Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Ξεκίνησε ως δημόσιο έργο, κατέληξε σε γαλλικά ιδιωτικά χέρια – Η αδημοσίευτη συμφωνία και το κόστος στους καταναλωτές

Το 2012, όταν παρουσιάστηκε το φιλόδοξο σχέδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, τον έλεγχο του εγχειρήματος είχε μια εταιρεία με πλειοψηφική συμμετοχή της τότε δημόσιας ΔΕΗ. Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, το ίδιο έργο, που στο μεταξύ μετονομάστηκε σε Great Sea Interconnector (GSI), βρίσκεται κατά 66% στα χέρια ενός γαλλικού ιδιωτικού επενδυτικού ομίλου.

Η διαδρομή αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία, καθώς η συμφωνία του Αυγούστου 2026, με την οποία η γαλλική Meridiam απέκτησε τη μετοχική πλειοψηφία, υπογράφηκε στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί οι πλήρεις συμβατικοί και οικονομικοί όροι της.

Και ενώ η κυβέρνηση παρουσιάζει τη γαλλική εμπλοκή ως εγγύηση για την υλοποίηση του έργου και την αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων, παραμένει ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποιο είναι το οικονομικό αντάλλαγμα για τον ιδιώτη επενδυτή και τι θα πληρώσουν τελικά οι καταναλωτές σε Ελλάδα και Κύπρο;

Από τη ΔΕΗ και την Quantum στον ΑΔΜΗΕ

Η ιστορία αρχίζει το 2011, όταν συγκροτήθηκε η PPC Quantum Energy, με συμμετοχή της ΔΕΗ κατά 51%, της Quantum κατά 40% και της Τράπεζας Κύπρου κατά 9%. Το σχήμα είχε αρχικά ευρύτερους ενεργειακούς στόχους, αλλά το 2012 παρουσίασε την πρωτοβουλία EuroAsia Interconnector για τη σύνδεση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας.

Η ΔΕΗ διέθετε τότε τον μετοχικό έλεγχο της εταιρείας, χωρίς το εγχείρημα να είναι αμιγώς δημόσιο. Στα επόμενα χρόνια η ανάπτυξη του έργου πέρασε στην κυπριακή EuroAsia Interconnector Ltd, η οποία προώθησε τις μελέτες, τις αδειοδοτήσεις και τις διαγωνιστικές διαδικασίες.

Το 2019 αποσπάστηκε το τμήμα Αττικής–Κρήτης, το οποίο υλοποιήθηκε ως ανεξάρτητο έργο από τον ΑΔΜΗΕ.

Το 2022 εξασφαλίστηκε η σημαντική ευρωπαϊκή επιχορήγηση των 657 εκατ. ευρώ για τη διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου.

Το 2023 σημειώθηκε η επόμενη μεγάλη αλλαγή. Ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε τον ρόλο του φορέα υλοποίησης, ενώ τον Δεκέμβριο ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση των σχετικών περιουσιακών στοιχείων από την EuroAsia Interconnector.

Παράλληλα, δημιουργήθηκε η εταιρεία ειδικού σκοπού Great Sea Interconnector, υπό τον έλεγχο του ΑΔΜΗΕ. Έτσι, το έργο πέρασε από την αρχική κυπριακή επιχειρηματική πρωτοβουλία σε έναν ελληνικό διαχειριστή στρατηγικών ενεργειακών υποδομών.

Η συμφωνία του Αυγούστου με την Meridiam και τα μυστικά της

Στις 5 Αυγούστου 2026, στο Μέγαρο Μαξίμου, υπογράφηκε η συμφωνία εισόδου της Meridiam στην Great Sea Interconnector. Η νέα μετοχική σύνθεση διαμορφώθηκε σε 66% για τη γαλλική Meridiam και 34% για τον ΑΔΜΗΕ.

Την ίδια ημέρα υπογράφηκε και τριμερής συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες βυθού. Η Nexans, επίσης γαλλική εταιρεία, έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδιακού συστήματος, με σύμβαση περίπου 1,43 δισ. ευρώ. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η είσοδος της Meridiam ενισχύει την κεφαλαιακή βάση του έργου και βελτιώνει την κατανομή των κινδύνων.

Ποιοι, όμως, είναι οι ακριβείς όροι αυτής της κατανομής; Μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο της συμφωνίας. Δεν έχουν αποσαφηνιστεί δημοσίως το ακριβές τίμημα της μετοχικής συναλλαγής, οι δεσμεύσεις εισφοράς κεφαλαίων, οι ενδεχόμενες εγγυήσεις και οι ειδικές προβλέψεις για καθυστερήσεις ή γεωπολιτική εμπλοκή.

Δεν είναι επίσης γνωστό εάν προβλέπονται πρόσθετες οικονομικές προστασίες για τον ιδιώτη επενδυτή. Αυτά δεν αποτελούν αποδείξεις ύπαρξης επιζήμιων όρων. Αποτελούν, όμως, σοβαρά ερωτήματα διαφάνειας για ένα έργο στρατηγικής σημασίας που χρηματοδοτείται και από δημόσιους πόρους.

Πόσο θα πληρώσουν οι καταναλωτές;

Ο προϋπολογισμός της διασύνδεσης προσεγγίζει τα 1,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 657 εκατ. ευρώ καλύπτονται από ευρωπαϊκή επιχορήγηση. Το υπόλοιπο ποσό πρέπει να χρηματοδοτηθεί μέσω ιδίων κεφαλαίων, δανεισμού και του μηχανισμού ανάκτησης των αναγνωρισμένων δαπανών.

Με βάση τον ρυθμιστικό επιμερισμό, το 63% του κόστους κατανέμεται στην Κύπρο και το 37% στην Ελλάδα. Τα ποσοστά αυτά δεν ταυτίζονται με τη μετοχική σύνθεση της εταιρείας.

Για την περίοδο 2025–2029, η κυπριακή Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας έχει εγκρίνει δυνατότητα ανάκτησης έως 25 εκατ. ευρώ ετησίως, συνολικά 125 εκατ. ευρώ, κατά την κατασκευαστική φάση. Η καταβολή των ποσών και η τελική επιβάρυνση των καταναλωτών αποτελούν ξεχωριστά ζητήματα. Η ύπαρξη ρυθμιστικής έγκρισης δεν σημαίνει ότι τα ποσά έχουν ήδη εισπραχθεί από τα νοικοκυριά.

Παράλληλα, για την κυπριακή πλευρά έχει προβλεφθεί ρυθμιζόμενη απόδοση κεφαλαίου που φτάνει το 8,3%, με ειδική προσαύξηση για συγκεκριμένη περίοδο. Πρόκειται για απόδοση επί της αναγνωρισμένης επενδυτικής βάσης και όχι για εγγυημένο καθαρό κέρδος επί του συνολικού προϋπολογισμού.

Εδώ βρίσκεται η ουσία του οικονομικού ζητήματος: ο ιδιώτης επενδυτής αποκτά τον έλεγχο μιας υποδομής της οποίας τα επιτρεπόμενα έσοδα συνδέονται με ρυθμιστικές αποφάσεις και, τελικά, με το κόστος του ηλεκτρικού συστήματος.

Το ακριβές ποσό που θα επιβαρύνει κάθε ελληνικό ή κυπριακό νοικοκυριό δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί αξιόπιστα. Θα εξαρτηθεί από το τελικό αναγνωρισμένο κόστος, τον χρόνο λειτουργίας, τη χρηματοδότηση και τις αποφάσεις των ρυθμιστικών αρχών.

Ποιος αναλαμβάνει το ρίσκο και ποιος εισπράττει;

Η γαλλική συμμετοχή προσδίδει αναμφίβολα μεγαλύτερο διεθνές οικονομικό και διπλωματικό βάρος στο έργο, ιδιαίτερα μετά τις τουρκικές παρεμβάσεις στις έρευνες νοτίως της Κάσου. Δεν απαντά, ωστόσο, αυτομάτως στα ερωτήματα για το οικονομικό μοντέλο.

Εάν υπάρξουν νέες καθυστερήσεις, αυξήσεις κόστους ή αδυναμία ολοκλήρωσης, ποιο μέρος της ζημίας θα αναλάβουν οι μέτοχοι και ποιο ενδέχεται να μετακυλιστεί στους καταναλωτές;

Και εάν το έργο λειτουργήσει κανονικά, ποια θα είναι η πραγματική απόδοση του γαλλικού επενδυτικού κεφαλαίου; Η δημοσιοποίηση των βασικών οικονομικών όρων της συμφωνίας του Αυγούστου αποτελεί επομένως ζήτημα ουσιαστικής λογοδοσίας. Διότι το καλώδιο δεν είναι μόνο ένα γεωπολιτικό στοίχημα. Είναι και μια επένδυση δισεκατομμυρίων, με ιδιωτική μετοχική πλειοψηφία, δημόσια ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ρυθμιζόμενα έσοδα. Και προφανώς έχει σημασία πόσο θα πληρώνει ο καταναλωτής.

Διαβάστε επίσης:

Έως 1,8 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως θα μπορούσαν να παράγουν οι στέγες της Αθήνας

Παπασταύρου: Eισάγουμε ρυθμίσεις που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής του πολίτη

Αυστραλία: 3 ώρες τη μέρα δωρεάν ρεύμα για να μην πηγαίνει χαμένη η ενέργεια από ΑΠΕ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.