Η «υπόθεση Άιζενκοτ»: Τι αλλάζει για την Ελλάδα αν αποκτήσει νέο πρωθυπουργό το Ισραήλ

Η Ελλάδα έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια σε μια στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, η οποία απέκτησε πολιτικό βάθος μέσα από τις διαδοχικές κυβερνήσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου και τις στενές επαφές του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Τώρα, όμως, η ισραηλινή πολιτική σκηνή βρίσκεται μπροστά σε μια πιθανή αλλαγή ηγεσίας.

Ο Γκαντί Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου και ο ισχυρότερος πολιτικός αντίπαλος του Νετανιάχου, έλαβε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτζογκ. Εάν καταφέρει να συγκεντρώσει την αναγκαία κοινοβουλευτική πλειοψηφία, θα βρεθεί στην πρωθυπουργία μιας χώρας με την οποία η Αθήνα έχει αναπτύξει σχέσεις που ξεπερνούν μια απλή διπλωματική συνεννόηση.

Για την Ελλάδα, το ερώτημα είναι εάν και πώς θα διατηρηθεί η ίδια πολιτική δυναμική, εάν θα αλλάξουν οι προτεραιότητες της ισραηλινής κυβέρνησης και, κυρίως, εάν η Αθήνα θα χρειαστεί να ξαναχτίσει σε προσωπικό επίπεδο μια σχέση που μέχρι σήμερα είχε ως βασικό σημείο αναφοράς τον Νετανιάχου.

Η αλλαγή δεν είναι ακόμη δεδομένη. Ο Άιζενκοτ έχει μπροστά του δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης, και η απόπειρα σχηματισμού κυβέρνησης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για το εύρος των πολιτικών επιλογών του. Ωστόσο, η ανάθεση της εντολής αρκεί για να ανοίξει στην Αθήνα μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα έδειχνε μακρινή.

Από τη σχέση Μητσοτάκη – Νετανιάχου στη νέα πολιτική πραγματικότητα

Η πραγματικότητα είναι ότι η ελληνοϊσραηλινή προσέγγιση δεν ξεκίνησε με τον Νετανιάχου ούτε εξαρτάται αποκλειστικά από εκείνον. Έχει οικοδομηθεί σταδιακά, με τη συμμετοχή διαφορετικών κυβερνήσεων και στις δύο χώρες, πάνω σε κοινά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο: ασφάλεια, ενέργεια, αμυντική τεχνολογία, θαλάσσιες υποδομές και περιφερειακή σταθερότητα. Ωστόσο, η περίοδος Νετανιάχου έδωσε στη σχέση ένα ιδιαίτερο πολιτικό πρόσωπο. Οι συναντήσεις του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οι τριμερείς σύνοδοι Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η συστηματική αναφορά σε μια κοινή στρατηγική αντίληψη για την περιοχή δημιούργησαν ένα σταθερό πλαίσιο υψηλού επιπέδου συνεννόησης.

Η προσωπική διάσταση δεν ήταν αμελητέα. Στη συνάντησή τους τον Μάρτιο του 2025, ο Νετανιάχου υποδέχθηκε τον Έλληνα πρωθυπουργό αποκαλώντας τον «καλό μου φίλο», ενώ οι δύο πλευρές μίλησαν για περαιτέρω εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης. Η τελευταία τους συνάντηση, στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, επιβεβαίωσε ότι η αμυντική συνεργασία και τα έργα διασυνδεσιμότητας παρέμεναν ψηλά στην ατζέντα.

Μια πρωθυπουργία Άιζενκοτ θα υποχρέωνε, συνεπώς, την Αθήνα να περάσει από μια σχέση με ισχυρό προσωπικό δίαυλο προς μια νέα πολιτική ηγεσία. Επομένως, θα χρειαστεί να διαμορφωθούν νέες απευθείας σχέσεις εμπιστοσύνης ανάμεσα στους δύο πρωθυπουργούς και στα επιτελεία τους.

Υπάρχει, πάντως, μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: ο Άιζενκοτ δεν είναι εξωτερικός παρατηρητής της περιόδου Νετανιάχου. Υπηρέτησε ως αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου από το 2015 έως το 2019, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Νετανιάχου ήταν πρωθυπουργός. Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, συμμετείχε για περίπου οκτώ μήνες στην κυβέρνηση έκτακτης ανάγκης, προτού αποχωρήσει μαζί με τον Μπένι Γκαντς.

Η πολιτική του αντιπαράθεση με τον Νετανιάχου αφορά, μεταξύ άλλων, την ευθύνη για τις αποτυχίες της 7ης Οκτωβρίου, τη διαχείριση του πολέμου στη Γάζα και τη στρατηγική εξόδου από τη σύγκρουση. Άρα, μια κυβέρνηση Άιζενκοτ δεν θα συνιστούσε απλώς αλλαγή προσώπου. Θα μπορούσε να σηματοδοτήσει διαφορετικό τρόπο άσκησης εξουσίας και διαφορετική προσέγγιση στη διαχείριση των περιφερειακών κρίσεων.

Ο στρατηγός που γνωρίζει την Αθήνα και τη στρατηγική της περιοχής

Για την Ελλάδα, ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του Άιζενκοτ είναι η στρατιωτική του διαδρομή. Έχει υπηρετήσει επί 41 χρόνια στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις, έχει διοικήσει το Βόρειο Στρατηγείο και έχει βρεθεί στην κορυφή της στρατιωτικής ιεραρχίας. Η εμπειρία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ελληνοϊσραηλινές σχέσεις, καθώς μεγάλο μέρος της συνεργασίας των δύο χωρών έχει αποκτήσει πλέον επιχειρησιακό και τεχνολογικό περιεχόμενο. Κοινές ασκήσεις, εκπαίδευση, ανταλλαγή τεχνογνωσίας, συστήματα επιτήρησης, αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και αεράμυνα συνθέτουν ένα πεδίο που απαιτεί σταθερή συνεργασία μεταξύ των στρατιωτικών επιτελείων.

Τον Δεκέμβριο του 2025, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ συμφώνησαν σε κοινό στρατιωτικό πρόγραμμα δράσης. Περιλαμβάνει εκπαίδευση ειδικών δυνάμεων, ανταλλαγή τεχνογνωσίας για τα μη επανδρωμένα συστήματα και τον ηλεκτρονικό πόλεμο, καθώς και εντατικότερο πρόγραμμα κοινών ασκήσεων. Η συνεργασία αυτή έχει συγκεκριμένες δραστηριότητες, στρατιωτικές μονάδες και προγραμματισμένες εκπαιδευτικές δράσεις. Ο Άιζενκοτ, εφόσον αναλάβει την πρωθυπουργία, θα γνωρίζει τη σημασία αυτών των δεσμών. Το ερώτημα θα είναι εάν θα επιλέξει να τους ενισχύσει, διατηρώντας την ίδια ένταση πολιτικής υποστήριξης, ή εάν θα δώσει μεγαλύτερο βάρος σε άλλες περιφερειακές προτεραιότητες.

Η συμφωνία των 3 δισ. ευρώ που δημιουργεί στρατηγικό βάθος

Το πιο χειροπιαστό στοιχείο της σημερινής συνεργασίας είναι η συμφωνία για την ελληνική αντιαεροπορική και αντιπυραυλική αρχιτεκτονική «Ασπίδα του Αχιλλέα». Στις 31 Αυγούστου 2026, Ελλάδα και Ισραήλ υπέγραψαν αμυντική συμφωνία ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα προβλέπει την ανάπτυξη ενός πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας, με ισραηλινά συστήματα όπως τα David’s Sling, BARAK MX και SPYDER, καθώς και ραντάρ και εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αμυντική εξαγωγική συμφωνία στην ιστορία των διμερών σχέσεων. Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό θεσμικό και οικονομικό βάθος. Μια νέα ισραηλινή κυβέρνηση θα παραλάβει μια συμφωνία μεγάλης κλίμακας, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις και στρατηγική σημασία για την ελληνική άμυνα. Δεν θα ξεκινήσει τη σχέση από μηδενική βάση.

Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη παρατήρηση: η συμφωνία δεν ισοδυναμεί με συνθήκη αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής. Δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ δεσμεύεται αυτομάτως να εμπλακεί στρατιωτικά σε περίπτωση ελληνοτουρκικής σύγκρουσης. Η συνεργασία είναι βαθιά, αλλά, όπως επισημαίνουν ανώτατοι αξιωματικοί, δεν πρέπει να συγχέεται με μια στρατιωτική συμμαχία που προβλέπει αυτόματη συνδρομή σε περίπτωση επίθεσης.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο για την Αθήνα: να διασφαλίσει ότι η αλλαγή κυβέρνησης στο Ισραήλ δεν θα επηρεάσει την ομαλή υλοποίηση των προγραμμάτων, τη διαθεσιμότητα τεχνολογίας και ανταλλακτικών, την εκπαίδευση του προσωπικού και τη μεταφορά τεχνογνωσίας στην ελληνική αμυντική βιομηχανία.

Τουρκία, Ανατολική Μεσόγειος και οι νέες ισορροπίες

Ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία είναι η στάση μιας κυβέρνησης Άιζενκοτ απέναντι στην Τουρκία. Η σχέση Νετανιάχου–Ερντογάν χαρακτηρίζεται τα τελευταία χρόνια από έντονη πολιτική αντιπαράθεση, με την κρίση στη Γάζα να επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα. Μια ενδεχόμενη αποχώρηση του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία θα μπορούσε να αλλάξει τον τόνο της ισραηλινής πολιτικής απέναντι στην Άγκυρα. Το αποτέλεσμα, όμως, δεν μπορεί να προεξοφληθεί.

Για την Αθήνα, η εξέλιξη έχει σημασία επειδή η τριμερής συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ έχει αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος σε ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας, ενεργειακών διασυνδέσεων και προστασίας κρίσιμων υποδομών. Η Ελλάδα θέλει να διατηρήσει αυτή τη συνεργασία χωρίς να εμφανίζεται ως μέρος ενός σχήματος που επιδιώκει τον αποκλεισμό τρίτων χωρών.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν το Ισραήλ θα επιλέξει την Ελλάδα ή την Τουρκία. Είναι εάν η νέα ηγεσία θα συνεχίσει να θεωρεί τη συνεργασία με την Αθήνα και τη Λευκωσία σημαντικό πυλώνα της περιφερειακής της πολιτικής, ακόμη και αν επιχειρήσει να ανοίξει διαφορετικούς διαύλους με την Άγκυρα.

Η Αθήνα χρειάζεται στρατηγική πέρα από τα πρόσωπα

Η πιθανή ανάδειξη του Άιζενκοτ στην πρωθυπουργία θα αποτελέσει τεστ για την ελληνική διπλωματία, επειδή θα αποκαλύψει πόσο θεσμική είναι η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ. Η στενή σχέση Μητσοτάκη–Νετανιάχου υπήρξε χρήσιμη για την προώθηση κοινών πρωτοβουλιών. Δεν μπορεί, όμως, να αποτελεί τη μοναδική εγγύηση συνέχειας. Η Αθήνα θα πρέπει να επενδύσει από την πρώτη στιγμή σε απευθείας πολιτικούς διαύλους με τον Άιζενκοτ, εφόσον σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά και με τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας, το ισραηλινό συμβούλιο ασφαλείας και τη στρατιωτική ηγεσία.

Παράλληλα, θα χρειαστεί να διασφαλίσει ότι τα μεγάλα αμυντικά προγράμματα θα συνεχιστούν με βάση τις συμφωνημένες δεσμεύσεις, ανεξάρτητα από τις πολιτικές αλλαγές στην Ιερουσαλήμ. Η ίδια η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί πλέον ένα τεστ αξιοπιστίας και συνέχειας για τις δύο πλευρές.

Διαβάστε επίσης

Στις Βρυξέλλες ο Κυριάκος Πιερρακάκης για τις συνεδριάσεις του Eurogroup και του ECOFIN

GSI: Τα τουρκικά ΜΜΕ μιλούν για νέα κρίση τύπου Κάσου

Τσουκαλάς για Μητσοτάκη: «Δεν θέλει τον διάλογο και φοβάται την πολιτική λογοδοσία»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.