Μητσοτάκης: Γιατί έβαλε τον πήχη στο 25% – Το πολιτικό θρίλερ πίσω από τη δήλωση και η μάχη της επόμενης ημέρας

Η αποστροφή του πρωθυπουργού στη συνέντευξη που παραχώρησε την Παρασκευή στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ, έχει μεγαλύτερη πολιτική σημασία από εκείνη που μπορεί να της αποδοθεί με μια πρώτη ανάγνωση. Διότι, ανεξάρτητα από τις προθέσεις του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έβαλε για πρώτη φορά με τόσο συγκεκριμένο τρόπο στο τραπέζι το ενδεχόμενο της αμφισβήτησής του εξαιτίας ενός δυσμενούς εκλογικού αποτελέσματος.

Ερωτηθείς για το σενάριο να κινηθούν βουλευτές της ΝΔ εναντίον του, εφόσον το κυβερνών κόμμα περιοριστεί στο 25% στις επόμενες εκλογές, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι σε μια τέτοια περίπτωση η αμφισβήτηση θα ήταν δικαιολογημένη.

Η διατύπωσή του ήταν: «Να σας πω ότι, αν έφερνα 25% εκλογές, καλά θα έκαναν να τα έλεγαν αυτά, να είμαι σαφής». Στη συνέχεια εξήγησε ότι οι αρχηγοί κρίνονται από τα εκλογικά αποτελέσματα και παρέπεμψε στην παράδοση που υπάρχει στη Νέα Δημοκρατία όσον αφορά την τύχη των ηγετών της όταν δεν επιτυγχάνουν ικανοποιητικές εκλογικές επιδόσεις.

Προφανώς, ο Μητσοτάκης δεν είπε ότι «με 25% παραιτούμαι». Ενώ όμως μπορούσε να απορρίψει συνολικά τα σενάρια αλλαγής ηγεσίας ή να αποφύγει την αναφορά σε συγκεκριμένο ποσοστό, επέλεξε να συζητήσει το 25% ως αποτέλεσμα που θα νομιμοποιούσε την αμφισβήτησή του. Και κάπως έτσι ο ίδιος ο πρωθυπουργός έβαλε έναν αριθμό σε μια συζήτηση που έως τώρα γινόταν κυρίως στο πολιτικό παρασκήνιο.

Όταν ένας πρωθυπουργός αισθάνεται την ανάγκη να συζητήσει δημοσίως τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα μπορούσε να αμφισβητηθεί, αναγνωρίζει εκ των πραγμάτων ότι το ζήτημα της πολιτικής του επιβίωσης έχει πάψει να είναι εντελώς θεωρητικό.

Να σημειώσουμε ότι το 25% είναι το κατώτατο όριο από το οποίο αρχίζει να ενεργοποιείται το μπόνους εδρών για το πρώτο κόμμα, γεγονός που προσδίδει στο συγκεκριμένο ποσοστό ιδιαίτερη σημασία και για τη δυνατότητα διεκδίκησης αυτοδυναμίας.

Γιατί 25% και όχι 30%;

Μια πρώτη ερμηνεία είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί να καθορίσει προκαταβολικά τους όρους της συζήτησης για την επόμενη ημέρα των εκλογών, προτού το κάνουν οι πολιτικοί του αντίπαλοι εντός και εκτός ΝΔ. Με απλά λόγια, βάζοντας τον πήχη της δικαιολογημένης αμφισβήτησης στο 25%, επιχειρεί ενδεχομένως να προστατευτεί απέναντι σε όσους θα θελήσουν να θέσουν θέμα ηγεσίας ακόμη και με ένα 27%, 28% ή 29%.

Είναι διαφορετικό να προσέλθει η ΝΔ στις εκλογές με την αντίληψη ότι οποιαδήποτε επίδοση κάτω από το 30% αποτελεί βαριά πολιτική ήττα και διαφορετικό να έχει προηγουμένως διαμορφωθεί η εντύπωση ότι το πραγματικά καταστροφικό αποτέλεσμα βρίσκεται στην περιοχή του 25%.

Εάν, για παράδειγμα, η ΝΔ κινηθεί κοντά στο 30%, παραμείνει καθαρά πρώτο κόμμα και η δεύτερη πολιτική δύναμη βρεθεί σε μεγάλη απόσταση, είναι εξαιρετικά δύσκολο να υποστηριχθεί ότι ο Μητσοτάκης έχασε την πολιτική κυριαρχία του. Μπορεί να μην έχει εξασφαλίσει τον διακηρυγμένο στόχο της αυτοδυναμίας, αλλά θα εξακολουθεί να διαθέτει το ισχυρό επιχείρημα ότι παραμένει ο αρχηγός της μεγαλύτερης παράταξης.

Το κρίσιμο πεδίο, επομένως, βρίσκεται πιθανότατα μεταξύ 25% και 30%. Εκεί αρχίζουν οι γκρίζες ζώνες. Στο 29% ποιος μπορεί εύκολα να του ζητήσει να φύγει; Στο 28%; Στο 27%; Και τι συμβαίνει εάν η ΝΔ παραμένει μεν καθαρά πρώτη, αλλά έχει χάσει ένα μεγάλο μέρος της εκλογικής της δύναμης και απέχει σημαντικά από την αυτοδυναμία;

Ακριβώς εδώ μπορεί να βρίσκεται ένα μέρος της στρατηγικής πίσω από τη δήλωση. Ο Μητσοτάκης ενδέχεται να επιχειρεί να μετακινήσει προκαταβολικά τη γραμμή της αποτυχίας όσο χαμηλότερα γίνεται, ώστε μια επίδοση αισθητά κάτω από το 30% να μπορεί να παρουσιαστεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ως αποτέλεσμα που τον διατηρεί κυρίαρχο στο παιχνίδι. Και κυρίως δεν είναι εύκολο να απαιτήσει κάποιος να «παραμερίσει» για να μπει άλλο πρόσωπο στην πρωθυπουργία σε μία κυβέρνηση συνεργασίας με κορμό προφανώς τη ΝΔ.

Υπάρχει βεβαίως και μια περισσότερο αισιόδοξη (και ίσως ρεαλιστική με βάση τις τωρινές δημοσκοπήσεις) για το Μέγαρο Μαξίμου ερμηνεία, η οποία πιθανόν προηγείται όλων των άλλων: Ο πρωθυπουργός μπορεί απλώς να πιστεύει ακράδαντα ότι η ΝΔ θα κινηθεί αρκετά υψηλότερα από το 25% και, επομένως, να θεωρεί πως δεν αναλαμβάνει κανέναν πραγματικό κίνδυνο. Σε αυτή την περίπτωση, η τοποθέτηση του πήχη στο συγκεκριμένο επίπεδο λειτουργεί πολιτικά υπέρ του. Εμφανίζεται ως ηγέτης που αποδέχεται ότι κρίνεται από το αποτέλεσμα, αλλά ταυτόχρονα τοποθετεί το όριο της προσωπικής του αποτυχίας αρκετά χαμηλότερα από την επίδοση που προσδοκά.

Εάν φτάσει στις εκλογές και εξασφαλίσει 30% ή περισσότερο, η συζήτηση περί 25% θα έχει ελάχιστη σημασία. Ο ίδιος θα μπορεί να υποστηρίξει ότι κέρδισε ξανά καθαρά τις εκλογές, παρά την κυβερνητική φθορά και παρά την πίεση που δέχθηκε από διαφορετικές κατευθύνσεις.

Μόνο που υπάρχει ένα σοβαρό πολιτικό παράδοξο. Μια κυβέρνηση που εξακολουθεί να μιλά για αυτοδυναμία, ενώ ο πρωθυπουργός της συζητά δημοσίως το 25% ως όριο δικαιολογημένης αμφισβήτησής του, εκπέμπει δύο διαφορετικά μηνύματα.

Το πρώτο απευθύνεται στην κοινωνία και λέει ότι η ΝΔ διεκδικεί ισχυρή εντολή και αυτοδύναμη κυβέρνηση. Το δεύτερο μοιάζει να απευθύνεται περισσότερο στο εσωτερικό της παράταξης και αφορά το ποια εκλογική επίδοση θα μπορούσε να επιτρέψει στον σημερινό αρχηγό να παραμείνει κυρίαρχος την επόμενη ημέρα.

Και αυτό, αντικειμενικά, αποκαλύπτει έναν βαθμό σκεπτικισμού για το πόσο εύκολα μπορεί να επιτευχθεί η μεγάλη εκλογική ανάκαμψη που απαιτεί η αυτοδυναμία. Η ακρίβεια, η πίεση στα εισοδήματα, η στεγαστική κρίση και η συσσωρευμένη κυβερνητική φθορά δημιουργούν ένα δύσκολο περιβάλλον, ενώ μπροστά βρίσκεται ένας χειμώνας που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός για την πολιτική εικόνα της κυβέρνησης.

Όταν, λοιπόν, από τη μία πλευρά τίθεται ως στόχος η αυτοδυναμία και από την άλλη μπαίνει στη δημόσια συζήτηση το 25%, είναι εύλογο να δημιουργείται η εντύπωση ότι στο Μέγαρο Μαξίμου εξετάζονται πλέον πολύ περισσότερα εκλογικά σενάρια από εκείνο της άνετης επικράτησης.

Η παγίδα που μπορεί να έστησε στον ίδιο του τον εαυτό

Υπάρχει, όμως, μια ακόμη παράμετρος και ενδεχομένως είναι η πιο επικίνδυνη για τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Ο Μητσοτάκης, επιχειρώντας πιθανώς να προσδιορίσει το όριο της αμφισβήτησής του, μπορεί ταυτόχρονα να δημιούργησε μια παγίδα για τον ίδιο.

Ορίζοντας το 25% ως αποτέλεσμα που θα δικαιολογούσε την κριτική προς το πρόσωπό του, μετέτρεψε αυτό το ποσοστό σε πολιτικό και ψυχολογικό ορόσημο πολύ πριν ανοίξουν οι κάλπες. Εάν οι δημοσκοπήσεις του επόμενου διαστήματος εμφανίσουν τη ΝΔ να κινείται προς το 25%-26%, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα μπορεί να ξεκινήσει πριν από τις εκλογές και να αποκτήσει δική της δυναμική.

Οι εσωκομματικοί αντίπαλοι του πρωθυπουργού δεν θα χρειάζεται πλέον να προσδιορίσουν οι ίδιοι ποιο είναι το όριο της αποτυχίας. Θα μπορούν απλώς να επικαλούνται τον αριθμό που έβαλε στη συζήτηση ο ίδιος ο Μητσοτάκης. Και τότε μια κίνηση που ενδεχομένως έγινε για να περιορίσει την αμφισβήτηση και να προστατεύσει τον πρωθυπουργό από όσους θα επιχειρούσαν να τον ανατρέψουν ακόμη και με 27% – 29%, μπορεί να λειτουργήσει ακριβώς αντίστροφα: να προσφέρει στους αμφισβητίες του ένα κοινό σημείο αναφοράς και έναν αριθμητικό στόχο γύρω από τον οποίο θα οργανωθεί η συζήτηση για τη διαδοχή.

Εάν η ΝΔ αρχίσει να πλησιάζει το όριο που ο ίδιος προσδιόρισε, κάθε νέα δημοσκόπηση μπορεί να αποκτά χαρακτήρα εσωκομματικού συναγερμού. Στο 28%, θα αρχίσουν οι συζητήσεις για το εάν μπορεί να ανακάμψει. Στο 27%, θα πολλαπλασιαστούν τα ερωτήματα για την επόμενη ημέρα. Και εάν εμφανιστούν μετρήσεις στο 25%-26%, η συζήτηση για τη διαδοχή μπορεί να γίνει σχεδόν αναπόφευκτη.

Όσο περισσότερο θα μικραίνει η απόσταση από το 25%, τόσο δυσκολότερο θα είναι για το Μέγαρο Μαξίμου να υποστηρίζει ότι η κουβέντα περί αλλαγής ηγεσίας αποτελεί απλώς ένα σενάριο των πολιτικών αντιπάλων του πρωθυπουργού. Διότι τότε το χρονόμετρο δεν θα το έχουν ενεργοποιήσει οι αντίπαλοί του. Θα το έχει ενεργοποιήσει ο ίδιος.

Το μήνυμα στους αντιπάλους και η μάχη για τη συσπείρωση

Υπάρχει παράλληλα μια διαφορετική πολιτική διάσταση, η οποία αφορά τον Αντώνη Σαμαρά και συνολικά όσους αμφισβητούν την πολιτική κατεύθυνση της σημερινής ΝΔ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να επιδιώκει να μεταφέρει τη σύγκρουση σε ένα πεδίο που θεωρεί περισσότερο ευνοϊκό για τον ίδιο και να υποχρεώσει τους αντιπάλους του να απαντήσουν σε ένα πολύ συγκεκριμένο ερώτημα: Επιδιώκουν πράγματι μια διαφορετική πολιτική για τη ΝΔ ή ο πραγματικός στόχος τους είναι να φύγει ο Μητσοτάκης;

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Εάν το Μέγαρο Μαξίμου καταφέρει να παρουσιάσει την αντιπαράθεση με τον Σαμαρά και άλλους επικριτές του πρωθυπουργού ως μια σύγκρουση που έχει στον πυρήνα της την ανατροπή του σημερινού αρχηγού, τότε μπορεί να επιχειρήσει να συσπειρώσει γύρω από τον Μητσοτάκη ακόμη και ψηφοφόρους που έχουν σοβαρές επιφυλάξεις για κυβερνητικές επιλογές.

Το μήνυμα προς την κομματική βάση θα είναι σαφές: μια σημαντική εκλογική υποχώρηση της ΝΔ δεν θα οδηγήσει απλώς στην απώλεια της αυτοδυναμίας, αλλά μπορεί να ανοίξει έναν κύκλο εσωκομματικής σύγκρουσης και πολιτικής αστάθειας.

Και κάπως έτσι η προσωπική πολιτική επιβίωση του πρωθυπουργού μπορεί να επιχειρηθεί να συνδεθεί με την ενότητα της παράταξης. Είναι αβέβαιο εάν μια τέτοια τακτική θα λειτουργήσει. Αλλά έχει ενδιαφέρον πώς θα «αναπτυχθεί» – εάν όντως πρόκειται για στρατηγική επιλογή πεδίου σύγκρουσης.

Το πραγματικό πολιτικό θρίλερ, επομένως, μπορεί να εξελιχθεί σε μια κατάσταση όπου η ΝΔ θα παραμένει μεν πρώτη δύναμη, ενδεχομένως και με σημαντική διαφορά από το δεύτερο κόμμα, αλλά χωρίς δυνατότητα αυτοδύναμης κυβέρνησης και με ανοιχτή πλέον τη συζήτηση για το ποιος θα πρέπει να τη διαχειριστεί την επόμενη ημέρα.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, το ζήτημα δεν θα είναι μόνο πόσο πήρε η ΝΔ. Θα είναι και εάν ο Μητσοτάκης εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της λύσης ή εάν ένα τμήμα της παράταξης θα θεωρήσει ότι έχει γίνει μέρος του προβλήματος.

Διαβάστε επίσης:

Η κυβέρνηση απέναντι στην ακρίβεια χωρίς ευρωπαϊκό σωσίβιο

Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού: Αυτά είναι τα ιερά κειμήλια που επέστρεψαν στην Ελλάδα από τη Βουλγαρία – «Ξεχωριστή μέρα για τη Μακεδονία» (Photos/Video)

Γεωργιάδης: 11 μηνύσεις για παράνομα γραφεία διαιτολόγων και άσκηση επαγγέλματος μέσω social media μετά τη δημιουργία του επίσημου φορέα (Photo)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.