Η συντριβή Τραμπ και οι διεθνείς γεωπολιτικές προεκτάσεις

Οι ενδιάμεσες εκλογές (midterms) στις ΗΠΑ συνιστούν προσωπικό Βατερλώ για τον Ντόναλντ Τραμπ και για την πολιτική του. Ο Τραμπ μετέτρεψε την αναμέτρηση σε προσωπικό δημοψήφισμα, καλώντας τους ψηφοφόρους να στηρίξουν τους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους «σαν να βρισκόταν ο ίδιος στο ψηφοδέλτιο». Τελικώς, βρέθηκε αντιμέτωπος με μια συντριβή που ανατρέπει πλήρως τους συσχετισμούς ισχύος στην Ουάσινγκτον. Η αμερικανική κοινωνία απέρριψε εκκωφαντικά την πολιτική του Λευκού Οίκου, φέρνοντας μια από τις μεγαλύτερες εκλογικές ανατροπές των τελευταίων δεκαετιών.

Στη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί κατάφεραν μια θεαματική ανατροπή. Εξασφάλισαν την πλειοψηφία με 54-44 (με την καταμέτρηση-θρίλερ να συνεχίζεται στο Μισισίπι και την Αλάσκα), καταφέρνοντας να αποσπάσουν 7 παραδοσιακά «κόκκινες» Πολιτείες, αφήνοντας το Ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο σε κατάσταση σοκ.

Ακόμη εντυπωσιακότερη είναι η εικόνα στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Το Δημοκρατικό Κόμμα εξασφάλισε την ισχυρότερη πλειοψηφία του από το 2008. Έχουν ήδη κατοχυρώσει 253 έδρες έναντι 157 των Ρεπουμπλικανών, ανατρέποντας πάνω από 40 «κόκκινες» έδρες, ενώ εκκρεμεί ακόμη η ολοκλήρωση της καταμέτρησης σε άλλες 25 εκλογικές περιφέρειες.

Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται μια βαθύτερη, δομική μετατόπιση. Τα μεγαλύτερα πολιτικά κέρδη καταγράφονται στις σοσιαλδημοκρατικές και αριστερές πτέρυγες των Δημοκρατικών. Υποψήφιοι με ισχυρά λαϊκά ερείσματα, καθαρό και ενοποιητικό λόγο, αλλά και σαφή ταξική μεροληψία, κέρδισαν την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων – ακόμα και ψηφοφόρων του Τραμπ – βάζοντας στο επίκεντρο τα πραγματικά προβλήματα των λαϊκών και μεσαίων στρωμάτων: Το δυσβάσταχτο κόστος ζωής, με τον υψηλό πληθωρισμό και την ακρίβεια που εξανεμίζουν την αγοραστική δύναμη των «εργαζόμενων οικογενειών», όπως τις περιγράφει ο Μπέρνι Σάντερς. Τη στεγαστική κρίση, με τα απλησίαστα ενοίκια και τις απαγορευτικές τιμές κατοικίας. Τη δημόσια υγεία, με την προστασία και επέκταση του Medicare απέναντι στις διαρκείς προσπάθειες περικοπών των Ρεπουμπλικανών. Την ανάγκη να τελειώσουν οι πόλεμοι, για να κοπάσει η ενεργειακή κρίση και να γυρίσουν σπίτι οι Αμερικανοί στρατιώτες.

Αν και ο Τραμπ δήλωσε ότι αποδέχεται τα αποτελέσματα, η Προεδρία του μπαίνει πλέον οριστικά σε κατάσταση αποδρομής («lame duck»). Χάνοντας τον έλεγχο και των δύο νομοθετικών σωμάτων, η εκτελεστική του εξουσία απογυμνώνεται. Από την 1η Ιανουαρίου, όταν αναλάβει το νέο Κογκρέσο, η Δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορεί να μπλοκάρει νομοθετικά κάθε συντηρητική πρωτοβουλία ή αμφιλεγόμενο διάταγμα του Λευκού Οίκου και να ασκήσει αυστηρό κοινοβουλευτικό έλεγχο για κάθε αντισυνταγματική ή αυθαίρετη απόφαση που επιβλήθηκε τα τελευταία δύο χρόνια.

Το εκλογικό αποτέλεσμα στις ΗΠΑ, όμως, δεν αναμορφώνει μόνο την εσωτερική ατζέντα στη χώρα, αλλά προκαλεί και άμεσες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η απώλεια της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στο Κογκρέσο αλλάζει τους συσχετισμούς στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ. Η περίοδος της «λευκής επιταγής» από την Ουάσινγκτον τελειώνει, καθώς το νέο Κογκρέσο – παρόλο τον πακτωλό εκατομμυρίων που δαπάνησαν η AIPAC και άλλες φιλοϊσραηλινές οργανώσεις των ΗΠΑ σε προεκλογικές χορηγίες – αναμένεται να ασκήσει αυστηρότερο έλεγχο στις στρατιωτικές πιστώσεις και την ανθρωπιστική ατζέντα. Ήδη, την επόμενη μέρα της ήττας του Τραμπ, ο Γκάντι Άιζενκοτ, βασικός αντίπαλος του Μπέντζαμιν Νετανιάχου, εξασφάλισε εξακομματική πλειοψηφία 67 εδρών στη νέα Κνέσετ, με το μείγμα των κομμάτων που θα τον υπερψηφίσουν για Πρωθυπουργό να περιλαμβάνει από την κοσμική ακροδεξιά του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν μέχρι την Αριστερά και τα κόμματα που υπερασπίζονται τα συμφέροντα των Αράβων-Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ. 

Η αλλαγή των ισορροπιών στις ΗΠΑ βάζει φρένο και στους μονομερείς σχεδιασμούς κλιμάκωσης της κρίσης με το Ιράν. Το Δημοκρατικό Κογκρέσο θα διεκδικήσει ενεργό ρόλο και δικαίωμα βέτο στη χρήση στρατιωτικής βίας, πιέζοντας για επιστροφή στη διπλωματία και έλεγχο των επιπτώσεων στις διεθνείς τιμές ενέργειας.

Παράλληλα, η νέα σύνθεση του Κογκρέσου επαναφέρει την πίεση για προβλέψιμη και θεσμική εξωτερική πολιτική, επηρεάζοντας τις ισορροπίες από την Ανατολική Ευρώπη μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ασία. Δεν είναι τυχαίο ότι πέραν του Τελ Αβίβ, τόσο στη Μόσχα όσο και στην Άγκυρα επικρατεί βαθύτατος προβληματισμός και ανησυχία για τη νέα πραγματικότητα στις ΗΠΑ.

Η νέα σύνθεση της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων θα αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά της την 1η Ιανουαρίου. Αυτό σημαίνει ότι μεσολαβεί ένα μεταβατικό διάστημα άνω των 50 ημερών, κατά το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί πλήρως τις εξουσίες του και καλείται ταυτόχρονα να διαχειριστεί μια συντριπτική ήττα.

Αυτό το διάστημα θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνο. Η ιστορία δείχνει ότι ένας πολιτικά στριμωγμένος Πρόεδρος σε περίοδο μεταβίβασης της νομοθετικής εξουσίας μπορεί να καταφύγει σε σπασμωδικές κινήσεις, προεδρικά διατάγματα της τελευταίας στιγμής ή απόπειρες δημιουργίας τετελεσμένων στην εξωτερική πολιτική. Πόσω μάλλον όταν μιλάμε για τον Ντόναλντ Τραμπ, που ηγείται ακόμη των ΗΠΑ σε μια από τις πιο εύθραυστες, μεταβατικές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας.

Ο Γιάννη Μπουρνούς είναι πολιτικός αναλυτής

Διαβάστε επίσης

Πέρα από μανιχαϊσμούς: Το μωσαϊκό των γαλλικών κινητοποιήσεων

Οι καταγγελίες για διαφθορά δεν ρίχνουν κυβερνήσεις

Το καλώδιο που «δένει» την κυβέρνηση και η προειδοποίηση Καραμανλή

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.