Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
Προσθέστε το topontiki.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Add topontiki.gr on GoogleΗ παραίτηση του Απόστολου Πάνα από το βουλευτικό αξίωμα δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο εσωκομματικής αντιπαράθεσης στο ΠΑΣΟΚ. Είναι ένα νέο σύμπτωμα μιας βαθύτερης πολιτικής αδυναμίας, η οποία συνοδεύει τη Χαριλάου Τρικούπη εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα: την αδυναμία να συγκρατήσει τις δυνάμεις της, να αξιοποιήσει τη φθορά της κυβέρνησης και, κυρίως, να πείσει ότι διαθέτει αξιόπιστη στρατηγική για να διεκδικήσει την εξουσία.
Η αποχώρηση Πάνα, λίγους μήνες μετά τη διαγραφή και την παραίτηση του Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου, αναδεικνύει ένα παράδοξο. Το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί να εμφανιστεί ως η μεγάλη εναλλακτική κυβερνητική δύναμη, αλλά δυσκολεύεται να διατηρήσει ενωμένο ακόμη και το δικό του πολιτικό δυναμικό.
Και όλα αυτά ενώ η κυβέρνηση Μητσοτάκη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη φθορά της πολυετούς διακυβέρνησης, την ακρίβεια, τη δυσαρέσκεια σημαντικών κοινωνικών στρωμάτων και τις διαδοχικές υποθέσεις που πλήττουν την εικόνα της.
Υπό κανονικές πολιτικές συνθήκες, αυτή θα ήταν μια εξαιρετικά ευνοϊκή συγκυρία για την αξιωματική αντιπολίτευση. Στην πράξη, όμως, το ΠΑΣΟΚ παραμένει καθηλωμένο σε ποσοστά που απέχουν πολύ από τις φιλοδοξίες της ηγεσίας του.
Ο Απόστολος Πάνας δεν επέλεξε απλώς να διαφοροποιηθεί από τον Νίκο Ανδρουλάκη. Επέλεξε να εγκαταλείψει και τη βουλευτική του έδρα, καταγγέλλοντας ουσιαστικά τη στρατηγική της σημερινής ηγεσίας.
Στην παρέμβασή του στη Βουλή υποστήριξε ότι οι πολιτικές επιλογές της ηγεσίας δεν υπηρετούν την αναγκαία διεύρυνση και ενότητα του προοδευτικού χώρου. Έθεσε, μάλιστα, ένα ερώτημα που αγγίζει τον πυρήνα της σημερινής κρίσης στρατηγικής του ΠΑΣΟΚ: Μπορεί ένα κόμμα να διακηρύσσει ότι επιδιώκει την πρωτιά, όταν η πραγματική του πολιτική παρουσία παραπέμπει περισσότερο σε έναν εν δυνάμει κυβερνητικό εταίρο;

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πάνας προειδοποίησε για τον κίνδυνο να οδηγηθεί η παράταξη σε κυβερνητικές συνεργασίες όχι ως αποτέλεσμα μιας συνειδητής επιλογής, αλλά ως διέξοδο από ένα πολιτικό αδιέξοδο.
Η περίπτωση του Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου είχε προηγηθεί τον Μάρτιο. Εκείνος διαγράφηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα με απόφαση Ανδρουλάκη και στη συνέχεια παρέδωσε την έδρα του, έχοντας προηγουμένως αμφισβητήσει τη στρατηγική και τον ρεαλισμό του στόχου της εκλογικής νίκης.
Οι δύο περιπτώσεις δεν είναι ταυτόσημες. Έχουν, όμως, έναν κοινό πολιτικό παρονομαστή: την αμφισβήτηση της πορείας που έχει χαράξει η ηγεσία και την αδυναμία διαχείρισης ουσιαστικών διαφωνιών στο εσωτερικό του κόμματος.
Πίσω από τις τελευταίες εξελίξεις διακρίνεται και μια παλαιότερη εκκρεμότητα: οι ανοιχτοί λογαριασμοί της εσωκομματικής αναμέτρησης του 2024. Και η ιδιότυπη προσήλωση της ηγετικής ομάδας να ελέγξει τα πάντα στο εσωτερικό του κόμματος.
Η επανεκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη στην προεδρία έλυσε το ζήτημα της ηγεσίας, όχι όμως και το πρόβλημα της πολιτικής και οργανωτικής ενοποίησης των διαφορετικών τάσεων. Αντιθέτως, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι η ηγετική ομάδα αντιμετωπίζει συχνά με καχυποψία στελέχη που είχαν στηρίξει διαφορετικές υποψηφιότητες, ενώ η συμμετοχή τους στη διαμόρφωση της στρατηγικής εμφανίζεται περιορισμένη.
Ο ίδιος ο Πάνας, άλλωστε, είχε μετακινηθεί από το στρατόπεδο Ανδρουλάκη σε εκείνο του Χάρη Δούκα κατά την τελευταία εσωκομματική αναμέτρηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε διαφωνία οφείλεται στις προσωπικές αντιπαλότητες του 2024. Σημαίνει, όμως, ότι η ηγεσία δεν έχει καταφέρει να μετατρέψει τον εσωκομματικό ανταγωνισμό σε δημιουργική πολιτική σύνθεση.
Ένα κόμμα που φιλοδοξεί να εκφράσει ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις οφείλει, καταρχάς, να μπορεί να συνυπάρχει με τις διαφορετικές απόψεις στο εσωτερικό του. Όταν η ενότητα εκλαμβάνεται ως υποχρέωση πλήρους ευθυγράμμισης με την ηγεσία, ο κίνδυνος είναι οι διαφωνίες να μη λύνονται πολιτικά, αλλά να καταλήγουν σε αποχωρήσεις, διαγραφές και διαρκή εσωστρέφεια.
Και η εσωστρέφεια είναι ίσως η μεγαλύτερη πολυτέλεια που δεν διαθέτει σήμερα το ΠΑΣΟΚ.

Υπάρχει, ωστόσο, ένα ακόμη σοβαρότερο πρόβλημα. Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει καταφέρει να πείσει ότι αποκλείεται να βρεθεί μετά τις εκλογές σε κυβερνητική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία. Ο Νίκος Ανδρουλάκης επιμένει στη στρατηγική της αυτόνομης πορείας και της πολιτικής αλλαγής. Ωστόσο, η επανάληψη αυτών των διακηρύξεων δεν αρκεί για να διαλύσει τις αμφιβολίες. Ειδικά όταν στελέχη του – της δεξιάς πτέρυγας – έχουν φροντίσει με έντεχνο ή και άκομψο τρόπο να ενσταλάξουν στην κοινή γνώμη την αίσθηση ότι μετά τις εκλογές «θα είναι αλλιώς τα πράγματα» και άρα μπορεί να ανατραπεί το συνεδριακό «όχι» σε συνεργασία με τη ΝΔ.
Η επί μακρόν επιμονή σε ένα διμέτωπο, τόσο κατά της κυβέρνησης (λογικό), όσο και κατά του Αλέξη Τσίπρα, βάζει εξ αντικειμένου το ΠΑΣΟΚ σε αμφιλεγόμενη. Αιτιολογώντας την παραίτησή του ο κ. Πάνας ήταν αρκετά σαφής ως προς το θέμα αυτό, σημειώνοντας τα εξής:
Οι διαφωνίες μου με τη σημερινή πολιτική κατεύθυνση της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ είναι ουσιαστικές Αφορούν τη στρατηγική του προοδευτικού χώρου. Πιστεύω ότι η χώρα χρειάζεται μια μεγάλη προοδευτική παράταξη με σαφή πολιτική ταυτότητα, κοινωνική αναφορά και πραγματική προοπτική διακυβέρνησης. Η ενότητα των προοδευτικών δυνάμεων απαιτεί ειλικρινή διάλογο, προγραμματικές συγκλίσεις και πολιτικές υπερβάσεις. Οι επιλογές και οι πολιτικοί χειρισμοί της σημερινής ηγεσίας, κατά την άποψή μου δεν συμβάλλουν στην αναγκαία διεύρυνση και ενότητα. Περιορίζουν τη δυνατότητα σύγκλισης και οδηγούν σε μια λογική αντιπαράθεσης με δυνάμεις με τις οποίες θα έπρεπε να επιδιώκεται το μίνιμουμ, ο διάλογος. Γιατί ο πολιτικός και ιδεολογικός μας αντίπαλος είναι η Νέα Δημοκρατία και τα μεγάλα αδιέξοδα στην κοινωνία. Κι εδώ βρίσκεται για μας το μεγάλο ερώτημα: με ποιους προχωράμε και ποιους αφήνουμε πίσω. Η μεγάλη μάχη στον προοδευτικό χώρο δεν μπορεί να είναι η στρατηγική της δεύτερης θέσης».
Επιπλέον η πολιτική αξιοπιστία δεν κρίνεται μόνο από όσα δηλώνει μια ηγεσία, αλλά και από το κατά πόσο η στρατηγική της οδηγεί σε ένα πειστικό και εφαρμόσιμο αποτέλεσμα. Εάν το ΠΑΣΟΚ παραμείνει στο 12% ή στο 13%, εάν η Νέα Δημοκρατία διατηρήσει την πρώτη θέση και εάν δεν διαμορφωθεί μια εναλλακτική προοδευτική πλειοψηφία, ποια θα είναι τελικά η επιλογή της Χαριλάου Τρικούπη την επομένη των εκλογών; Η συζήτηση για κυβερνητική συνεργασία υπό κάποια μορφή με τη δεξιά ή η εκούσια αποχώρηση από οποιαδήποτε συζήτηση για τη διακυβέρνηση της χώρας;
Αυτό είναι το ερώτημα στο οποίο η ηγεσία δυσκολεύεται να δώσει μια απάντηση που να κλείνει οριστικά τη συζήτηση. Η ιστορική εμπειρία της συγκυβέρνησης ΝΔ – ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να βαραίνει την παράταξη. Και όσο η προοπτική μιας αυτοδύναμης πολιτικής επικράτησης απομακρύνεται, τόσο τα σενάρια μετεκλογικών συνεργασιών επανέρχονται.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχει κάποια αποδεδειγμένη συμφωνία με τη ΝΔ. Το πρόβλημα είναι ότι η στρατηγική του ΠΑΣΟΚ δεν έχει καταφέρει να καταστήσει πολιτικά πειστικό τον αποκλεισμό μιας τέτοιας εξέλιξης. Και αυτό δημιουργεί μια διπλή δυσκολία: οι ψηφοφόροι που επιθυμούν πολιτική αλλαγή δεν είναι βέβαιοι ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να την εγγυηθεί, ενώ όσοι αναζητούν κυβερνητική σταθερότητα δεν έχουν πειστεί ότι αποτελεί ισχυρότερη επιλογή από τη Νέα Δημοκρατία.
Η δημοσκοπική εικόνα είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της πολιτικής αδυναμίας του ΠΑΣΟΚ. Από το 11,84% των εθνικών εκλογών του Ιουνίου 2023, η παράταξη δεν έχει κατορθώσει να πραγματοποιήσει το μεγάλο πολιτικό άλμα που θα της επέτρεπε να αμφισβητήσει πραγματικά την κυριαρχία της Νέας Δημοκρατίας.
Στις πρόσφατες μετρήσεις κινείται και πάλι στην περιοχή του 12%-13% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ στην πρόθεση ψήφου καταγράφει ακόμη χαμηλότερες επιδόσεις.
Η Opinion Poll το τοποθετεί στο 12,6%, η Pulse στο 13% και η Metron Analysis στο 13,3% στην εκτίμηση ψήφου. Πρόκειται για διαφορετικές έρευνες, αλλά με ένα κοινό πολιτικό μήνυμα: το ΠΑΣΟΚ δεν εμφανίζει δυναμική που να παραπέμπει σε κόμμα έτοιμο να διεκδικήσει την πρώτη θέση.
Ακόμη πιο ανησυχητικό για τη Χαριλάου Τρικούπη είναι ότι, σε πρόσφατες δημοσκοπήσεις, δεν καταλαμβάνει καν τη δεύτερη θέση. Ασφαλώς, η δημοσκοπική στασιμότητα δεν σημαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης. Διατηρεί έναν αξιοσημείωτο εκλογικό πυρήνα, οργανωτική παρουσία και θεσμική εκπροσώπηση.
Αλλά άλλο πράγμα η πολιτική επιβίωση και άλλο η προοπτική εξουσίας. Και το πρόβλημα είναι ότι η ηγεσία έχει θέσει ως κεντρικό στόχο την εκλογική πρωτιά, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει παρουσιάσει την αντίστοιχη πολιτική δυναμική.

Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σήμερα σε μια ιδιότυπη πολιτική παγίδα. Δεν καταρρέει, αλλά ούτε απογειώνεται. Δεν χάνει τον παραδοσιακό του πυρήνα, αλλά δυσκολεύεται να προσελκύσει μαζικά νέες δυνάμεις. Ασκεί αντιπολίτευση στην κυβέρνηση, αλλά δεν έχει καταφέρει να πείσει ότι μπορεί να την αντικαταστήσει.
Και ενώ διακηρύσσει την ανάγκη διεύρυνσης, βλέπει στελέχη με κοινοβουλευτική εμπειρία να αποχωρούν, επικαλούμενα σοβαρές πολιτικές διαφωνίες. Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό βάρος της παραίτησης Πάνα.
Δεν πρόκειται για το εάν ένας βουλευτής συμφωνεί ή διαφωνεί με τον πρόεδρο. Πρόκειται για το εάν το ΠΑΣΟΚ μπορεί να συγκροτήσει μια ευρύτερη πλειοψηφική πρόταση, όταν στο εσωτερικό του παραμένουν ανοιχτές οι πληγές προηγούμενων αναμετρήσεων και όταν η πολιτική του στρατηγική δεν εμπνέει την αναγκαία εμπιστοσύνη.
Η ηγεσία Ανδρουλάκη μπορεί να θεωρεί ότι η επιμονή στην αυτονομία και στην οργανωτική πειθαρχία αποτελεί προϋπόθεση για την ανάκαμψη του κόμματος. Ωστόσο, η αυτονομία χωρίς προοπτική κυβερνητικής εναλλακτικής κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτική απομόνωση. Και η πειθαρχία χωρίς σύνθεση σε διαρκή εσωκομματική σύγκρουση.
Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν το ΠΑΣΟΚ θα αντέξει άλλη μία αποχώρηση – πιθανότατα θα την αντέξει. Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει μια στρατηγική που δεν το οδηγεί ούτε στην εκλογική πρωτιά ούτε στη συγκρότηση μιας πειστικής εναλλακτικής προοδευτικής πρότασης.
Γιατί, όσο η απάντηση παραμένει ασαφής, τόσο θα ενισχύεται η εντύπωση ότι το ΠΑΣΟΚ δεν προετοιμάζεται να πρωταγωνιστήσει στην επόμενη πολιτική περίοδο, αλλά απλώς να διαπραγματευτεί τη θέση του μέσα σε αυτήν. Και αυτή είναι μια προοπτική πολύ μικρότερη από τις φιλοδοξίες που το ίδιο έχει καλλιεργήσει.
Διαβάστε επίσης:
Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
Το topontiki.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Οι χρήστες που παραβιάζουν τους κανόνες συμπεριφοράς θα αποκλείονται. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.