Καταρρέει το κυβερνητικό αφήγημα: Μειώσεις φόρων, αλλά η συνολική επιβάρυνση παραμένει στα επίπεδα του 2019

Στο 41,3% του ΑΕΠ, ακριβώς όσο και το 2019, παρέμεινε το 2025 η συνολική φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα, παρά τις μειώσεις φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα αυτό. Σύμφωνα με ανάλυση του ΚΕΦΙΜ, το αντίστοιχο ποσοστό στον μέσο όρο των 27 κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώθηκε στο 37,9%, χαμηλότερα κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Η καταγραφή αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στις επιμέρους φοροελαφρύνσεις, τις οποίες προβάλλει η κυβέρνηση στον απολογισμό της οικονομικής πολιτικής της, και στην εξέλιξη του συνολικού βάρους φόρων και εισφορών. Οι συντελεστές μειώθηκαν, αλλά οι συνολικές εισπράξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ δεν υποχώρησαν.

Στην εξαετία, τα έσοδα από φόρους και κοινωνικές εισφορές αυξήθηκαν από 76,4 δισ. ευρώ σε 103,2 δισ. ευρώ, σημειώνοντας ονομαστική άνοδο περίπου 35%. Η μεταβολή συνδέεται με την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης, την αποτελεσματικότερη είσπραξη φόρων, αλλά και την επίδραση του πληθωρισμού.

Η ανάλυση, την οποία υπογράφουν ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπας και ο επικεφαλής Ερευνών Κωνσταντίνος Σαραβάκος, εξετάζει τόσο την προέλευση των εσόδων όσο και την κατανομή των δημόσιων δαπανών.

Τέταρτη στην έμμεση φορολογία

Η μεγαλύτερη απόκλιση από την Ευρώπη εντοπίζεται στους έμμεσους φόρους. Η Ελλάδα κατατάσσεται τέταρτη στην ΕΕ ως προς τη σχετική επιβάρυνση, με έσοδα που αντιστοιχούν στο 17,2% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου 13,4%.

Μόνο οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ φθάνουν στο 9,4% του ΑΕΠ, έναντι 7,2% στην ΕΕ. Η φορολόγηση της κατανάλωσης παραμένει, επομένως, βασική πηγή χρηματοδότησης του κράτους, με την επιβάρυνση να ενσωματώνεται στις καθημερινές αγορές αγαθών και υπηρεσιών.

Στους άμεσους φόρους η εικόνα αντιστρέφεται: τα έσοδα αντιστοιχούν στο 11% του ΑΕΠ, έναντι 12,2% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντίθετα, οι κοινωνικές εισφορές βρίσκονται υψηλότερα, στο 13% έναντι 12,1%.

Η διάρθρωση αυτή δείχνει ότι η απόσταση της Ελλάδας από την ΕΕ προέρχεται κυρίως από την έμμεση φορολογία. Πρόκειται για φόρους που καταβάλλονται με την αγορά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, ανεξάρτητα από το ύψος του εισοδήματος του καταναλωτή.

Η επίδραση της ακρίβειας

Σύμφωνα με τη μελέτη, ο πληθωρισμός αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους οι μειώσεις συντελεστών δεν συνοδεύτηκαν από μείωση της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης. Η αύξηση των τιμών διευρύνει την ονομαστική αξία των συναλλαγών και επηρεάζει τις εισπράξεις από φόρους όπως ο ΦΠΑ.

Παράλληλα, καταγράφεται η επίδραση της δημοσιονομικής ολίσθησης. Όταν οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται χωρίς αντίστοιχη αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων, μπορεί να προκύπτει υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση, χωρίς πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης.

Η διατήρηση του συνολικού δείκτη στο 41,3% δεν σημαίνει ότι κάθε φορολογούμενος είχε την ίδια μεταχείριση ή ότι δεν ωφελήθηκε από συγκεκριμένες μειώσεις. Δείχνει ότι, στο σύνολο της οικονομίας, το μερίδιο που συγκεντρώνει το κράτος από φόρους και εισφορές παρέμεινε αμετάβλητο σε σχέση με το 2019.

Ο Νίκος Ρώμπαπας χαρακτηρίζει θετικές τις μειώσεις που πραγματοποιήθηκαν, επισημαίνοντας όμως ότι η διατήρηση της επιβάρυνσης σε επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αφήνει ουσιαστικά περιθώρια περαιτέρω ελάφρυνσης. Όπως υποστηρίζει, η ανάπτυξη και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής πρέπει να δημιουργούν χώρο για νέες μειώσεις, ιδιαίτερα στην κατανάλωση.

Κάτω από την Ευρώπη υγεία και παιδεία

Στο σκέλος των δαπανών, η ανάλυση καταγράφει χαμηλότερη χρηματοδότηση της υγείας και της παιδείας ως ποσοστό του ΑΕΠ, παρά την υψηλότερη συνολική δημόσια δαπάνη.

Το 2024, οι δημόσιες δαπάνες υγείας διαμορφώθηκαν στο 5,7% του ΑΕΠ, έναντι 6,8% στην ΕΕ. Για την παιδεία διατέθηκε το 3,9%, έναντι 5%.

Σημαντικές διαφορές εμφανίζονται και στην κατανομή της κοινωνικής προστασίας. Από κάθε 1.000 ευρώ σχετικής δαπάνης, τα 786 κατευθύνονται σε συντάξεις γήρατος και επιζώντων, έναντι 618 ευρώ κατά μέσο όρο στην ΕΕ.

Στην οικογένεια και τα παιδιά αναλογούν 51 ευρώ, έναντι 124 ευρώ στην Ευρώπη, ενώ για ασθένεια και αναπηρία διατίθενται 85 ευρώ, έναντι 141 ευρώ. Στην ανεργία κατευθύνονται 40 ευρώ έναντι 47, στον κοινωνικό αποκλεισμό 28 ευρώ έναντι 41 και στη στέγαση 11 ευρώ έναντι 12. Τα επιμέρους ποσά είναι στρογγυλοποιημένα.

Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, η Ελλάδα διαθέτει για την κοινωνική προστασία περίπου το ίδιο μερίδιο των συνολικών δημόσιων δαπανών με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η κατανομή, ωστόσο, διαφέρει αισθητά, με μεγαλύτερη συμμετοχή των συντάξεων και μικρότερη της στήριξης οικογενειών και παιδιών.

Τα φορολογικά στοιχεία της μελέτης καλύπτουν την περίοδο έως το 2025 και τα στοιχεία δαπανών φθάνουν έως το 2024. Για τις συγκρίσεις χρησιμοποιείται ο απλός αριθμητικός μέσος όρος των 27 κρατών-μελών.

Διαβάστε επίσης:

Fed: Στον «πάγο» τα σχέδια Τραμπ για τον έλεγχο της κεντρικής τράπεζας

Ελεγκτικό Συνέδριο: Εισήγηση Βοΐλη για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων – «Αντισυνταγματικός ο σημερινός»

«Φωτιά» πήρε η Wall Street μετά τη σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών – Ράλι ανόδου στις μετοχές

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.