Χώρα σταθερότητας και αξιοπιστίας – Δεν απομειώνουν τη διεθνή θέση της Ελλάδας τα σενάρια μειοδοσίας και καταστροφής

Παρατίθενται για κατανόηση των διεθνών εξελίξεων, που αφορούν και την Ελλάδα, ορισμοί για την πολιτική επιστήμη και τις διεθνείς σχέσεις.

● Εξωτερική πολιτική (Foreign Policy): Σύνολο αρχών, στρατηγικών, αποφάσεων και ενεργειών με τις οποίες ένα κράτος καθορίζει και προωθεί τα εθνικά του συμφέροντα για να επηρεάσει το διεθνές περιβάλλον προς όφελός του.

● Πολιτική επιστήμη (Political Science): Κοινωνική επιστήμη που μελετά συστηματικά την πολιτική εξουσία, το κράτος, τους πολιτικούς θεσμούς, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, τις σχέσεις μεταξύ εξουσίας και κοινωνίας, καθώς και τη διαμόρφωση, άσκηση και κατανομή της πολιτικής ισχύος.

● Διεθνείς σχέσεις (International Relations): Κλάδος που μελετά τις σχέσεις, τις αλληλεπιδράσεις και τις συγκρούσεις μεταξύ κρατών και άλλων διεθνών δρώντων, καθώς και τη λειτουργία του διεθνούς συστήματος, την κατανομή ισχύος σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο.

Οι τρεις έννοιες είναι στενά συνδεδεμένες, αλλά δεν ταυτίζονται.

● Οι διεθνείς σχέσεις αποτελούν το επιστημονικό πεδίο που αναλύει το διεθνές περιβάλλον.

● Η εξωτερική πολιτική αποτελεί τη στρατηγική επιλογή και συμπεριφορά ενός συγκεκριμένου κράτους μέσα σε αυτό το περιβάλλον.

● Η διπλωματία αποτελεί ένα από τα μέσα άσκησης εξωτερικής πολιτικής, ως βασικό εργαλείο υλοποίησής της.

Η πολιτική επιστήμη μελετά την εξουσία και την πολιτική οργάνωση κάθε κράτους, οι διεθνείς σχέσεις εξετάζουν την αλληλεπίδραση των διεθνών δρώντων και τη λειτουργία του διεθνούς συστήματος, ενώ η εξωτερική πολιτική εκφράζει τη στρατηγική με την οποία ένα κράτος επιδιώκει να διασφαλίσει και να προωθήσει τα συμφέροντά του στο διεθνές περιβάλλον.

Συντίθεται με τον τρόπο αυτόν το θεωρητικό πλαίσιο που συνδέει την πολιτική, θεσμική δομή και λειτουργία των κρατών με τις διεργασίες που επηρεάζουν τη διεθνή συμπεριφορά κάθε κράτους. Κατά την άσκηση εξωτερικής πολιτικής η διπλωματία χρησιμοποιείται ως εργαλείο για την προώθηση των εθνικών προτεραιοτήτων, της εξωστρέφειας, της επιχειρηματικότητας και της συμμετοχής στο διεθνές πολιτικό, αναπτυξιακό, πολιτιστικό και γεωστρατηγικό γίγνεσθαι.

Σενάρια πέραν της φαντασίας

Τις τελευταίες τρεις εβδομάδες όλα όσα περιγράφονται στις προηγούμενες παραγράφους είδαμε να εκτυλίσσονται σε σχέση με τη χώρα μας και προς όφελος των ελληνικών συμφερόντων.

Διαπιστώνεται καθημερινά η καλή λειτουργία της Ελληνικής Δημοκρατίας και των θεσμών με αποτέλεσμα η Ελλάδα στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης, της ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης περιοχής ΜΕΝΑ να προβάλλεται ως χώρα σταθερότητας και αξιοπιστίας τόσο για τα εσωτερικά θέματα όσο και για τις διεθνείς εξελίξεις.

Με δεδομένη την εσωτερική πολιτική σταθερότητα της Ελλάδας και τη διαπιστωμένη διεθνή αξιοπιστία της, κάθε κίνηση της χώρας, πολιτική και διπλωματική, αποκτά ξεχωριστή σημασία σε μία ταραγμένη περίοδο ανταγωνισμών και διεθνών προκλήσεων. Την πολιτική και γεωστρατηγική αξία της «κατακτημένης», με ξεχωριστό κόπο, διεθνούς θέσης μας και των διευρυμένων ελληνικών παρεμβάσεων κατά έναν περίεργο τρόπο επιμόνως επιθυμούν να απομειώσουν στην ελληνική κοινή γνώμη κάθε μορφής λαϊκισμοί και ανεύθυνες αναλύσεις. 

Επιμένουν τα κέντρα των σεναρίων, πέρα από τα σύνορα του κράτους και της φαντασίας, να μην αντιλαμβάνονται ότι τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ κυρίως υπογραμμίζουν την εξουσία των ψηφοφόρων να σταματήσουν κάθε πολιτική δραστηριότητα που δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές απαιτήσεις τους, όσο MAGA και αν είναι η φιλοδοξία της ηγεσίας. 

Συνεχώς επιβεβαιώνεται μεθοδευμένη στόχευση όσων απεργάζονται σενάρια μειοδοσίας και καταστροφής χωρίς να φείδονται χρημάτων για τη βλαπτική τους προώθησή. Όποια εθνικιστική, ακραία και αδικαιολόγητη πολιτική εξαλλοσύνη και αν προβάλλεται, με τον χυδαιότερο λαϊκισμό, σταματά να εμπνέει και τις πιο απογοητευμένες εκφράσεις της κοινωνίας, που διαισθητικά αρχικά και ουσιαστικά στη συνέχεια εγκαίρως αντιλαμβάνεται την καταστροφή που επέρχεται.

Την επομένη των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών τα πολιτικά καθεστώτα, που τόσο πολύ αγάπησαν και συνεχίζουν να προωθούν αυταρχισμό και αναθεωρητισμό, φροντίζουν με όση ευελιξία διαθέτει ένα βαρύς καταπιεστικός μηχανισμός για την αυτοπροστασία του να αφομοιώσουν όσο πιο γρήγορα μπορούν τη διεθνή πραγματικότητα. Η διεθνής πίεση που ασκείται επιμόνως τον τελευταίο καιρό στις μεγάλες και μικρότερες προκλήσεις γίνεται αμεσότερα αντιληπτή.

Θέματα του Διεθνούς Δικαίου, όταν παραβιάζονται κατάφωρα, κυρίως με κρατικές συμπεριφορές που αφορούν στρατιωτικές εισβολές, αλλά και «χλιαρότερα» θέματα (αδόκιμος όρος), σε σημαντικές δράσεις, όπως η πόντιση καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας ή οπτικών ινών, αντιμετωπίζονται στην πραγματική τους διάσταση, όπως απαιτούν η διεθνής πραγματικότητα και το Διεθνές Δίκαιο, αλλά δυστυχώς και στις δύο περιπτώσεις με ανεξήγητη πολιτική, στρατηγική αλλά και θεσμική νωθρότητα.

Η Τουρκία τελικώς με μία ανασκευαστική δήλωση του υπουργού Εξωτερικών επιδιώκει να φαίνεται ότι επιθυμεί να συμμετάσχει ουσιαστικά στην εκτόνωση της έντασης που δημιουργεί το καθεστώς Ερντογάν, άνευ αντικειμένου, στην ανατολική Μεσόγειο.

Θετικά μηνύματα για τη θερμή σύγκρουση

Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Ουκρανία σε λίγες ημέρες θα συνέλθουν «κεχωρισμένως ή και εκ του σύνεγγυς» σε συνομιλίες για τερματισμό των θερμών συγκρούσεων στα πεδία της πολεμικής σύγκρουσης Ουκρανίας – Ρωσίας.

Πιθανώς οι προσδοκίες που αναπτερώθηκαν προσφάτως τις αμέσως επόμενες ημέρες, με την ίδια ταχύτητα που δημιουργήθηκαν, να ανατραπούν από συμφέροντα και ανάγκες εσωτερικών πολιτικών. Όμως, στις διεθνείς σχέσεις κατά την άσκηση εξωτερικής πολιτικής με την ανάπτυξη της διπλωματίας, φανερής ή πίσω από τις κουρτίνες της ηγεσίας, προωθήθηκαν και θετικά μηνύματα, τα οποία καταγράφονται και αξιοποιούνται για τις αμεσότερες ή μελλοντικές ανάγκες της διεθνούς συναντίληψης και σταθερότητας.

Βλέποντας μακρύτερα από τη θολούρα

Επιστρέφοντας στα ελληνικά ενδιαφέροντα, προσπερνώντας – χωρίς να αδιαφορούμε – τον λαϊκισμό που ωφελείται από τη θολούρα που δημιουργεί σε θέματα εθνικού ενδιαφέροντος και εις βάρος της εξωτερικής μας πολιτικής, με ξεχωριστή προσοχή και ευθύνη συγκρατούνται:

1. Η σύμπτωση απόψεων χωρών – μελών του ΟΗΕ, του Συμβουλίου Ασφαλείας, του ΝΑΤΟ, της Ε.Ε., χωρών της Βαλκανικής και της ευρύτερης περιοχής ΜΕΝΑ για τους κινδύνους που συνεχίζει να προκαλεί σε πολλά πεδία, μέτωπα και τομείς ενδιαφέροντος η αναθεωρητική πολιτική του καθεστώτος Ερντογάν.

2. Η διεθνής σύμπτωση με τις ελληνικές απόψεις για επιτακτική ανάγκη με αξιοποίηση της διπλωματίας επαναφοράς της σταθερότητας στην περιοχή μας και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

3. Η προσεκτική, με πολύ μικρά βήματα επιστροφή της Τουρκίας στο πλαίσιο του Βίλνιους που διαμόρφωσαν στο περιθώριο ΝΑΤΟϊκής συνάντησης οι ηγέτες Ελλάδος – Τουρκίας.

4. Οι άμεσες αποφάσεις και εκθέσεις θεσμικών οργάνων της Ε.Ε., διά των οποίων αναδεικνύονται οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τις τουρκικές επιλογές. Δυστυχώς το σαφές μήνυμα της θεσμικής Ευρώπης μεταφέρεται στον αποδέκτη με έμμεσες, πολιτικά αποδυναμωμένες υποδείξεις. 

Όμως και οι έμμεσες πολιτικές υποδείξεις της Ε.Ε. φαίνεται ότι δημιουργούν «άμεσο πολιτικό πόνο» στον αποδέκτη για πολλούς λόγους, στους οποίους σαφώς συμπεριλαμβάνονται πρωτίστως η παράνομη στρατιωτική κατοχή σε μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και η ενεργειακή παρεμπόδιση συνδέσεων της Ε.Ε. με τη Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική.

5. Η αναγνώριση της σημασίας που αποδίδεται από την ελληνική διπλωματία στην ανάπτυξη και σταθεροποίηση σχέσεων πολιτικών, οικονομικών, επενδυτικών, ενεργειακών με όλες τις χώρες του Κόλπου. Ξεχωριστή δικαίωση για τις εισηγήσεις των υπηρεσιών του υπουργείου Εξωτερικών αποτελεί η πρόσφατη υπουργική δημόσια δήλωση για ουσιαστικά αναβαθμισμένη σχέση με το κράτος του Κατάρ, που αγγίζει επίπεδα τα οποία δεν έχουν αντιληφθεί πολλοί στο εσωτερικό της Ελλάδος, αλλά και διεθνώς (επισήμανση συντάκτη). 

Το 2019 ο τότε υπουργός Εξωτερικών αποστρεφόταν, χωρίς οποιαδήποτε ισχυρή επιχειρηματολογία, κάθε υπηρεσιακή εισήγηση για τη σημασία χαμηλών τεχνικών και διπλωματικών επαφών με το Κατάρ, το οποίο σε κάθε ευκαιρία υπογράμμιζε ότι η μακρά σχέση του με την Άγκυρα δεν αποτελεί εμπόδιο για τις σχέσεις Αθηνών – Ντόχας. 

Η ιστορική μνήμη των στελεχών του υπουργείου Εξωτερικών, ευνοημένων ή διωκόμενων, αποτελεί ένα πολιτικό κληροδότημα των διπλωματών στη διαμόρφωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Παραμένει καταγραμμένη στο ιστορικό αρχείο του υπουργείου Εξωτερικών κάθε σημαντική υπηρεσιακή εισήγηση, από όσους ακόμη τολμούν να καταγράφουν και να υπογράφουν τις υπηρεσιακές τους προτάσεις προς την πολιτική ηγεσία.

6. Η εξοργιστική παραδοχή όλων ότι η Τουρκία παρανομεί, αλλά παραμένει σημαντικός σύμμαχος και πιθανώς Ευρωπαίος εταίρος.

Η θέση αυτή απορρίπτεται από κάθε προσεκτικό συνομιλητή μεταξύ συμμάχων και εταίρων, επειδή δεν απαντά άμεσα και πειστικά στο ερώτημα που προβάλλεται με διπλωματική επιμονή και από την Ελλάδα για τα πρόσθετα ρήγματα που προκαλούνται από την τουρκική αναθεωρητική και αυταρχική συμπεριφορά στη γεωστρατηγική στόχευση και στο διεθνές αφήγημα της Ε.Ε. και της ευρωατλαντικής συνεργασίας, με όλες τις διαπιστωμένες, ενδογενείς κυρίως, δυσκολίες. 

Χάνει ερείσματα η Άγκυρα

Για σαφέστερη αντίληψη των προβλημάτων που προκαλούνται από τον αναθεωρητισμό του Προέδρου Ερντογάν επιμόνως επιβάλλεται να προβάλλεται η συμμαχική στρατηγική, λαμβάνοντας πολύ σοβαρά υπόψη ότι κυρίως ΗΠΑ και ΝΑΤΟ αναπτύσσουν, ως προς την Τουρκία, ισχυρή δυτικότερη γραμμή αμύνης Βορρά – Νότου με κατάληξη μέσω Κύπρου σε Ισραήλ και Αίγυπτο. 

Η στρατηγική επιλογή αναπτύσσεται με συμμαχική συμφωνία, επειδή διαπιστώνεται ότι η τουρκική συμπεριφορά, διπλωματική και στρατιωτική, καταστρατηγεί κάθε δυτική επιλογή και διαμορφώνει ασταθές μέτωπο απέναντι στις προκλήσεις Μόσχας και Πεκίνου. Στις νέες παγκόσμιες προκλήσεις και αναζητήσεις η Τουρκία προκαλεί και εκτίθεται χωρίς να αποκομίζει πολιτικά ή γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα. Η Άγκυρα με τις επιλογές της χάνει κάθε έρεισμα και αξιοπιστία στη Συμμαχία και στην Ε.Ε.

Ως κατακλείδα επαναλαμβάνεται, επειδή ως διαπίστωση έχει προστιθέμενη αξία για τις διακρατικές και διεθνείς σχέσεις ότι, κατά Carlo Cipolla, «o ηλίθιος προκαλεί ζημία σε όλους χωρίς να εξασφαλίζει οποιοδήποτε όφελος για τον ίδιο, βλάπτοντας συχνά τον εαυτό του και τη χώρα του («Βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας», Carlo M. Cipolla, Il Mulino, Bolognia 1982, ελληνική μετάφραση εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα 1997, εκδόσεις Κέδρος, 2012).

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

Τεταμένο κλίμα στη δίκη για τα βίντεο των Τεμπών: Εντάσεις και οργή – «Αν σας φέρουν το παιδί σας σε σακούλα, να μου πείτε μετά να ηρεμήσω»

Αποστάσεις από τον Οδυσσέα Δήμα κρατά η Ομοσπονδία Άρσης Βαρών: «Δεν έχει ουδεμία σχέση μαζί μας» – Πώς αποκαλύφθηκε η υπόθεση με τα αναβολικά

Τέμπη: Δεκτά τα αιτήματα συγγενών θυμάτων για παράσταση πολιτικής αγωγής, στη δίκη για τα χαμένα βίντεο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.