επιμένουν ότι ενημέρωση δεν σημαίνει αίτημα άδειας. Πρόκειται για μια διπλωματική φόρμουλα που μπορεί να ξεμπλοκάρει προσωρινά το έργο. Δεν λύνει όμως το βασικό πρόβλημα: ποιος έχει λόγο σε αυτές τις θαλάσσιες ζώνες. Και εδώ ακριβώς αποκτά πραγματικό ενδιαφέρον η επίσκεψη Ρούμπιο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν την Ελλάδα ενεργειακό κόμβο, αγορά για αμερικανικά όπλα και πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη. Η Αθήνα, από την πλευρά της, θέλει αυτή η «στρατηγική σχέση» να μεταφράζεται και σε πολιτική στήριξη όταν βρίσκεται απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις. Γιατί οι θερμές δηλώσεις περισσεύουν εδώ και χρόνια. Το πραγματικό περιεχόμενο μιας στρατηγικής σχέσης, σαν αυτή που λένε ότι διαμορφώνουν Αθήνα και Ουάσιγκτον,  κρίνεται όταν έρχεται η ώρα των δύσκολων αποφάσεων.

Διαβάστε επίσης

Τι φέρνει ο Ρούμπιο στην Αθήνα: Ο Κάθετος Διάδρομος, ο GSI και ο τουρκικός παράγοντας

Τι ζητά η Ουάσιγκτον από την Αθήνα;

Από τον Κρίστοφερ στη Γκίλφοϊλ – Ποιος αποφασίζει πότε πέφτουν οι κυβερνήσεις;

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.