Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
Προσθέστε το topontiki.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Add topontiki.gr on GoogleΗ ελληνική οικονομία έχει μπει για τα καλά στην εποχή των υπερπλεονασμάτων. Χρόνο με τον χρόνο, το Δημόσιο εισπράττει περισσότερα από όσα προϋπολογίζει και τα πρωτογενή πλεονάσματα ξεπερνούν με μεγάλη άνεση τους αρχικούς στόχους. Την ίδια ώρα, όμως, εκατομμύρια νοικοκυριά εξακολουθούν να μετρούν το κόστος της ακρίβειας, των ενοικίων και της φορολογίας, ενώ η αγοραστική τους δύναμη παραμένει υπό πίεση.
Τα στοιχεία της τελευταίας τριετίας αναδεικνύουν το μέγεθος της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης. Από το 2023 μέχρι και το 2025, η Ελλάδα συγκέντρωσε πρωτογενή πλεονάσματα συνολικού ύψους 28,62 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα αναθεωρημένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.
Το εντυπωσιακό, ωστόσο, δεν είναι μόνο το μέγεθος των πλεονασμάτων. Είναι ότι από αυτά, περίπου 16 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε υπέρβαση των αρχικών δημοσιονομικών στόχων, με βάση τη σύγκριση των αποτελεσμάτων με τον αρχικό σχεδιασμό της περιόδου.
Με άλλα λόγια, η δημοσιονομική επίδοση αποδείχθηκε πολύ ισχυρότερη από εκείνη που είχε προβλεφθεί. Και αυτό επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο ακόμη πρέπει να υπερβαίνονται οι στόχοι προτού ένα μεγαλύτερο μέρος της υπεραπόδοσης μετατραπεί σε ουσιαστική και μόνιμη ελάφρυνση των φορολογουμένων;
Η απόσταση ανάμεσα στις αρχικές προβλέψεις και στα τελικά αποτελέσματα είναι χαρακτηριστική. Το 2023, ο αρχικός στόχος προέβλεπε πρωτογενές πλεόνασμα 0,7% του ΑΕΠ, ενώ το τελικό αποτέλεσμα διαμορφώθηκε στο 1,9%. Το 2024, αντί για πλεόνασμα 2,1% του ΑΕΠ, το αποτέλεσμα έφθασε στο 4,9%. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η απόκλιση το 2025, όταν το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στο 5,1% του ΑΕΠ, έναντι αρχικού στόχου 2,4%.
Πρόκειται για τρία διαδοχικά χρόνια κατά τα οποία η δημοσιονομική υπεραπόδοση δεν περιορίστηκε σε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, αλλά απέκτησε διαστάσεις πολλών δισεκατομμυρίων.
Βεβαίως, τα περίπου 16 δισ. ευρώ δεν αποτελούν αυτομάτως αδιάθετο ταμειακό απόθεμα. Η δημοσιονομική πολιτική υπόκειται σε ευρωπαϊκούς περιορισμούς, ενώ η χώρα εξακολουθεί να έχει υψηλό δημόσιο χρέος.
Ωστόσο, η τεράστια απόσταση ανάμεσα στους αρχικούς στόχους και στα πραγματικά αποτελέσματα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο σχεδιασμού της φορολογικής πολιτικής και την κατανομή των πρόσθετων εσόδων.
Η μεγάλη αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν προήλθε από μια γενικευμένη αύξηση των βασικών φορολογικών συντελεστών.
Πίσω από την ενίσχυση των εισπράξεων βρίσκονται τρεις βασικοί παράγοντες: η ακρίβεια, η ανάπτυξη της οικονομίας και ο περιορισμός της φοροδιαφυγής.
Ο πρώτος παράγοντας έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά. Όσο αυξάνονται οι τιμές στα προϊόντα και στις υπηρεσίες, τόσο αυξάνεται και ο ΦΠΑ που εισπράττει το κράτος, όταν ο φόρος υπολογίζεται ως ποσοστό της τελικής τιμής.
Έτσι, ένας φόρος μπορεί να αποδίδει περισσότερα χωρίς να έχει αλλάξει ο συντελεστής του. Ο καταναλωτής πληρώνει ακριβότερα τα προϊόντα και ταυτόχρονα καταβάλλει μεγαλύτερο ποσό έμμεσου φόρου.
Η διαδικασία αυτή έχει ιδιαίτερα δυσμενείς συνέπειες για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, καθώς οι συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος των αποδοχών τους για καθημερινές ανάγκες.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι η οικονομική ανάπτυξη. Η αύξηση της παραγωγής, της απασχόλησης, της κατανάλωσης και των εταιρικών κερδών διευρύνει τη φορολογική βάση και ενισχύει τα δημόσια έσοδα.
Ο τρίτος είναι η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, μέσω των ηλεκτρονικών συναλλαγών, της ψηφιακής παρακολούθησης και των ελέγχων.
Η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης αποτελεί θετική εξέλιξη, καθώς περιορίζει τις απώλειες εσόδων και μπορεί να συμβάλει σε δικαιότερη κατανομή των βαρών.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: όταν το κράτος εισπράττει περισσότερα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, γιατί να μην αξιοποιείται μεγαλύτερο μέρος του πρόσθετου δημοσιονομικού περιθωρίου για τη μείωση της επιβάρυνσης όσων ήδη πληρώνουν κανονικά τους φόρους τους;
Η ίδια εικόνα καταγράφεται και στην εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2026. Στο δεκάμηνο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου, το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε σε 7,78 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 4,82 δισ. ευρώ.
Η ονομαστική υπέρβαση πλησίασε τα 3 δισ. ευρώ. Βεβαίως, μετά την αφαίρεση ετεροχρονισμών πληρωμών και ειδικών δημοσιονομικών παραγόντων, το υπουργείο Οικονομικών περιορίζει την ουσιαστική απόκλιση από τον στόχο σε 1,04 δισ. ευρώ.
Ακόμη και έτσι, η υπεραπόδοση συνεχίζεται. Τα φορολογικά έσοδα, μετά την εξαίρεση συγκεκριμένων έκτακτων εισπράξεων, ανήλθαν σε 62,43 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 1,65 δισ. ευρώ.
Η αύξηση αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές προκλήσεις για τους πολίτες.
Η δημοσιονομική σταθερότητα είναι αναγκαία, ιδιαίτερα για μια χώρα που πέρασε πολυετή οικονομική κρίση και εξακολουθεί να διαθέτει υψηλό δημόσιο χρέος.
Κανείς, όμως, δεν μπορεί να αγνοήσει την αντίφαση ανάμεσα στην παραγωγή υψηλών πλεονασμάτων και στη δυσκολία μεγάλου μέρους των νοικοκυριών να καλύψει βασικές ανάγκες.
Το ζήτημα δεν είναι να εγκαταλειφθεί η δημοσιονομική πειθαρχία. Είναι να εξεταστεί εάν η συστηματική υπέρβαση των στόχων επιτρέπει διαφορετική κατανομή των φορολογικών βαρών, ιδιαίτερα στην έμμεση φορολογία.
Από τη στιγμή που ένα μέρος της αύξησης των εισπράξεων συνδέεται με τον πληθωρισμό, τίθεται και θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης: τα νοικοκυριά που έχουν πληρώσει ακριβότερα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες θα πρέπει να βλέπουν ένα ουσιαστικό μέρος της δημοσιονομικής βελτίωσης να επιστρέφει στην καθημερινότητά τους.
Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις, ενίσχυση των πραγματικών εισοδημάτων και περισσότερους πόρους για δημόσιες υπηρεσίες, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών δυνατοτήτων.
Η συνεχής παραγωγή υψηλότερων πλεονασμάτων από εκείνα που είχαν αρχικά προβλεφθεί δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι κάθε φόρος είναι αχρείαστος. Αποτελεί όμως σοβαρό επιχείρημα υπέρ μιας επανεξέτασης της φορολογικής πολιτικής.
Γιατί η επιτυχία ενός προϋπολογισμού δεν μπορεί να μετριέται αποκλειστικά με τα δισεκατομμύρια που περισσεύουν στα δημόσια ταμεία.
Πρέπει να μετριέται και με το πόσα χρήματα απομένουν στο τέλος του μήνα στην τσέπη των πολιτών.
Διαβάστε επίσης:
Έσπασαν τα κοντέρ τα σούπερ μάρκετ: Άλμα πωλήσεων σε τρόφιμα, κατεψυγμένα και γαλακτοκομικά
Πιερρακάκης για την επένδυση στη Data4 Greece: H τεχνολογία αλλάζει τους κανόνες της παγκόσμιας οικονομίας – Η Ελλάδα διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο
Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
Το topontiki.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Οι χρήστες που παραβιάζουν τους κανόνες συμπεριφοράς θα αποκλείονται. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.