Το δεκαδικό που έγινε «τάση»

«Οριακή άνοδος». «Μικρή πτώση». «Ενισχύεται». Κάθε εβδομάδα, μια νέα δημοσκόπηση γεννά τίτλους που περιγράφουν κίνηση. Όποιος κοιτάξει τους αριθμούς πίσω από τους τίτλους θα δει ότι αυτή η κίνηση είναι συνήθως ένα, δύο ή τρία δέκατα της μονάδας. Είναι αυτό είδηση; Όχι. Και δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να το καταλάβει.

Μια δημοσκόπηση ρωτά περίπου χίλιους ανθρώπους για να εκτιμήσει τι σκέφτονται εκατομμύρια. Οι ίδιες οι εταιρείες δηλώνουν τα όρια αυτής της εκτίμησης. Στην ταυτότητα της έρευνας, εκεί που σχεδόν κανείς δεν κοιτάζει, αναγράφεται συνήθως ένα περιθώριο σφάλματος γύρω στις τρεις ποσοστιαίες μονάδες.

Με άλλα λόγια, αν ένα κόμμα μετριέται στο 30% και το περιθώριο σφάλματος είναι τρεις μονάδες, η εκτίμηση συνοδεύεται από ένα εύρος, περίπου 27% έως 33%. Κι εμείς βγάζουμε τίτλο για το ένα δέκατο.

Σκεφτείτε τη ζυγαριά του μπάνιου. Αν μπορεί να πέφτει έξω κατά μισό κιλό και σήμερα δείξει 100 γραμμάρια λιγότερα από χθες, πόσο σίγουροι είστε ότι αδυνατίσατε; Την ίδια βεβαιότητα δικαιούμαστε όταν ένα κόμμα «ανεβαίνει» ή «υποχωρεί» δύο δέκατα.

Παραθέτω μόνο κάποιες τελευταίες μετρήσεις, αλλά η προσέγγιση αφορά σχεδόν σε όλες, για να μην παρεξηγηθούμε: Στη μέτρηση της MARC για τον ΑΝΤ1 ρωτήθηκαν 1.218 άνθρωποι. Η ΝΔ πήγε από 30,4% σε 30,5% και το ΠΑΣΟΚ από 12,4% σε 12,5%. Δημοσιεύματα έγραψαν για «οριακή άνοδο» και των δύο. Για να έχουμε μια αίσθηση της κλίμακας, ένα δέκατο της μονάδας σε ένα ακατέργαστο δείγμα τέτοιου μεγέθους αντιστοιχεί χονδρικά σε μία απάντηση.

Στη μέτρηση της ALCO για τον Alpha, στις 2 Νοεμβρίου, η ΝΔ και η ΕΛ.Α.Σ. έχασαν από τέσσερα δέκατα και το ΠΑΣΟΚ κέρδισε δύο. Τίτλοι μιλούσαν για «μικρές απώλειες» και άνοδο. Χωρίς να προβάλλεται στο κείμενο ούτε πόσοι ρωτήθηκαν ούτε ποιο ήταν το περιθώριο σφάλματος. Στη μέτρηση της Real Polls για το Protagon, με 1.569 ερωτηθέντες, η διαφορά ανάμεσα στο 9,4% και το 9,3% του ΠΑΣΟΚ έγινε «οριακή υποχώρηση».

Το ένα ερώτημα λοιπόν αφορά τα μέσα ενημέρωσης:

Ο τίτλος «καμία μεταβολή» δεν πουλάει. Το κανάλι/site/εφημερίδα που πλήρωσε την έρευνα θέλει είδηση, ο συντάκτης θέλει ρήμα, το κόμμα θέλει «δυναμική». Οι εταιρείες βάζουν το προηγούμενο ποσοστό δίπλα στο νέο και η σύγκριση γίνεται σχεδόν από μόνη της. Η λέξη «οριακή» δεν σώζει την κατάσταση. Λέει στον αναγνώστη ότι η άνοδος ή η πτώση είναι μικρή. Του κρύβει το ουσιώδες, ότι η άνοδος ή η πτώση μπορεί να μην υπάρχει καν. Ένα μικρό κόμμα που κινείται γύρω στο 3% μπορεί, για ένα ή δύο δέκατα, να μπαίνει και να βγαίνει από τη Βουλή στους τίτλους, από εβδομάδα σε εβδομάδα. Κι όταν η επόμενη μέτρηση δείξει το αντίθετο, ο κόσμος καταλήγει να πιστεύει ότι οι δημοσκοπήσεις λένε ό,τι θέλουν. Το δεκαδικό ψηφίο δεν είναι πολιτικό γεγονός – τόσο απλά είναι τα πράγματα.

Τα δεύτερο ερώτημα αφορά στους δημοσκόπους:

Έχουμε δει επί σειρά μηνών το εξής στατιστικό (ου μην και λογικό) παράδοξο: Ποσοστά κομμάτων να μένουν ίδια και απαράλλαχτα από μέτρηση σε μέτρηση, ενώ έχουν μεσολαβήσει 30 μέρες, πυκνού πολιτικού χρόνου, γεγονότων και παρεμβάσεων. Είναι απορίας άξιο λοιπόν πώς ένα κόμμα μπορεί να είναι καρφωμένο σε ένα ποσοστό, ακόμα και στα… δεκαδικά του. Εδώ μετράς την πίεση με διαφορά πέντε λεπτών, σε ένα εύρος πέντε ή έξι αριθμών και δύσκολα βγαίνει το ίδιο νούμερο! Αλλά φαίνεται πως οι εταιρείες δημοσκοπήσεων δεν έχουν την παραμικρή… πίεση! Σαν να είναι σε περιβάλλον… τέλειου κενού – 0 bar σχετικής πίεσης! Είναι αυτά τα ποσοστά ευθείας γραμμής παλμογράφου δόκιμα από στατιστικής απόψεως; Ή απλά οι μέθοδοι των εταιρειών είναι τόσο «συντηρητικές» – το λέω κομψά – που δεν συλλαμβάνουν τις λογικές κινήσεις και κυματισμούς στο εκλογικό σώμα;

Μάλιστα οι δημοσκόποι έχουν βρει και το… εργαλείο εξισορρόπησης, με το όνομα «εκτίμηση ψήφου». Αν για παράδειγμα μία τιμή στην «πρόθεση ψήφου» φύγει λίγο απότομα προς τα πάνω ή προς τα κάτω, έρχεται ο «εκτιμητής» δημοσκόπος και του τραβάει ένα… «μπλάνισμα» και το φέρνει πάλι κοντά στο προηγούμενο. Κάπως έτσι βλέπουμε τους τελευταίους μήνες μία δημοσκοπική εικόνα στην κοινή γνώμη που είναι σαν… nature morte!

Διαβάστε επίσης

Η απειλή του πετρελαίου

Πολύ μακρύς ο δρόμος για Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ, ΕΛ.Α.Σ.

400 ευρώ μόνο για λίγους

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.