Ο Τραμπ σπατάλησε το πολιτικό του κεφάλαιο – Η ήττα στις ενδιάμεσες κάλπες, τα όρια της εξουσίας του και ο ρόλος του Βανς στην επόμενη ημέρα

Η ακρίβεια, ο πόλεμος στο Ιράν και οι αθετημένες προεκλογικές υποσχέσεις αποδυνάμωσαν την πολιτική θέση του Αμερικανού προέδρου. Ο Ντόναλντ Τραμπ σπατάλησε μέσα σε μόλις 20 μήνες σημαντικό μέρος του πολιτικού κεφαλαίου που είχε αποκτήσει με την εκλογική νίκη του 2024. Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου δημιουργεί νέα δεδομένα στην Ουάσιγκτον, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αποδίδει ευθέως την ήττα στη στρατιωτική εμπλοκή, στέλνοντας παράλληλα μηνύματα για την επόμενη ημέρα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου συνιστούν σοβαρό πολιτικό πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς αποτυπώνουν τη σημαντική υποχώρηση της εκλογικής δυναμικής που είχε εξασφαλίσει με την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2024.

Τότε, ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος είχε καταφέρει να συγκροτήσει μια ευρεία εκλογική συμμαχία, προσελκύοντας όχι μόνο τους παραδοσιακούς υποστηρικτές του κόμματος, αλλά και ψηφοφόρους από κοινωνικές και πληθυσμιακές ομάδες που επί χρόνια στήριζαν τους Δημοκρατικούς. Η αδιαμφισβήτητη επανεκλογή του του είχε προσφέρει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο και την αίσθηση μιας ισχυρής λαϊκής εντολής.

Ωστόσο, μέσα σε μόλις 20 μήνες, ο Τραμπ σπατάλησε μεγάλο μέρος αυτής της πολιτικής παρακαταθήκης, καθώς αρκετές από τις βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις του δεν υλοποιήθηκαν. Οι οικονομικές πιέσεις, οι δασμοί και η εμπλοκή σε μια νέα πολεμική σύγκρουση απομάκρυναν τμήματα του εκλογικού σώματος που είχαν συμβάλει στην επιστροφή του στην εξουσία.

Η οικονομία και ο πόλεμος στο Ιράν

Στο επίκεντρο της εκλογικής δυσαρέσκειας βρέθηκε το κόστος ζωής. Η επιβολή εκτεταμένων δασμών στις εισαγωγές, βασικό στοιχείο της οικονομικής στρατηγικής Τραμπ, συνδέθηκε με νέες πληθωριστικές πιέσεις, επιβαρύνοντας τα αμερικανικά νοικοκυριά.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο πληθωρισμός και το μεταναστευτικό είχαν αποτελέσει δύο από τους βασικούς λόγους της ήττας της Κάμαλα Χάρις στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου 2024. Το οικονομικό επιχείρημα που είχε αξιοποιήσει ο Τραμπ για να επικρίνει την προηγούμενη κυβέρνηση επέστρεψε, τελικά, ως πρόβλημα της δικής του προεδρίας.

Αντιδράσεις προκάλεσε επίσης η στενή σχέση της κυβέρνησης με τους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους. Η ανάπτυξη data centers, τα οποία υποστηρίζουν τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, συνάντησε αντιστάσεις σε τοπικές κοινωνίες λόγω της αυξημένης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, της επιβάρυνσης των λογαριασμών και της περιορισμένης δημιουργίας θέσεων εργασίας.

Ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό κόστος φαίνεται, ωστόσο, ότι είχε η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν. Η σύγκρουση εξελίχθηκε σε μια παρατεταμένη κρίση, δημιουργώντας κινδύνους ευρύτερης αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή και αναζωπυρώνοντας την αβεβαιότητα για τη μελλοντική αμερικανική παρουσία στην περιοχή.

Η πολεμική επιλογή ήρθε σε αντίθεση με την προεκλογική υπόσχεση του Τραμπ να αποφύγει νέες στρατιωτικές περιπέτειες και να περιορίσει τις διεθνείς δεσμεύσεις των ΗΠΑ. Η πολιτική «Πρώτα η Αμερική», που αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της εκλογικής του απήχησης, βρέθηκε έτσι αντιμέτωπη με την πραγματικότητα μιας νέας πολεμικής εμπλοκής.

Η εκλογική αναμέτρηση δεν αποτελεί απλώς μια κοινοβουλευτική ήττα για τον Αμερικανό πρόεδρο. Αποτυπώνει τη φθορά του πολιτικού κεφαλαίου που είχε συγκεντρώσει το 2024 και την αδυναμία του να διατηρήσει ενωμένη την εκλογική συμμαχία που τον επανέφερε στην εξουσία. Η επανεκλογή του δεν μπορούσε να θεωρηθεί λευκή επιταγή για κάθε κυβερνητική επιλογή, ούτε να εκληφθεί ως ανεπιφύλακτη έγκριση των πολιτικών του απέναντι στους αμερικανικούς θεσμούς.

Ο Βανς αποδίδει την ήττα στον πόλεμο και κοιτάζει προς το 2028

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρέμβαση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος απέδωσε ευθέως στον πόλεμο στο Ιράν την εκλογική αποτυχία των Ρεπουμπλικανών.

Η παρέμβαση Βανς έχει και σαφή διάσταση ενόψει του 2028. Ο αντιπρόεδρος, που θεωρείται πιθανός διεκδικητής του προεδρικού χρίσματος των Ρεπουμπλικανών, επιχειρεί να διαμορφώσει διακριτό πολιτικό στίγμα, δίνοντας έμφαση στην οικονομία, στον περιορισμό των στρατιωτικών εμπλοκών και στην επιστροφή στις προτεραιότητες της America First.

Χωρίς να αμφισβητεί ευθέως τον Τραμπ, τοποθετείται στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα του κόμματος, αναδεικνύοντας παράλληλα τις διαφωνίες που προκαλεί η σημερινή στρατηγική του Λευκού Οίκου.

«Ο πόλεμος είναι η αιτία της ήττας μας», έγραψε σε εκτενή ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, υπογραμμίζοντας ότι κάθε σοβαρή συζήτηση για τη μελλοντική πορεία του κόμματος πρέπει να ξεκινήσει από αυτή τη διαπίστωση.

Η τοποθέτησή του έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς προέρχεται από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, την ώρα που ο ίδιος ο Τραμπ εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη στρατηγική του απέναντι στο Ιράν. Ο Βανς υποστήριξε ότι η ήττα δεν οφείλεται τόσο στη μειωμένη προσέλευση των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων, όσο στη μετακίνηση σημαντικού αριθμού πολιτών που είχαν στηρίξει το δίδυμο Τραμπ – Βανς το 2024 προς τους Δημοκρατικούς.

Επικαλούμενος δημοσκοπικά στοιχεία, παρουσίασε τέσσερις βασικούς λόγους για τους οποίους οι συγκεκριμένοι ψηφοφόροι απομακρύνθηκαν από το κόμμα:

• Τερματισμός του πολέμου.
• Αντιμετώπιση του κόστους ζωής και του πληθωρισμού.
• Επιστροφή στην πολιτική «Πρώτα η Αμερική» (America First).
• Αλλαγή της σχέσης των ΗΠΑ με το Ισραήλ.

Ο αντιπρόεδρος αναγνώρισε ότι το οικονομικό μήνυμα των Ρεπουμπλικανών δεν ήταν αρκετά σαφές, επέμεινε όμως ότι η στρατιωτική εμπλοκή αποτέλεσε τον καθοριστικό παράγοντα της εκλογικής αποτυχίας. Παράλληλα, δικαίωσε όσους είχαν προειδοποιήσει για το πολιτικό κόστος του πολέμου, καλώντας τους να στηρίξουν υποψηφίους που συμμερίζονται τις απόψεις τους.

Το Κογκρέσο αποκτά ρόλο θεσμικού αντίβαρου

Η αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών περιορίζει πλέον τα περιθώρια κινήσεων του Λευκού Οίκου. Η κατάσταση αυτή περιγράφεται στην αμερικανική πολιτική ορολογία ως «διχασμένη διακυβέρνηση», όταν διαφορετικά κόμματα ελέγχουν την προεδρία και το Κογκρέσο.

Η ενίσχυση των Δημοκρατικών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για εντονότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο των κυβερνητικών αποφάσεων, ο οποίος είχε περιοριστεί κατά την περίοδο της ρεπουμπλικανικής κυριαρχίας.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι έρευνες για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων και περιστατικά αθέμιτης άσκησης επιρροής, που έχουν απασχολήσει την αμερικανική πολιτική σκηνή από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία.

Στο εσωτερικό των Δημοκρατικών ενδέχεται να ενισχυθούν οι φωνές που ζητούν νέα διαδικασία παραπομπής του προέδρου. Ωστόσο, η απαιτούμενη αυξημένη πλειοψηφία στη Γερουσία για την καταδίκη και την απομάκρυνσή του καθιστά ένα τέτοιο ενδεχόμενο εξαιρετικά δύσκολο. Μια νέα διαδικασία θα είχε, επομένως, κυρίως πολιτικό και κοινοβουλευτικό χαρακτήρα.

Η εξωτερική πολιτική παραμένει στα χέρια του Τραμπ

Παρά την απώλεια της κοινοβουλευτικής ισχύος, ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες, κυρίως στην εξωτερική πολιτική.

Το παράδειγμα του Μπαράκ Ομπάμα είναι χαρακτηριστικό. Παρά τις ήττες των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές του 2010 και του 2014, ο τότε πρόεδρος κατάφερε να προωθήσει σημαντικές διεθνείς πρωτοβουλίες: τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τη συνεργασία με την Κίνα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την εξομάλυνση των σχέσεων με την Κούβα.

Ο Τραμπ ανέτρεψε και τις τρεις αυτές επιλογές κατά την πρώτη του θητεία, με την αποχώρηση από την πυρηνική συμφωνία του Ιράν να έχει ιδιαίτερη σημασία για τη σημερινή κατάσταση.

Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου δεν συνεπάγεται, συνεπώς, αυτόματη ανατροπή της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης. Ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα να επηρεάζει τις διεθνείς εξελίξεις και να διαμορφώνει τις αμερικανικές στρατηγικές επιλογές.

Αυτό αφορά άμεσα και την Ουκρανία, την ώρα που το Κίεβο παρακολουθεί με ανησυχία την προσέγγιση της Ουάσιγκτον προς τη Μόσχα.

Η ήττα της 3ης Νοεμβρίου δεν σηματοδοτεί το τέλος της πολιτικής εποχής Τραμπ.

Διαβάστε επίσης:

Βγαίνει από τη σκιά ο Βανς μετά την ήττα: «Ο πόλεμος στο Ιράν ήταν η αιτία» – Ηχηρή παρέμβαση με αιχμές

Παραλύει την Πέμπτη η Γαλλία: Νέες διαδηλώσεις και γενική απεργία με χιλιάδες διαδηλωτές στους δρόμους – Γραφειοκρατικά εμπόδια βάζει η κυβέρνηση

Γλυπτά του Παρθενώνα: «Όχι» στην αλλαγή του νόμου για τη μόνιμη επιστροφή τους στην Ελλάδα λέει η Βρετανία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.